Σύμφωνα με το Reuters, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός εκτιμά ότι το φαινόμενο θα φτάσει στη μέγιστη έντασή του προς τα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027, ενώ οι συνέπειές του αναμένεται να διαρκέσουν περισσότερο.
Τι είναι το Ελ Νίνιο
Το Ελ Νίνιο αποτελεί τη θερμή φάση του φυσικού κλιματικού κύκλου ENSO, δηλαδή της Νότιας Ταλάντωσης του Ελ Νίνιο, που επηρεάζει τον καιρό σε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Το φαινόμενο εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια. Προκαλείται όταν εξασθενούν οι αληγείς άνεμοι στον τροπικό Ειρηνικό, επιτρέποντας σε θερμότερα επιφανειακά νερά να κινηθούν προς τα ανατολικά. Το αποτέλεσμα είναι η άνοδος της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας και μεγάλες μεταβολές στις βροχοπτώσεις. Ορισμένες περιοχές μπορεί να αντιμετωπίσουν έντονη ξηρασία, ενώ άλλες να δεχθούν πολύ περισσότερες βροχές και πλημμύρες από το συνηθισμένο.
Σκύλος περπατά πάνω στο σκασμένο έδαφος της αποξηραμένης λιμνοθάλασσας Guarne, στο πάρκο Arvi, εν μέσω ξηρασίας που συνδέεται με το φαινόμενο Ελ Νίνιο, στο Μεντεγίν της Κολομβίας, 3 Σεπτεμβρίου 2026. REUTERS/Juan David Duque/File Photo
Γιατί χαρακτηρίζεται «σούπερ Ελ Νίνιο»
Ο όρος «σούπερ Ελ Νίνιο» δεν αποτελεί επίσημη κατηγορία του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού. Χρησιμοποιείται, ωστόσο, για εξαιρετικά ισχυρά επεισόδια. Τον Σεπτέμβριο, η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στον ισημερινό Ειρηνικό έφτασε έως και 3,05 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής NOAA. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απόκλιση που έχει καταγραφεί σε επεισόδιο Ελ Νίνιο από τότε που άρχισαν οι σχετικές μετρήσεις. Για σύγκριση, απόκλιση 0,5 βαθμών χαρακτηρίζει ένα ασθενές Ελ Νίνιο, στους 1 βαθμούς θεωρείται μέτριο, στους 1,5 ισχυρό και στους 2 βαθμούς πολύ ισχυρό. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το φετινό επεισόδιο μπορεί να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό», με σημαντικές επιπτώσεις στις θερμοκρασίες και στις βροχοπτώσεις.
Η σχέση με την κλιματική αλλαγή
Το Ελ Νίνιο αποτελεί φυσικό κλιματικό φαινόμενο και δεν προκαλείται από την κλιματική αλλαγή. Η υπερθέρμανση του πλανήτη, όμως, ενισχύει τις συνέπειές του. Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε ισχυρό Ελ Νίνιο «πατά» πλέον πάνω σε ήδη θερμότερο κλίμα. Έτσι, αυξάνεται η πιθανότητα για εντονότερους καύσωνες, παρατεταμένες ξηρασίες, ισχυρότερες βροχοπτώσεις, δασικές πυρκαγιές και ζημιές στις καλλιέργειες. Το προηγούμενο ισχυρό επεισόδιο του 2023-2024, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, συνέβαλε ώστε το 2024 να καταγραφεί ως η θερμότερη χρονιά μέχρι τότε.
Έως 451.000 επιπλέον θάνατοι από την ακραία ζέστη
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία του Climate Impact Lab του Πανεπιστημίου του Σικάγο. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ακραία ζέστη που συνδέεται με το φετινό «σούπερ Ελ Νίνιο» θα μπορούσε να οδηγήσει σε έως και 451.000 επιπλέον θανάτους παγκοσμίως μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027. Ο αριθμός των ημερών με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες εκτιμάται ότι μπορεί να αυξηθεί κατά 44% σε σύγκριση με μια φυσιολογική χρονιά. Η Νιγηρία αναμένεται, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, να δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα με περίπου 31.400 επιπλέον θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη, ενώ ακολουθούν η Ινδονησία με 19.300 και το Σουδάν με 17.600. Οι ερευνητές τονίζουν ότι συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, μέτρα προστασίας των εργαζομένων σε εξωτερικούς χώρους και καλύτερη προετοιμασία των υπηρεσιών υγείας μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις απώλειες.
Πού αναμένονται πλημμύρες και πού ξηρασία
Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Η νότια Νότια Αμερική και τμήματα της Κεντρικής Ασίας συνήθως δέχονται περισσότερες βροχές, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο πλημμυρών. Αντίθετα, η νότια Αφρική, η Κεντρική Αμερική και η Αυστραλία τείνουν να γίνονται ξηρότερες. Αυτό μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις τόσο στις καλλιέργειες όσο και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από υδροηλεκτρικά έργα. Η Ινδία, ο μεγαλύτερος παραγωγός ρυζιού στον κόσμο, αναμένεται να καταγράψει φέτος σημαντική μείωση της παραγωγής, καθώς η ξηρασία επηρεάζει τις καλλιέργειες. Παράλληλα, σύμφωνα με προβλέψεις του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ, σχεδόν 50 εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια έως το τέλος του 2027, με τη νότια Αφρική και τη Νότια Αμερική μεταξύ των περιοχών που θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένες.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη
Αν και οι πιο άμεσες επιπτώσεις του Ελ Νίνιο εμφανίζονται στον Ειρηνικό και στις τροπικές περιοχές, το φαινόμενο μπορεί να επηρεάσει και την Ευρώπη. Το Reuters έχει ήδη επισημάνει ότι ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να συνδεθεί με αυξημένες θερμοκρασίες τον χειμώνα και ισχυρότερους ανέμους σε τμήματα της Ευρώπης, με πιθανές επιπτώσεις τόσο στον καιρό όσο και στην ενεργειακή ζήτηση. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός έχει προειδοποιήσει ότι το 2027 θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μία από τις θερμότερες, αν όχι τη θερμότερη, χρονιές που έχουν καταγραφεί.
Πηγή – Ελεύθερος Τύπος
