Η πρόεδρος της Κομισιόν έκανε έναν απολογισμό των πεπραγμένων του τελευταίου έτους, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια, την άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη και τη διαχείριση των μεταναστευτικών πιέσεων.
Με αναφορά στον Ντίκενς άνοιξε την ομιλία της, περιγράφοντας την περίοδο που διανύει η Ευρώπη ως μια εποχή που συνδυάζει μεγάλες προκλήσεις και σημαντικές δυνατότητες.
«Ήταν η καλύτερη των εποχών. Ήταν η χειρότερη των εποχών»
Η φράση από το «Μια ιστορία δύο πόλεων» χρησιμοποιήθηκε από τη φον ντερ Λάιεν για να περιγράψει μια Ευρώπη που, όπως υποστήριξε, βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες αλλαγές και κρίσιμες αποφάσεις.
Ενέργεια
Το ενεργειακό κόστος βρέθηκε ψηλά στην ατζέντα της προέδρου της Κομισιόν. Η ίδια υπογράμμισε την ανάγκη να αυξηθεί η παραγωγή καθαρής ενέργειας και να αξιοποιηθεί ένα ευρύ ενεργειακό μείγμα, στο οποίο θα περιλαμβάνονται οι ανανεώσιμες πηγές, το βιομεθάνιο και η πυρηνική ενέργεια.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις που έχει η κρίση στα Στενά του Ορμούζ στις ευρωπαϊκές ενεργειακές εισαγωγές, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να περιορίσει την εξάρτησή της από ακριβές εισαγωγές.
«Ας κάνουμε το μέλλον της Ευρώπης ηλεκτρικό. Είναι επιτακτικό»
Η οικονομία στο επίκεντρο
Στο οικονομικό πεδίο, η φον ντερ Λάιεν έθεσε ως βασική προτεραιότητα την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανάπτυξης. Αναφέρθηκε στην ανάγκη να διατηρηθεί η δημοσιονομική σταθερότητα, χωρίς να περιοριστούν οι επενδύσεις, την ώρα που οι υψηλές τιμές ενέργειας και το κόστος χρηματοδότησης εξακολουθούν να επιβαρύνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
«Η οικονομία μας άντεξε τις επιπτώσεις των πολέμων στη Μέση Ανατολή καλύτερα από το αναμενόμενο. Και η ανεργία βρίσκεται σε σχεδόν ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, οι πιέσεις από τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας και το κόστος δανεισμού είναι αισθητές για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις»
Η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε την οικονομική ανάκαμψη με την ανάγκη για συγκεκριμένες δημοσιονομικές επιλογές.
«Θα πρέπει να ληφθούν σαφείς δημοσιονομικές αποφάσεις για να διασφαλιστεί η δημοσιονομική βιωσιμότητα, προστατεύοντας παράλληλα τις επενδύσεις. Επομένως, η αναζωογόνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας αποτελεί την πρώτη μας προτεραιότητα»
Περισσότερη έμφαση στην ευρωπαϊκή άμυνα
Η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρώπης αποτέλεσε ακόμη ένα βασικό σημείο της ομιλίας. Η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στην αύξηση των αμυντικών δαπανών και παρουσίασε την ευρωπαϊκή συνεργασία ως απάντηση στις νέες προκλήσεις ασφαλείας.
«Αυτή είναι μια Ευρώπη που στέκεται αλληλέγγυα η μία στην άλλη»
Στην ίδια ενότητα έκανε αναφορά στην υποστήριξη προς την Ουκρανία, στην αντίδραση της Ευρώπης απέναντι στις απειλές για τη Γροιλανδία, αλλά και στις υβριδικές επιθέσεις και την παραπληροφόρηση.
«Ή όταν υπερασπιστήκαμε τη Γροιλανδία όταν απειλήθηκε»
«Είτε πρόκειται για τους ακροεθνικιστές είτε για τους αντιευρωπαίους, είτε για ρωσική παρέμβαση είτε για παραπληροφόρηση. Τα ονόματα μπορεί να διαφέρουν, αλλά ο στόχος τους είναι ο ίδιος.»
Η πρόεδρος της Επιτροπής προειδοποίησε ότι οι εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις μπορούν να αξιοποιηθούν για να ενισχυθούν οι διαιρέσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης.
«Οι πραγματικές ανησυχίες χρησιμοποιούνται ως όπλο για να σπείρουν τη διχόνοια μεταξύ μας. Μερικές φορές από έξω – και πολύ συχνά από μέσα»
«Περιφρονούν τις αξίες μας και θέλουν να καταστρέψουν την ευρωπαϊκή μας ενότητα. Ας μην περιοριστούμε λοιπόν στο να αντισταθούμε σε αυτό, αλλά ας αγωνιστούμε μαζί για την ευρωπαϊκή μας ιδέα»
Λιγότερη γραφειοκρατία για επενδύσεις και επιχειρήσεις
Μείωση των διοικητικών διαδικασιών και ταχύτερες αποφάσεις ζήτησε η φον ντερ Λάιεν, υποστηρίζοντας ότι η ταχύτητα αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για την προσέλκυση επενδύσεων.
«Στη σημερινή οικονομία, η ταχύτητα είναι καθοριστικής σημασίας. Μια άδεια ή ένα έντυπο, μια σύνδεση με το δίκτυο ή μια απόφαση χρηματοδότησης. Όλα αυτά μπορούν να καθορίσουν πού θα πραγματοποιηθεί μια επένδυση. Πού θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Πρέπει να κινηθούμε πολύ πιο γρήγορα»
Όπως ανέφερε, οι προτάσεις της Επιτροπής έχουν στόχο να περιορίσουν σημαντικά το διοικητικό κόστος.
«Γνωρίζετε ότι οι 12 συνολικές προτάσεις μας μειώνουν το διοικητικό βάρος κατά περίπου 17 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως»
Κίνα: Αναζήτηση νέας ισορροπίας
Στις σχέσεις με το Πεκίνο, η φον ντερ Λάιεν έθεσε ως στόχο τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος και τη διαμόρφωση μιας πιο ισορροπημένης σχέσης.
«Θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας για να επαναφέρουμε την ισορροπία στις σχέσεις μας» «Τα λόγια είναι καλά, αλλά οι πράξεις είναι καλύτερες»
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να ενημερώσει τους Ευρωπαίους ηγέτες για την πορεία των συνομιλιών στη σύνοδο κορυφής του Οκτωβρίου.
Στήριξη στους αγρότες και αντιμετώπιση της κλιματικής πίεσης
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον αγροτικό κόσμο, τον οποίο χαρακτήρισε ως βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
«τους καλύτερους στον κόσμο. Και θα τους στηρίζουμε σε κάθε βήμα»
Στο μεταξύ, οι πυρκαγιές, η ξηρασία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα δημιουργούν νέες πιέσεις στην αγροτική παραγωγή. Για τον λόγο αυτό η Κομισιόν προετοιμάζει νέο πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα.
«Τον επόμενο μήνα θα παρουσιάσουμε ένα νέο πλαίσιο για την ανθεκτικότητα στο κλίμα. Θα προσδιορίσουμε τις 100 πιο ευάλωτες περιοχές της Ευρώπης. Και θα αξιολογήσουμε τους κινδύνους — καθώς και το επίπεδο στο οποίο πρέπει να αντιμετωπιστούν»
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, 660.000 εκτάρια καταστράφηκαν από πυρκαγιές, ενώ χάθηκαν περίπου 12 εκατομμύρια τόνοι καλλιεργειών.
Παράλληλα, η Επιτροπή προωθεί την «Πρωτοβουλία για τα Ύδατα», ενώ προγραμματίζεται και ένα «Ευρωπαϊκό Σχέδιο για τους Καύσωνες», με συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και μέτρα υγειονομικής προετοιμασίας.
ΕΕ και Καναδάς χτίζουν νέα συνεργασία
Με τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνι παρόντα στην αίθουσα, η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε μια νέα ολοκληρωμένη εταιρική σχέση ΕΕ-Καναδά.
Η συνεργασία θα επεκτείνεται σε τεχνολογία, άμυνα, ενέργεια, κρίσιμα ορυκτά, μπαταρίες και τεχνητή νοημοσύνη. «εργαστούμε στον τομέα της έξυπνης μεταποίησης… να δημιουργήσουμε μια τεχνολογική συμμαχία… να ενοποιήσουμε τις αμυντικές βιομηχανικές βάσεις»
Στο ίδιο πλαίσιο, η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε στην Αρκτική, την ενέργεια, τις πρώτες ύλες, την κβαντική τεχνολογία και την κυβερνοασφάλεια.
«καθιστούν την Αρκτική ένα εμβληματικό κοινό έργο. Θα εργαστούμε στους τομείς της ενέργειας, των κρίσιμων ορυκτών και των μπαταριών. Στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, της κβαντικής τεχνολογίας, της κυβερνοασφάλειας και της οικονομικής ασφάλειας»
Ξεκαθάρισε παράλληλα ότι η νέα σχέση δεν στρέφεται εναντίον άλλων χωρών. «δεν στρέφεται εναντίον κανενός άλλου» «Η Ευρώπη και ο Καναδάς πιστεύουν στη δημοκρατία»
Απευθυνόμενη στον Μαρκ Κάρνι, εξέφρασε ακόμη την επιθυμία να ανοίξει ο δρόμος για τη σύνδεση του Καναδά με την ΕΕ.
«για να ανοίξει ο δρόμος ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ»
Η αναφορά προκάλεσε θερμό χειροκρότημα στην αίθουσα. «Δεν πρόκειται για μια συνεργασία εναντίον κανενός άλλου, αλλά για την κοινή μας δύναμη»
Νέες αγορές και εμπορικές συνεργασίες
Παράλληλα με την ενίσχυση της σχέσης με τον Καναδά, η ΕΕ επιδιώκει να διευρύνει το εμπορικό της αποτύπωμα στον Καύκασο, την Κεντρική Ασία και άλλες αγορές.
Στο επίκεντρο βρίσκονται χώρες όπως η Ινδία, το Μεξικό και η Αυστραλία, ενώ προωθείται και σχέδιο συνδεσιμότητας μεταξύ Νότιου Καυκάσου και Κεντρικής Ασίας.
Στόχος του σχεδίου είναι, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, να «τριπλασιάσει τις εμπορικές ροές και θα μειώσει δραστικά τους χρόνους διαμετακόμισης εμπορευμάτων έως το 2030».
Για το θέμα προανήγγειλε Περιφερειακή Σύνοδο Κορυφής για τη Συνδεσιμότητα, σε συνεργασία με τον πρωθυπουργό της Βουλγαρίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάγκη για ασφαλέστερα μοντέλα
Μεγάλο μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην τεχνητή νοημοσύνη και ιδιαίτερα στην ασφάλεια των πιο προηγμένων συστημάτων.
«Καθώς τα frontier μοντέλα γίνονται πιο ικανά, οι κίνδυνοι αυτοί έχουν γίνει πιο έντονοι»
Η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση προηγμένων μοντέλων, μεταξύ άλλων σε κυβερνοεπιθέσεις, και ανακοίνωσε συνεργασία με τον Καναδά, τη Βρετανία και άλλους εταίρους για την αξιολόγηση και την έγκαιρη προειδοποίηση.
«Αν οι άνθρωποι που αναπτύσσουν την τεχνολογία είναι ξεκάθαροι σε αυτό, τότε πρέπει να είμαστε και εμείς»
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με τα κορυφαία εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης για την ασφαλή ανάπτυξη των ισχυρότερων μοντέλων.
Ευρωπαϊκή απάντηση στις υβριδικές απειλές
Η πρόεδρος της Κομισιόν έθεσε στο τραπέζι και τη δημιουργία νέου μηχανισμού αντιμετώπισης υβριδικών απειλών, με αφορμή περιστατικά όπως η απόπειρα επίθεσης με drone στη Λειψία.
«Δεν ήταν μόνο επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους, αλλά εναντίον ολόκληρης της Ένωσής μας. Και δεν θα το επιτρέψουμε»
Η πρόταση αφορά περιστατικά που δεν συνιστούν ένοπλη επίθεση, αλλά μπορούν να προκαλέσουν σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια. «Χρειαζόμαστε επειγόντως συναίνεση για το πώς θα αντιδρούμε σε συγκεκριμένα περιστατικά. Εκείνα που βρίσκονται κάτω από το επίπεδο της ένοπλης επίθεσης, αλλά απειλούν ξεκάθαρα την ασφάλειά μας»
Με βάση την πρόταση, η ενεργοποίηση του μηχανισμού από ένα κράτος-μέλος θα οδηγεί σε συντονισμό ευρωπαϊκής απάντησης.
«Όταν ενεργοποιείται από ένα κράτος-μέλος, όλα τα κράτη-μέλη θα συγκαλούνται για να συντονίσουν μια ευρωπαϊκή απάντηση». Στόχος είναι «η αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης και ο περιορισμός των επιπτώσεων».
Παράλληλα, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, με τη συμμετοχή χωρών όπως η Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία και ο Καναδάς.
«Η ανάγκη είναι επείγουσα. Και η αρχή είναι απλή: η ασφάλεια της Ευρώπης είναι αδιαίρετη»
Στο επίκεντρο και τα δικαιώματα των γυναικών
Η φον ντερ Λάιεν έστειλε μήνυμα υπέρ της προστασίας των δικαιωμάτων των γυναικών, προειδοποιώντας για προσπάθειες περιορισμού τους.
«Σήμερα οι θεμελιώδεις αξίες μας αμφισβητούνται. Κάποιοι θέλουν ακόμη και να κάνουν πίσω στα δικαιώματα των γυναικών». «Οι γυναίκες είναι εδώ για να μείνουν. Θα υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας και θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε τις αξίες μας κάθε μέρα»
AI στη βιομηχανία
Νέο σχέδιο για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στη βιομηχανία πρόκειται να παρουσιάσει η Κομισιόν τον Νοέμβριο. Η πρωτοβουλία θα αφορά μεταξύ άλλων την υγεία, τις μεταφορές, την αγροδιατροφή, τη μεταποίηση, την άμυνα και το διάστημα.
«Εδώ κρύβεται η πραγματική αξία. Και εδώ η Ευρώπη έχει σημαντικά πλεονεκτήματα. Διαθέτουμε βιομηχανίες παγκόσμιας κλάσης που βασίζονται σε δεδομένα υψηλής ποιότητας»
Η πρόεδρος της Επιτροπής σημείωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι να υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση.
Στέγαση και φροντίδα
Στο κοινωνικό σκέλος, η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την Ευρωπαϊκή Συμφωνία για τη Φροντίδα, η οποία θα επιχειρήσει να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της δημογραφικής αλλαγής.
Παράλληλα, προωθείται η πρώτη ευρωπαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία για τη στέγαση, με ζητήματα όπως οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και οι πιέσεις στην αγορά ακινήτων. «Η φροντίδα δεν είναι προνόμιο. Η στέγαση δεν είναι προνόμιο. Είναι δικαιώματα»
Νέο σχέδιο για τις μεταναστευτικές κρίσεις
Η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών αποτέλεσε επίσης βασικό σημείο της ομιλίας. Η πρόεδρος της Κομισιόν ανακοίνωσε νέο «Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης», το οποίο θα μπορεί να ενεργοποιείται σε περιπτώσεις μεγάλης κλίμακας εισροών παράτυπων μεταναστών.
«Τα γεγονότα αυτού του καλοκαιριού δείχνουν ότι τα εργαλεία μας πρέπει να εξελιχθούν — ειδικά για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης»
Η ίδια υποστήριξε ότι η ΕΕ πρέπει να διαθέτει μηχανισμούς για την προστασία των εξωτερικών συνόρων, ιδιαίτερα όταν «οι μαζικές μετακινήσεις οργανώνονται και χρησιμοποιούνται ως όπλο».
Στο ίδιο πλαίσιο, ανακοίνωσε ενίσχυση της Frontex για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των επιστροφών και την καλύτερη πρόβλεψη των μεταναστευτικών κινήσεων. «Εμείς, οι Ευρωπαίοι, αποφασίζουμε ποιος έρχεται στην Ένωσή μας και υπό ποιες συνθήκες. Και όχι οι λαθρέμποροι και οι διακινητές»
Η αναφορά στην Ουγγαρία
Κλείνοντας, η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στις πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία και στις κοινοβουλευτικές εκλογές της χώρας.
«Τίποτα δεν είναι αναπόφευκτο. Αρκεί να κοιτάξετε την Ουγγαρία». «Η 12η Απριλίου θα μείνει στη μνήμη μας για πολύ καιρό. Η μέρα που ο λαός της Ουγγαρίας πήρε το μέλλον του στα χέρια του. Επέλεξαν τη δημοκρατία. Επέλεξαν την Ευρώπη. Επαναφέραν την Ουγγαρία εκεί όπου ανήκει: στην καρδιά της Ένωσής μας».
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε ακόμη σε εξελίξεις που, όπως υποστήριξε, αφορούν τη διαφθορά, το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ακαδημαϊκή ελευθερία.
«Η πολυετής οπισθοδρόμηση έχει αρχίσει να αντιστρέφεται. Ο αγώνας κατά της διαφθοράς και της κατάληψης του κράτους επιταχύνεται. Υπάρχει πραγματική πρόοδος όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ακαδημαϊκή ελευθερία. Και τώρα, έχουν αποδεσμευτεί επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουγγαρία.»
Τον Μάιο, η φον ντερ Λάιεν και ο Μάγιαρ συμφώνησαν για την αποδέσμευση 16,4 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια που είχαν προηγουμένως παγώσει. Η εκταμίευση των χρημάτων συνδέεται με την εκπλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων από την Ουγγαρία.
Greece
