Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο καθημερινά, αφού έχει μπει για τα καλά στις ζωές όλων μας. Οι ικανότητές της μπορεί να κάνουν τη ζωή μας πιο απλή, αλλά δεν είναι λίγες οι φωνές που στέκονται στους κινδύνους που κρύβει για τον άνθρωπο ενδεχόμενη ανεξέλεγκτη δράση της. Όπως είναι λογικό, οι φόβοι που εκφράζονται δεν περνούν απαρατήρητοι από τη βιομηχανία του κινηματογράφου και του streaming, με αρκετές ταινίες να αναδεικνύουν τη σκοτεινή πλευρά της AI, θέτοντας στο επίκεντρο το ζήτημα της απώλειας ελέγχου και των επιπτώσεων για την ανθρωπότητα. Ακολουθεί μια λίστα με ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων ταινιών. 

Διαβάστε: Τεχνητή νοημοσύνη: Η ανησυχία για απώλεια ελέγχου, ο “χαλαρός” Τραμπ και ο “πόλεμος” ΗΠΑ & Κίνας (Βίντεο)   

M3GAN

Η ταινία αυτή του Τζέραλντ Τζόνστοουν έκανε πρεμιέρα το 2022 και «περιστρέφεται» γύρω από τη M3GAN, ένα θαύμα τεχνητής νοημοσύνης, μια κούκλα που έχει προγραμματιστεί για να είναι ο καλύτερος σύντροφος ενός παιδιού. Ωστόσο, πολύ γρήγορα οι επιπτώσεις θα έρθουν στο προσκήνιο, αφού η έννοια «προστασία» αποκτά διαφορετική ερμηνεία.

Companion 

Το «Companion» (2025), σε σκηνοθεσία Ντρου Χάνκοκ, αν και μοιάζει με ιστορία αγάπης, γρήγορα μετατρέπεται σε ταινία τρόμου, παρουσιάζοντας μια ανήσυχη ματιά για το μέλλον. Όπως αναφέρεται στη σύνοψη της ταινίας στο Netflix «Σε μια εκδρομή με φίλους, μια νεαρή γυναίκα ανακαλύπτει ότι είναι ρομπότ συντροφιάς και πρέπει να παλέψει για να ξεφύγει από το αιματηρό σχέδιο του αγοριού της». Η ταινία δείχνει ξεκάθαρα πώς η AI μπαίνει στην προσωπική ζωή του ανθρώπου και τους κινδύνους που αυτή η κατάσταση κρύβει.

Demon Seed

Το «Demon Seed» του Ντόναλντ Κάμελ έκανε πρεμιέρα το 1977, δείχνοντας πως οι φόβοι για την εξέλιξη της τεχνολογίας δεν προέκυψαν τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σκοτεινή και ακραία ταινία τρόμου, με το «έξυπνο σπίτι» στον πυρήνα της. Πρωταγωνιστικό ρόλο έχει ένας υπερυπολογιστής, ο PROTEUS IV, που -αν και κατασκευάστηκε για καλό σκοπό – αποκτά τον έλεγχο του σπιτιού όπου μένει η σύζυγος του δημιουργού του και την απομονώνει από τον έξω κόσμο, έχοντας ως στόχο να αποκτήσει παιδί μαζί της, αλλάζοντας την ιστορία της ανθρωπότητας.

2001: A Space Odyssey

Δεν θα μπορούσε να λείπει από αυτή τη λίστα η ταινία – ορόσημο του Στάνλεϊ Κιούμπρικ (1968). Βασιζόμενος στο διήγημα του Άρθουρ Κλαρκ «The Sentinel», μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη τον τρόπου με τον οποίο ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης (HAL 9000) μπορεί να κάνει δύσκολη τη ζωή αστροναυτών. Πρόκειται για ένα φιλμ – σταθμό του είδους του sci-fi, που είναι ιδιαίτερα επίκαιρο.

The Terminator

Μιας και γίνεται λόγος για αριστουργήματα, δεν θα γινόταν να μην αναφερθούμε στον Εξολοθρευτή (1984), του Τζέιμς Κάμερον, με πρωταγωνιστή τον Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ. Πρόκειται για σαφές παράδειγμα ταινίας όπου ένα τεχνολογικό δημιούργημα (το Skynet) συγκρούεται με την ανθρωπότητα, προκαλώντας πυρηνικό όλεθρο και στέλνοντας πίσω στο χρόνο ένα cyborg για να σκοτώσει τη Σάρα Κόνορ, πριν φέρει στον κόσμο τον Τζον.

Colossus: The Forbin Project

Μία από τις λιγότερο γνωστές αλλά πιο επίκαιρες ταινίες που δείχνουν τη σκοτεινή πλευρά της τεχνολογίας είναι το Colossus: The Forbin Project (1970), σε σενάριο του Τζέιμς Μπρίτζις και σκηνοθεσία του Τζέσεφ Σάρτζεντ.

Σε αυτήν, η κυβέρνηση των ΗΠΑ αποφασίζει να δώσει τον έλεγχο των πυρηνικών στον Colossus, έναν υπερυπολογιστή, στη λογική ότι ως μηχανή θα παίρνει πιο ψύχραιμες αποφάσεις από τους ανθρώπους. Ωστόσο, μετά και την επικοινωνία του με αντίστοιχο σοβιετικό σύστημα, οι ενέργειές του ξεπερνούν τα όρια της φαντασίας των δημιουργών του, αφού, μέσω της ισχύος του, γίνεται ύψιστη απειλή, λαμβάνοντας αποφάσεις που θέτουν σε κίνδυνο την ανθρωπότητα.

The Matrix

Θα ήταν «έγκλημα» να λείπει από μια τέτοια λίστα η ταινία των αδελφών Γουατσόφσκι, που κυκλοφόρησε το 1999, ταράζοντας τα τότε «λιμνάζοντα νερά» του είδους και άλλαξε τα δεδομένα στον χώρο του κινηματογράφου, επηρεάζοντας πολλούς δημιουργούς, με αποτέλεσμα να γίνει σύμβολο της ποπ κουλτούρας, λόγω της επιδραστικότητάς της.

Σε αντίθεση με άλλες ταινίες, βέβαια, δεν δείχνει απλά τους κινδύνους. Η AI έχει ήδη κερδίσει, παίρνοντας τον έλεγχο, με τους ανθρώπους να ζουν σε μια ψηφιακή προσομοίωση, δίχως να γνωρίζουν ότι η «πραγματικότητα» αυτή είναι κατασκευασμένη.

Οι προαναφερθείσες ταινίες δεν είναι οι μοναδικές οι οποίες καταπιάνονται με την ανεξέλεγκτη τεχνητή νοημοσύνη και τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας. Η σκοτεινή πλευρά του πεδίου παρουσιάζεται και σε άλλα έργα, όπως τα «I, Robot» (2004), «Transcendence» (2014) και «Ex Machina» (2014). Σε κάθε περίσταση, είναι εμφανές πως η ανησυχία γύρω από την τεχνολογία δεν είναι τωρινό φαινόμενο, αφού η συγκεκριμένη θεματική έχει  απασχολήσει καλλιτέχνες και στο παρελθόν, με όλο και περισσότερες ταινίες και σειρές για το εν λόγω ζήτημα να αναμένονται το επόμενο χρονικό διάστημα.