Η κατάληψη του στρατηγικής σημασίας λιμανιού της Μόχα και του νησιού Περίμ/Μαγιούν από τους Χούθι έρχεται εν μέσω της σοβαρότερης κλιμάκωσης των συγκρούσεων μεταξύ της φιλοϊρανικής οργάνωσης και των δυνάμεων που πρόσκεινται στην κυβέρνηση της χώρας, μετά την εκεχειρία του 2022 που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ.
Αφού οι Χούθι εξαπέλυσαν μεγάλη επίθεση στις περιοχές Τάιζ και Χοντέιντα με κατεύθυνση τη Μόχα και το στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ στις 3 Σεπτεμβρίου -πυροδοτώντας απάντηση από τις κυβερνητικές δυνάμεις που περιλάμβανε τόσο χερσαίες επιχειρήσεις όσο και αεροπορικά πλήγματα-, οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν σε πολλαπλά μέτωπα στη Βόρεια, Δυτική και Κεντρική Υεμένη. Η υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση εμπλέκεται επίσης σε άμεσες εχθροπραξίες με τη Σαουδική Αραβία -τον μακροχρόνιο εξωτερικό υποστηρικτή της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης- η οποία ανέφερε επιθέσεις των Χούθι εναντίον πολιτικών και οικονομικών στόχων στο έδαφός της στις 8 Σεπτεμβρίου.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η μάχη για τον έλεγχο της πρωτεύουσας Σαναά και του στενού Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, δύο στρατηγικών στόχων των οποίων η σημασία εκτείνεται πολύ πέρα από τα σύνορα της Υεμένης. Από τη μία πλευρά, οι δυνάμεις που πρόσκεινται στην κυβέρνηση -διαθέτοντας πλέον καλύτερους πόρους από οποιαδήποτε άλλη στιγμή μετά την εκεχειρία- φαίνονται αποφασισμένες να αξιοποιήσουν τη δυναμική για να αλλάξουν το εδαφικό καθεστώς και ενδεχομένως να αμφισβητήσουν τον έλεγχο της Σαναά από τους Χούθι, παρά το γεγονός ότι δεν έχουν σημειώσει σημαντικά εδαφικά κέρδη στο πεδίο της μάχης μέχρι στιγμής.
Από την άλλη πλευρά, οι Χούθι καταφέρνουν να επεκτείνουν τον στρατηγικό τους έλεγχο στις ακτές της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την ταχεία κατάληψη της Μόχα, η οποία βρισκόταν υπό κυβερνητικό έλεγχο. Μια ενδεχόμενη πλήρης κατάληψη του στενού Μπαμπ αλ-Μαντάμπ από τους Χούθι θα ενίσχυε σημαντικά τη διαπραγματευτική ισχύ του Ιράν στην ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, αυξάνοντας παράλληλα την πίεση στη Σαουδική Αραβία και προκαλώντας ενδεχομένως περαιτέρω διαταραχές στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Στοχεύοντας στα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας, οι Χούθι ενδέχεται να επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν την απροθυμία του Ριάντ να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο στην ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, χρησιμοποιώντας την απειλή περαιτέρω κλιμάκωσης ως μοχλό πίεσης για την εξασφάλιση ευνοϊκότερων όρων στον οδικό χάρτη για την ειρήνη, ο οποίος παρουσιάστηκε αρχικά στα τέλη του 2023. Το κρίσιμο ερώτημα τώρα είναι αν οι αναζωπυρωμένες εχθροπραξίες μπορούν ακόμη να περιοριστούν ή αν η Υεμένη οδεύει και πάλι προς μια παρατεταμένη σύγκρουση, με επιπτώσεις που, εν μέσω της συνεχιζόμενης αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν, θα μπορούσαν να επεκταθούν πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας
Μέχρι στιγμής, η Σαουδική Αραβία έχει αντιδράσει με μια στρατηγική τριών αξόνων για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και να περιορίσει τις επιπτώσεις της κλιμάκωσης από την πλευρά των Χούθι. Από στρατηγική άποψη, το Ριάντ συνεχίζει την ολόπλευρη στήριξή του προς τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, εστιάζοντας στον στρατό και στις ομάδες που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία. Σε οικονομικό επίπεδο, οι Σαουδάραβες έχουν αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω της διαδρομής της Διώρυγας του Σουέζ, ώστε να αντισταθμίσουν τους κινδύνους στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ.
Σε διπλωματικό επίπεδο, το Ριάντ ίδρυσε την Πολυεθνική Συμμαχία Ναυτικής Αμυνας για τη διασφάλιση του διαδρόμου της Ερυθράς Θάλασσας, με τη Συμμαχία της Μέκκας να αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της. Η ταχεία πτώση της πόλης Μόχα -που βρισκόταν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης- σηματοδοτεί μια νέα φάση, όχι μόνο στη σύγκρουση της Υεμένης αλλά και στις σχέσεις μεταξύ των Χούθι και της Σαουδικής Αραβίας, αφού το Ριάντ βρίσκεται προ των πυλών μιας νέας δίνης σύγκρουσης.
Η επιδίωξη του Ιράν
Στο εσωτερικό μέτωπο, οι Χούθι επιδιώκουν να εδραιώσουν την εξουσία τους και να προλάβουν μια ενδεχόμενη επίθεση από τις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης, οι οποίες σημείωσαν πρόσφατα πρόοδο στον τομέα του συντονισμού και έλαβαν επιπλέον στρατιωτική υποστήριξη από τη Σαουδική Αραβία. Ωστόσο, υφίσταται μια πολύ ευρύτερη περιφερειακή διάσταση. Καθώς η στρατηγική του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να είχε τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, η Τεχεράνη συνεργάζεται με τους Χούθι για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της ισχύ σε ένα ακόμη στρατηγικό σημείο-κλειδί: το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ.
Η αδύναμη κυβέρνηση
Η κυβέρνηση έχει ενισχύσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, αποκτώντας προηγμένο οπλισμό -συμπεριλαμβανομένων εξελιγμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones)- τον οποίο χρησιμοποίησε σε πρόσφατες επιχειρήσεις κατά των Χούθι. Διαθέτει επίσης άλλα οπλικά συστήματα, την ύπαρξη των οποίων έχει αναγνωρίσει αλλά δεν έχει ακόμη αξιοποιήσει στο πεδίο της μάχης. Ωστόσο, αυτές οι βελτιώσεις δεν επαρκούσαν για την επίτευξη σημαντικών εδαφικών κερδών έναντι των Χούθι.
Η περιοχή – έπαθλο
Το Μπαμπ αλ-Μαντάμπ αποτελεί ένα από τα στρατηγικά έπαθλα της σύγκρουσης στην Υεμένη· πρόκειται για μια περιοχή που συναγωνίζεται τα Στενά του Ορμούζ ως προς την τεράστια αξία της ως στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα ζωτικής σημασίας (chokepoint). Για τους Χούθι, η κατάληψη του εναπομείναντος τμήματος της ακτογραμμής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα θα αποτελούσε μια τεράστια επιτυχία, παρέχοντας σημαντικά διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα τόσο στους ίδιους όσο και στους Ιρανούς συμμάχους τους, καθώς θα εδραίωναν τη θέση τους.
Πολιορκία αντί πολιορκίας
Οι Χούθι ενεργούν βάσει της εξίσωσης «πολιορκία αντί πολιορκίας», με στόχο να εξαναγκάσουν το Ριάντ να προχωρήσει στην εφαρμογή του «οδικού χάρτη», απειλώντας κυρίως τις σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές και τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, εάν δεν αρθούν οι περιορισμοί στα λιμάνια και τα αεροδρόμια που ελέγχουν οι ίδιοι. Οι επιχειρήσεις στη δυτική ακτή της Υεμένης αποτελούν ένα ακόμη βήμα σε αυτή τη στρατηγική.
Η περιοχή ελέγχεται από τις δυνάμεις του Τάρικ Σάλεχ, οι οποίες είναι επί του παρόντος σχετικά απομονωμένες εντός του στρατοπέδου των αντιπάλων των Χούθι – μια αδυναμία την οποία φαίνεται να εκμεταλλεύονται οι Χούθι. Ο έλεγχος του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ δεν θα ενίσχυε ουσιαστικά τη δυνατότητά τους να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς αυτή η δυνατότητα παρέχεται ήδη μέσω πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones). Η σημασία του ελέγχου αυτού θα ήταν μάλλον στρατηγική και συμβολική, καθώς θα σηματοδοτούσε ισχύ και θα εντασσόταν στη ρητορική του Ιράν περί ελέγχου των «δύο στενών» της περιοχής: του Ορμούζ και του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ.
Ο στρατηγικός στόχος των Χούθι είναι να επαναφέρουν τους Σαουδάραβες στη συμφωνία του 2023 – η οποία διακόπηκε λόγω του πολέμου στη Γάζα και προέβλεπε την αποδοχή από τη Σαουδική Αραβία του ελέγχου των Χούθι, υπό την προϋπόθεση ότι θα απομακρύνονταν από το Ιράν.
Ο πόλεμος στη Γάζα έφερε τους Χούθι πιο κοντά στο Ιράν, με αποτέλεσμα οι Σαουδάραβες να μην μπορούν πλέον να τους εμπιστευτούν. Η κλιμάκωση των ενεργειών των Χούθι ακολουθεί το ιρανικό πρότυπο· έτσι, ακόμη και αν δεν καταφέρουν να αποσπάσουν παραχωρήσεις από τη Σαουδική Αραβία, θα έχουν υπηρετήσει τη συμμαχία τους με το Ιράν. Προς το παρόν, οι Σαουδάραβες αρνούνται να υποχωρήσουν, επομένως οι Χούθι θα συνεχίσουν να εκτελούν τις επιθυμίες του Ιράν, εις βάρος του στρατηγικού τους στόχου για αποκατάσταση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία.
Πηγή: ΠΗΓΗ:Greece
