Γράφει η Ρενάτα Δαλιανούδη Μουσικολόγος, Δρ Eθνοµουσικολογίας ΕΚΠΑ & Παν/µίου Βιέννης Αν. Καθηγήτρια, Ιόνιο Πανεπιστήµιο Επιστηµονική Συνεργάτιδα ΕΡΤ
Ο ειδυλλιακός αυλόγυρος του θαλασσόπυργου/ Μπούρτζι (χτισμένο από του Ενετούς το 1473 πάνω στο νησάκι των Αγίων Θεοδώρων, όπου πρωτο-φυλακίστηκε ο Κολοκοτρώνης πριν τον εγκλεισμό του στο Παλαμήδι), με τον ατμοσφαιρικό φωτισμό και τη μοναδική θέα στο Ναύπλιο και το Παλαμήδι, λειτούργησε ως φυσικό σκηνικό και πολιτισμικό τεκμήριο της ίδιας του της ιστορίας: ως οχυρωματικό κάστρο/ castellο (1473-1833), ως φυλακή και κατοικία των δήμιων (από το 1833-1913) και ως πολυτελές ξενοδοχείο με πρωτοβουλία του Ναυπλιώτη Παναγιώτη Κωστούρου (1930-1970).
Οι δύο ποιητές, των οποίων η σχέση υπήρξε πρωτίστως ψυχαναλυτική κι έπειτα ποιητική κι ερωτική, ξανασυναντιούνται θεατρικά μετά από 86 χρόνια στο Μπούρτζι, όπου ο αφηγητής και σκηνογράφος της παράστασης Ανδρέας Γεωργιάδης τούς κάνει ιστορική αναδρομή του μνημείου με αυθεντικό φωτογραφικό υλικό της εποχής, το οποίο προβάλλεται σε ψηφιακή μορφή από projector στον αριστερό τοίχο του πύργου. Θα λέγαμε, ότι η αφηγηματική αυτή «ξενάγηση» στον χώρο και τον χρόνο με φωτογραφικά ντοκουμέντα χωρίζεται άτυπα σε δύο ενότητες: η μία αφορά την ιστορία και τη συλλογική μνήμη της νησίδας, με ταυτόχρονες ζωντανές επεξηγήσεις (λεκτικές λεζάντες) του αφηγητή (ατυχώς με αρκετά σαρδάμ και ενίοτε λάθος πληροφορίες). Στο φωτογραφικό αυτό υλικό βλέπουμε διάσημους επισκέπτες, όπως -μεταξύ άλλων- τους Αριστοτέλη Ωνάση, Μαρία Κάλλας, Romy Schneider, Alain Delon, Έλληνες ηθοποιούς σε κινηματογραφικά γυρίσματα (όπως τους Γιώργο Παππά και Μιχάλη Νικολινάκο στην ταινία Ο άνθρωπος του τρένου) και φυσικά τον Ανδρέα Εμπειρίκο και τη Μάτση Χατζηλαζάρου.
Στην άλλη ενότητα αναπλάθονται δημιουργικά πτυχές της έντονης σχέσης των ποιητών, μέσα από ποιήματά τους, ημερολόγια, επιστολές και συνεντεύξεις της Μάτσης Χατζηλαζάρου στους Στάθη Τσαγκαρουσιάνο, Φίλιππο Βλάχο και Φρίντα Λιάπα. Το υλικό επέλεξε και επιμελήθηκε ο Δρ Φιλολογίας και μελετητής των υπερρεαλιστών ποιητών Χρήστος Δανιήλ.
Τα κείμενα ερμήνευσαν εξαιρετικά -υπό μορφή δραματοποιημένης ανάγνωσης με υποτυπώδη δραματουργία και υποκριτική επιτέλεση- ο Δημήτρης Παπανικολάου (στον ρόλο του Α. Εμπειρίκου) και η ακόμα πιο θερμή και πειστική Χριστίνα Μαξούρη (στον ρόλο της Μ. Χατζηλαζάρου).
Η ταυτόχρονη προβολή του φωτογραφικού υλικού του ζευγαριού από το προσωπικό αρχείο της Μ. Χατζηλαζάρου (Ιστορικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη) σε ψηφιακή προβολή και σε χαρτώα μορφή, ως μεμονωμένες φωτογραφίες απλωμένες σε σχοινί (εν είδει μπουγάδας), είναι μια συμβολική αποκάλυψη, μια έξυπνη σκηνοθετική και σκηνογραφική ιδέα για τη δημόσια έκθεση της προσωπικής ζωής του ζευγαριού.
Στην παράσταση ακούστηκε το ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου «Το χέρι/ «Μέσα στο δίχτυ τ’ Αναπλιού» (απ’ όπου και ο τίτλος της παράστασης), αφιερωμένο στον Α. Εμπειρίκο, σε ανάγνωση του σκηνοθέτη Θοδωρή Γκόνη.
Ακούστηκαν οι φωνές των δύο ποιητών να διαβάζουν ποιήματά τους: της Μάτσης Χατζηλαζάρου στο κύκνειο ποιητικό της άσμα «Αντίστροφη αφιέρωση» προς τον Α. Εμπειρίκο, και του ίδιου του Εμπειρίκου ν’ απαγγέλει το ποίημα «Του Αιγάγρου», με το οποίο έκλεισε η παράσταση.
Στη ροή της αφήγησης ειπώθηκε και μια άγνωστη δικαστική υπόθεση της εποχής για τον μάλλον αδίκως καταδικασμένο σε θάνατο -με την κατηγορία βιασμού και μετέπειτα θανάτου του θύματος, της Πίκως- βοσκό Μήτρο Τραγανά, ο οποίος ως εκ θαύματος σώθηκε από την γκιλοτίνα, ενώ αποκαλύφθηκε ότι η Πίκω, αφενός επιθυμούσε τελικά να συνάψει ερωτική σχέση με τον βοσκό, αφετέρου πέθανε από δερματική μόλυνση που είχε ήδη στο σώμα της.
Η παράσταση αυτή, αφιερωμένη στις δύο ιδιαίτερες μορφές της ελληνικής ποίησης και του υπερρεαλισμού τον Α. Εμπειρίκο και τη Μ. Χατζηλαζάρου, ήταν άλλη μια πρωτότυπη ιδέα του Θοδωρή Γκόνη, καλλιτεχνικού Δ/ντή του 3ου Φεστιβάλ Ακροναυπλίας, ο οποίος φέρνει στο φως σπάνια λογοτεχνικά και θεατρικά έργα, αξιοποιώντας μάλιστα τα ιστορικά τοπόσημα και μνημεία του Ναυπλίου και της ευρύτερης περιοχής.
«Η Μάτση Χατζηλαζάρου και ο Ανδρέας Εμπειρίκος στο δίχτυ του Αναπλιού» σε σκηνοθεσία Θοδωρή Γκόνη, Μπούρτζι Ναυπλίου
Πηγή – Ελεύθερος Τύπος
