Σύμφωνα με αποκάλυψη του Axios, η οποία βασίζεται σε δηλώσεις Ισραηλινών και Αμερικανών αξιωματούχων, το υλικό βρίσκεται σε μια μυστική εγκατάσταση γνωστή ως «Εγκατάσταση 99» και συνδέεται με το παλαιότερο πυρηνικό πρόγραμμα του καθεστώτος Μπασάρ αλ Άσαντ.
Η συμφωνία μεταξύ του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας και της συριακής κυβέρνησης υπογράφηκε πριν από περίπου τρεις εβδομάδες. Ωστόσο, η επιχείρηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και το πυρηνικό υλικό παραμένει στην εγκατάσταση.
Απόρρητες διαπραγματεύσεις για την αποφυγή κρίσης
Η υπόθεση παρέμεινε εκτός δημοσιότητας για μήνες, καθώς ΗΠΑ και Ισραήλ προσπαθούσαν να βρουν τρόπο ώστε το υλικό να ασφαλιστεί και να απομακρυνθεί χωρίς να προκληθεί νέα κρίση στη Μέση Ανατολή.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και ο IAEA κινήθηκαν προς μια διπλωματική λύση, με στόχο να αποτραπεί μια εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα ισραηλινή επέμβαση στη Συρία και ενδεχομένως να εμπλέξει και την Τουρκία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ αξιοποίησαν τις στενές σχέσεις που έχουν αναπτύξει με τη νέα συριακή κυβέρνηση μετά την πτώση του Άσαντ, ώστε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα χωρίς στρατιωτική κλιμάκωση.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Άσαντ και ο αντιδραστήρας Αλ-Κιμπάρ
Η «Εγκατάσταση 99» συνδέεται με το μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα που είχε αναπτύξει το καθεστώς Άσαντ και είχε ως επίκεντρο τον κρυφό αντιδραστήρα του Αλ-Κιμπάρ.Το Ισραήλ βομβάρδισε τον αντιδραστήρα το 2007, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του συριακού πυρηνικού προγράμματος να καταστραφεί.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Axios, παρέμειναν εγκαταστάσεις έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και χώροι αποθήκευσης που σε μεγάλο βαθμό δεν χρησιμοποιούνταν πλέον.
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, ο IAEA κατέληξε σε συμφωνία με τη νέα συριακή κυβέρνηση, η οποία επέτρεπε στους επιθεωρητές του να επισκεφθούν τον χώρο του Αλ-Κιμπάρ αλλά και άλλες εγκαταστάσεις που συνδέονται με την προηγούμενη πυρηνική δραστηριότητα της Συρίας.
Η «Εγκατάσταση 99» στο επίκεντρο
Μία από τις εγκαταστάσεις που παρακολουθεί στενά το Ισραήλ εδώ και περίπου δύο χρόνια είναι η «Εγκατάσταση 99». Δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το καθεστώς Άσαντ είχε αποθηκεύσει εκεί πυρηνικό υλικό που αποτελούσε μέρος του προγράμματος του Αλ-Κιμπάρ.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι μεταξύ του υλικού περιλαμβανόταν yellowcake, δηλαδή συμπύκνωμα από μετάλλευμα ουρανίου, το οποίο μπορεί να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία και εμπλουτισμό στο πλαίσιο του κύκλου πυρηνικού καυσίμου.
Στην ίδια εγκατάσταση, σύμφωνα με την αμερικανική πηγή, είχαν αποθηκευτεί και άλλα κατάλοιπα και «υπολείμματα» από την εγκατάσταση του Αλ-Κιμπάρ.
Ο κίνδυνος μιας «βρώμικης βόμβας»
Παρότι το συγκεκριμένο υλικό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε μια λεγόμενη «βρώμικη βόμβα».
Πρόκειται για συμβατικό εκρηκτικό μηχανισμό που διασπείρει ραδιενεργό υλικό στην περιοχή όπου εκρήγνυται, προκαλώντας ραδιενεργό μόλυνση, χωρίς να προκαλείται πυρηνική έκρηξη.
Η ύπαρξη του υλικού αποτέλεσε έτσι σοβαρό ζήτημα ασφαλείας για το Ισραήλ, ιδιαίτερα μετά την αλλαγή καθεστώτος στη Συρία.
Το Ισραήλ βομβάρδισε τις εισόδους
Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις βομβάρδισαν τις εισόδους της «Εγκατάστασης 99» λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ.
Στόχος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ήταν να αποτραπεί η πρόσβαση στην εγκατάσταση. Παράλληλα, για περισσότερο από έναν χρόνο το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες συζητούσαν τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος που δημιουργούσε η παραμονή του πυρηνικού υλικού εκεί.
Στις συνομιλίες συμμετείχαν ανώτεροι αξιωματούχοι του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου και στελέχη του γραφείου του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Ισραηλινές απειλές για νέο βομβαρδισμό
Το Ισραήλ, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο, κατέστησε σαφές στην κυβέρνηση Τραμπ ότι δεν θα αποδεχόταν την παραμονή πυρηνικού υλικού στην εγκατάσταση.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν μάλιστα ότι η ισραηλινή πλευρά απείλησε να βομβαρδίσει ξανά την εγκατάσταση σε περίπτωση που το υλικό δεν απομακρυνόταν ή εάν υπήρχαν ενδείξεις ότι η Συρία επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό.
Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε πάντως ότι, παρά τις έντονες ανησυχίες του Ισραήλ, η κατάσταση δεν έφτασε ποτέ στο σημείο όπου η ισραηλινή πλευρά ήταν έτοιμη να προχωρήσει σε νέο βομβαρδισμό.
Η επιλογή της διπλωματικής λύσης
Τελικά, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ συμφώνησαν ότι η καλύτερη επιλογή ήταν να εξασφαλιστεί η συναίνεση της συριακής κυβέρνησης για την απομάκρυνση του υλικού.
Όταν η κυβέρνηση Τραμπ έθεσε το ζήτημα στη Δαμασκό, Σύροι αξιωματούχοι φέρεται να δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν πως υπήρχε πυρηνικό υλικό στην εγκατάσταση.
«Πολύ λίγοι άνθρωποι στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τη Συρία γνώριζαν για αυτό», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος σύμφωνα με το Axios. Η ίδια αμερικανική πηγή υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον έχει αναπτύξει παραγωγική σχέση με τη νέα συριακή κυβέρνηση, χαρακτηρίζοντας τους Σύρους «καλούς εταίρους» όταν οι δύο πλευρές συνεργάζονται σε συγκεκριμένα ζητήματα.
Οι νέες υποψίες και ο ρόλος της Τουρκίας
Η υπόθεση πήρε νέα τροπή πριν από μερικές εβδομάδες. Ισραηλινοί που παρακολουθούσαν την εγκατάσταση εντόπισαν κινήσεις στην περιοχή οι οποίες τους δημιούργησαν την υποψία ότι η νέα συριακή κυβέρνηση υπαναχωρούσε από τις προηγούμενες συνεννοήσεις και επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο πυρηνικό υλικό.
Οι Ισραηλινοί ανησύχησαν ακόμη και για το ενδεχόμενο η Τουρκία να βοηθούσε τη συριακή κυβέρνηση στην προσπάθεια πρόσβασης στο υλικό.
Αμερικανός αξιωματούχος σχολίασε ότι οι Ισραηλινοί εξετάζουν ιδιαίτερα προσεκτικά τέτοιες εξελίξεις προκειμένου να διαπιστώσουν εάν όλα εξελίσσονται όπως πρέπει.
Η παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ
Μπροστά στον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης, η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προχωρήσει σε οποιαδήποτε ενέργεια και έθεσε τον IAEA στο επίκεντρο της προσπάθειας επίλυσης του ζητήματος.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε συμφωνία ανάμεσα στον IAEA και τη συριακή κυβέρνηση για την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού από την «Εγκατάσταση 99». Η συμφωνία υπεγράφη πριν από περίπου τρεις εβδομάδες.
Το υλικό παραμένει ακόμη στην εγκατάσταση
Παρά την επίτευξη της συμφωνίας, η επιχείρηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η διαδικασία στην «Εγκατάσταση 99» βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και ότι το πυρηνικό υλικό δεν έχει μέχρι στιγμής απομακρυνθεί.
Ο Λευκός Οίκος, ο IAEA και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού αρνήθηκαν να σχολιάσουν την αποκάλυψη.
Αμερικανός αξιωματούχος εξέφρασε πάντως την εκτίμηση ότι όλες οι πλευρές είναι ικανοποιημένες από το αποτέλεσμα και ότι η διαδικασία απομάκρυνσης αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα, με στόχο να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του έτους.
Μια κρίση που αποφεύχθηκε στο παρασκήνιο
Η υπόθεση της «Εγκατάστασης 99» δείχνει πόσο ευαίσθητο παραμένει το ζήτημα των πυρηνικών καταλοίπων του καθεστώτος Άσαντ για τη νέα συριακή κυβέρνηση.
Για μήνες, Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ αναζητούσαν τρόπο να απομακρυνθεί το υλικό χωρίς να προκληθεί νέα στρατιωτική αντιπαράθεση. Η εμπλοκή του IAEA και η συμφωνία με τη Δαμασκό αποτέλεσαν τελικά τη διπλωματική οδό που επιλέχθηκε.
Η επιχείρηση, ωστόσο, δεν έχει τελειώσει ακόμη, καθώς το υλικό εξακολουθεί να βρίσκεται στη μυστική εγκατάσταση και η απομάκρυνσή του αναμένεται να πραγματοποιηθεί το επόμενο διάστημα.
Πηγή:[“id”:”custom_html”,”tag”:”<a href="Read More” target=”_blank” rel=”nofollow noopener”>Greece”]
