Είκοσι πέντε χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ο φόβος στις ΗΠΑ δεν έχει εξαφανιστεί. Έχει όμως αλλάξει κατεύθυνση. Νέα δημοσκόπηση Reuters/Ipsos δείχνει ότι οι Αμερικανοί ανησυχούν πλέον περισσότερο για την τρομοκρατία και τον εξτρεμισμό που γεννιούνται στο εσωτερικό της χώρας παρά για μια επίθεση από το εξωτερικό. Την ίδια στιγμή, εξακολουθούν να στηρίζουν πολλά από τα μέτρα ασφαλείας που θεσπίστηκαν μετά το 2001, αλλά αποτιμούν πολύ πιο αρνητικά τους πολέμους της εποχής που ακολούθησε.
Το πρωινό της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 άλλαξε τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσα σε λίγες ώρες. Δεκαεννέα τρομοκράτες της Αλ Κάιντα κατέλαβαν τέσσερα επιβατικά αεροσκάφη. Δύο έπεσαν στους Δίδυμους Πύργους του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στη Νέα Υόρκη. Ένα τρίτο χτύπησε το Πεντάγωνο, ενώ το τέταρτο συνετρίβη σε χωράφι στην Πενσιλβάνια, αφού επιβάτες και μέλη του πληρώματος επιχείρησαν να ανακτήσουν τον έλεγχό του. Συνολικά 2.977 άνθρωποι από 90 χώρες έχασαν τη ζωή τους. Στη Νέα Υόρκη σκοτώθηκαν 2.753 άνθρωποι, στο Πεντάγωνο 184 και στην πτήση 93 ο απολογισμός ήταν 40 νεκροί.
Οι εικόνες των αεροσκαφών, της φωτιάς και της κατάρρευσης των Δίδυμων Πύργων έγιναν το οπτικό σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής. Η επίθεση πυροδότησε μια βαθιά αναμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής ασφάλειας και δεκαετίες πολεμικών επιχειρήσεων, αρχής γενομένης από την εισβολή στο Αφγανιστάν, όπου βρισκόταν η ηγεσία της Αλ Κάιντα. Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, όμως, η εικόνα της απειλής είναι πολύ διαφορετική.
11η Σεπτεμβρίου ΗΠΑ, ο φόβος πλέον στρέφεται προς το εσωτερικό
Η νέα δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ από τις 28 έως τις 31 Αυγούστου 2026, καταγράφει αυτή τη μετατόπιση με εντυπωσιακό τρόπο. Όταν οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν ποια θεωρούν τη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια του μέσου Αμερικανού, το 42% επέλεξε τις τυχαίες πράξεις βίας, όπως οι μαζικοί πυροβολισμοί. Το 33% επέλεξε την εγχώρια τρομοκρατία και μόλις το 20% την τρομοκρατία από το εξωτερικό.
Η σύγκριση με το παρελθόν είναι ίσως ακόμη πιο αποκαλυπτική. Σε δημοσκόπηση Reuters/Ipsos το 2013, το 51% θεωρούσε μεγαλύτερη απειλή τις τυχαίες πράξεις βίας, το 28% την ξένη τρομοκρατία και μόλις το 21% την εγχώρια τρομοκρατία.
Μέσα σε δεκατρία χρόνια, το ποσοστό που επιλέγει την εγχώρια τρομοκρατία έχει αυξηθεί κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ εκείνο που επιλέγει την τρομοκρατία από το εξωτερικό έχει υποχωρήσει κατά 8 μονάδες. Ο φόβος δεν εξαφανίστηκε, μετακινήθηκε.
@parapolitika 📌 𝟐𝟓 𝛘𝛒ό𝛎𝛊𝛂 𝛂𝛑ό 𝛕𝛐 𝟗/𝟏𝟏 Είναι η Αμερική ασφαλέστερη 25 χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου; 🎙️Χρύσα Παλιεράκη | @chrysa_palieraki 🎥Νίκος Κόλλιας | @nickkollias ✂️Ιάσονας Σιώζος | @jason_kdm #parapolitikagr #usa🇺🇸 ♬ πρωτότυπος ήχος – Parapolitika.gr
Από την Αλ Κάιντα στον φόβο του εξτρεμισμού μέσα στις ΗΠΑ
Η 11η Σεπτεμβρίου έστρεψε το βλέμμα της Αμερικής προς έναν εχθρό που βρισκόταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Η Αλ Κάιντα είχε τις βάσεις της στο Αφγανιστάν και η αντιμετώπιση της διεθνούς τρομοκρατίας έγινε για χρόνια κεντρικός άξονας της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Η απειλή από οργανώσεις και δράστες που εμπνέονταν από το εξωτερικό δεν εξαφανίστηκε. Το 2013, για παράδειγμα, η βομβιστική επίθεση στον Μαραθώνιο της Βοστώνης άφησε τρεις νεκρούς και περισσότερους από 260 τραυματίες. Ένας τέταρτος άνθρωπος, αστυνομικός, σκοτώθηκε λίγες ημέρες αργότερα. Σύμφωνα με το Reuters, οι δύο αδελφοί που πραγματοποίησαν την επίθεση είχαν εμπνευστεί από την Αλ Κάιντα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, ωστόσο, οι ΗΠΑ βίωσαν επανειλημμένα και βία που εκδηλώθηκε μέσα στην ίδια τη χώρα. Το Reuters αναφέρεται μεταξύ άλλων στην επίθεση του 2016 στο gay nightclub Pulse στη Φλόριντα, όπου σκοτώθηκαν 49 άνθρωποι, καθώς και σε επιθέσεις με στόχο μαύρους, Λατίνους και Εβραίους Αμερικανούς. Στο ίδιο τοπίο πολιτικής βίας εντάσσονται και οι απόπειρες δολοφονίας κατά του Ντόναλντ Τραμπ, μεταξύ των οποίων ο πυροβολισμός του 2024 που τον τραυμάτισε στο αυτί, καθώς και η δολοφονία του συντηρητικού ακτιβιστή Τσάρλι Κερκ τον Σεπτέμβριο του 2025 στη Γιούτα.
Η αλλαγή αποτυπώνεται καθαρά όταν η δημοσκόπηση θέτει το ερώτημα ευθέως. Ποιοι εξτρεμιστές αποτελούν μεγαλύτερη απειλή όταν πρόκειται για επιθέσεις με ιδεολογικά κίνητρα; Το 61% απαντά οι εξτρεμιστές από το εσωτερικό της χώρας. Μόλις το 34% επιλέγει εκείνους που προέρχονται από το εξωτερικό.
Η 11η Σεπτεμβρίου παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη
Παρά το πέρασμα 25 ετών, η 11η Σεπτεμβρίου εξακολουθεί να βρίσκεται στη σκέψη εκατομμυρίων Αμερικανών. Έξι στους δέκα δηλώνουν ότι σκέφτονται κατά διαστήματα τις επιθέσεις. Περίπου το ίδιο ποσοστό δηλώνει ότι θα υποστήριζε μια στρατιωτική απάντηση των ΗΠΑ σε περίπτωση μιας νέας μεγάλης τρομοκρατικής επίθεσης. Η προθυμία για αντίδραση απέναντι σε μια νέα επίθεση παραμένει ισχυρή, όμως η κρίση για τους πολέμους της προηγούμενης εικοσιπενταετίας είναι πολύ πιο αυστηρή.
Αφγανιστάν και Ιράκ, οι πόλεμοι που οι περισσότεροι δεν θεωρούν ότι άξιζαν το κόστος
Στο Αφγανιστάν, τον πόλεμο που συνδέθηκε άμεσα με την απάντηση των ΗΠΑ στην 11η Σεπτεμβρίου, σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί σήμερα θεωρούν ότι το τίμημα ήταν υπερβολικό. Το 48% λέει ότι ο πόλεμος στο Αφγανιστάν δεν άξιζε το κόστος του. Μόλις το 21% πιστεύει ότι άξιζε, ενώ οι υπόλοιποι δήλωσαν αβέβαιοι ή δεν απάντησαν.
Ανάλογη είναι η αποτίμηση για το Ιράκ. Το 51% θεωρεί ότι ο πόλεμος δεν άξιζε το τίμημά του, ενώ μόλις το 21% πιστεύει το αντίθετο. Η εισβολή στο Ιράκ το 2003 δεν αποτέλεσε άμεση απάντηση στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, εντάχθηκε όμως στην ευρύτερη εποχή του αμερικανικού πολέμου κατά της τρομοκρατίας που ακολούθησε το 2001. Η δυσαρέσκεια απέναντι σε αυτούς τους μακροχρόνιους πολέμους συνέβαλε αργότερα και στην πολιτική άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε οικοδομήσει μέρος της πολιτικής του πλατφόρμας στην αποφυγή παρατεταμένων πολεμικών εμπλοκών.
Η ίδια επιφυλακτικότητα εμφανίζεται πλέον και απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν, που σύμφωνα με το Reuters ξεκίνησε έξι μήνες πριν από τη δημοσίευση της έρευνας. Μόλις το 25% των Αμερικανών θεωρεί ότι η σύγκρουση αξίζει το κόστος της, ενώ το 54% πιστεύει το αντίθετο. Η διάθεση των Αμερικανών να απαντήσουν στρατιωτικά σε μια νέα μεγάλη τρομοκρατική επίθεση παραμένει ισχυρή, όμως οι πόλεμοι που ήδη έζησαν έχει αφήσει πίσω τους βαθύ σκεπτικισμό.
Τα μέτρα ασφαλείας που άντεξαν 25 χρόνια
Υπάρχει, ωστόσο, ένα κομμάτι της κληρονομιάς της 11ης Σεπτεμβρίου που εξακολουθεί να απολαμβάνει ευρεία αποδοχή. Έξι στους δέκα Αμερικανούς θεωρούν ότι η αντίδραση της αμερικανικής κυβέρνησης μετά τις επιθέσεις υπήρξε τουλάχιστον ως έναν βαθμό αποτελεσματική στην αποτροπή νέων επιθέσεων εναντίον Αμερικανών στο έδαφος των ΗΠΑ. Μεταξύ των Ρεπουμπλικανών το ποσοστό φτάνει περίπου στους οκτώ στους δέκα.
Ένα από τα πιο ορατά κατάλοιπα εκείνης της εποχής βρίσκεται μέχρι σήμερα στα αεροδρόμια. Μετά τις επιθέσεις, το Κογκρέσο ψήφισε τον Νοέμβριο του 2001 τον Aviation and Transportation Security Act, με τον οποίο δημιουργήθηκε η Transportation Security Administration, η γνωστή TSA. Μέχρι το τέλος του 2002 η νέα υπηρεσία είχε αναλάβει πλήρως τους ελέγχους ασφαλείας στα αμερικανικά αεροδρόμια.
Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, η ταλαιπωρία που συνοδεύει αυτούς τους ελέγχους φαίνεται να θεωρείται από τους περισσότερους αποδεκτό τίμημα. Το 71% των Δημοκρατικών και το 75% των Ρεπουμπλικανών πιστεύουν ότι τα αυστηρότερα μέτρα ασφαλείας στα αεροδρόμια άξιζαν τις καθυστερήσεις και τις ανατροπές που προκάλεσαν στα ταξίδια.
Η συναίνεση αρχίζει να υποχωρεί όταν η ασφάλεια περνά από το αεροδρόμιο στην ιδιωτική ζωή. Μετά το 2001, οι δυνατότητες παρακολούθησης και συλλογής πληροφοριών των αμερικανικών αρχών διευρύνθηκαν σημαντικά. Η σημερινή κοινή γνώμη όμως εμφανίζεται πολύ πιο επιφυλακτική απέναντι στην παρακολούθηση των ίδιων των Αμερικανών πολιτών. Το 65% αντιτίθεται στο να επιτρέπεται στις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών να παρακολουθούν τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες Αμερικανών πολιτών χωρίς δικαστικό ένταλμα. Σύμφωνα με το Reuters, σχετική νομοθετική πρόβλεψη του 2008 έληξε τον Ιούνιο του 2026, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ έχει ζητήσει από το Κογκρέσο να την επαναφέρει.
Μια ημέρα που οι Αμερικανοί πιστεύουν ότι άλλαξε τη χώρα
Πέρα από τους πολέμους, την τρομοκρατία και τα μέτρα ασφαλείας, η δημοσκόπηση καταγράφει κάτι βαθύτερο για τη θέση που εξακολουθεί να κατέχει η 11η Σεπτεμβρίου στη συλλογική μνήμη των ΗΠΑ. Οι περισσότεροι Αμερικανοί κοιτάζουν πίσω στην 11η Σεπτεμβρίου ως μια στιγμή που ένωσε τη χώρα. Παράλληλα, το 75% θεωρεί ότι οι επιθέσεις είχαν μεγάλο αντίκτυπο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος αυτού του ποσοστού, μόλις το 41% αποδίδει αντίστοιχα μεγάλο αντίκτυπο στη χρηματοπιστωτική κρίση της περιόδου 2007 έως 2009.
Ίσως αυτή να είναι και η πιο χαρακτηριστική κληρονομιά της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, 25 χρόνια μετά. Η χώρα που ξύπνησε στις 12 Σεπτεμβρίου 2001 κοιτούσε κυρίως προς τα έξω. Αναζητούσε την Αλ Κάιντα, τον Οσάμα μπιν Λάντεν και τα δίκτυα που είχαν σχεδιάσει τη μεγαλύτερη τρομοκρατική επίθεση στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Σήμερα, το βλέμμα έχει στραφεί σε σημαντικό βαθμό προς το εσωτερικό.
Οι Αμερικανοί εξακολουθούν να πιστεύουν στην ανάγκη της ασφάλειας. Εξακολουθούν να θεωρούν χρήσιμους πολλούς από τους μηχανισμούς που δημιουργήθηκαν μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Και, αν η χώρα δεχόταν ξανά μια μεγάλη τρομοκρατική επίθεση, περίπου έξι στους δέκα θα υποστήριζαν ακόμη και μια νέα στρατιωτική απάντηση. Ταυτόχρονα όμως, οι περισσότεροι δεν θεωρούν ότι οι πόλεμοι στο Αφγανιστάν και το Ιράκ άξιζαν το κόστος τους. Οι περισσότεροι απορρίπτουν την παρακολούθηση των επικοινωνιών χωρίς ένταλμα και όταν καλούνται να εντοπίσουν τη μεγαλύτερη ιδεολογική εξτρεμιστική απειλή, δεν κοιτούν πλέον πρώτα πέρα από τα αμερικανικά σύνορα.
Πηγή: Reuters, 25 years after 9/11, Americans fear domestic extremists more than foreign attacks, Reuters/Ipsos poll finds.
Η έρευνα Reuters/Ipsos πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά από τις 28 έως τις 31 Αυγούστου 2026 σε 1.167 ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες και έχει περιθώρια στατιστικού σφάλματος από 3 έως 6 ποσοστιαίες μονάδες.
ΠΗΓΗ:Viral
