Μια σφυρίδα που χανόταν προς τα βαθύτερα νερά της Άνδρου έμελλε να οδηγήσει τον Δήμο Αδάμη σε μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις των 30 χρόνων που βρίσκεται στη θάλασσα. Μια βουτιά για υποβρύχιο ψάρεμα το 2018 εξελίχθηκε σε ένα απρόσμενο ταξίδι πίσω στον χρόνο, όταν, ακολουθώντας το ψάρι σε βάθος περίπου 42 μέτρων, βρέθηκε ξαφνικά μπροστά στο φορτίο ενός αρχαίου πλοίου που είχε παραμείνει στον βυθό για περίπου 2.400 χρόνια.

Διαβάστε: Άνδρος: Εντοπίστηκε αρχαίο ναυάγιο – Τι δείχνουν τα πρώτα ευρήματα (Εικόνες)

Ναυάγιο 2.400 ετών αποκαλύφθηκε στον βυθό της Άνδρου: Από τους στοιβαγμένους βράχους στους αρχαίους αμφορείς

Από ψηλά, η εικόνα δεν πρόδιδε αυτό που κρυβόταν από κάτω. Ο όγκος που αντίκριζε έμοιαζε αρχικά με στοιβαγμένους βράχους. Όσο κατέβαινε, όμως, άρχισαν να ξεχωρίζουν οι αμφορείς, και τότε ο έμπειρος δύτης συνειδητοποίησε ότι μπροστά του δεν βρισκόταν ένας συνηθισμένος σχηματισμός του βυθού, αλλά ένα αρχαίο ναυάγιο που είχε διατηρήσει σε εντυπωσιακό βαθμό τη διάταξη του φορτίου του.

Ο ψαροντουφεκάς και εκπαιδευτής επαγγελματικής κατάδυσης Δήμος Αδάμης μιλά στο parapolitika.gr για τη στιγμή της ανακάλυψης, την πορεία μέχρι την υπόδειξη του ναυαγίου στους αρχαιολόγους το 2025 και την απόφασή του να μη γνωστοποιήσει την ακριβή θέση του, φοβούμενος ότι η πληροφορία θα μπορούσε να περάσει «από στόμα σε στόμα» και να οδηγήσει ακόμη και στη σύλησή του.


“Μια σφυρίδα με οδήγησε στο ναυάγιο”

Όλα ξεκίνησαν το 2018, κατά τη διάρκεια μιας ημέρας ψαρέματος. Ο κ. Αδάμης αποφάσισε να πραγματοποιήσει βαθύτερες βουτιές και τότε εντόπισε μια σφυρίδα, την οποία άρχισε να ακολουθεί καθώς το ψάρι κατευθυνόταν σε μεγαλύτερο βάθος.

«Καθώς ψάρευα, αποφάσισα να κάνω κάποιες βαθύτερες βουτιές. Εντόπισα μια σφυρίδα, η οποία κατευθυνόταν όλο και βαθύτερα και την ακολούθησα. Αυτό το ψάρι, στην ουσία, ήταν που με οδήγησε στο ναυάγιο, στα 42 μέτρα. Έτσι το εντόπισα τελείως συμπτωματικά», περιγράφει στο parapolitika.gr.


“Νόμιζα ότι ήταν βράχια”

Στην αρχή δεν είχε καταλάβει τι ακριβώς έβλεπε. «Όταν το έβλεπα από μακριά, από ψηλά δηλαδή, δεν κατάλαβα. Νόμιζα ότι ήταν βράχια. Κατεβαίνοντας, όμως, κατάλαβα κατευθείαν ότι πρόκειται για ναυάγιο, ότι ήταν πολύ μεγάλης αρχαιότητας, ότι είχε πολλές εκατοντάδες αμφορείς και ότι ήταν άθικτο», αναφέρει.

Η εικόνα των αμφορέων να παραμένουν συγκεντρωμένοι στον βυθό ήταν διαφορετική από άλλα ναυάγια που είχε συναντήσει όλα αυτά τα χρόνια. Όπως εξηγεί, το ξύλινο σκαρί του αρχαίου πλοίου έχει χαθεί με το πέρασμα των αιώνων, όμως το φορτίο του παρέμεινε εκεί, αποτυπώνοντας ουσιαστικά τη μορφή που είχε μέσα στα αμπάρια.


Από το 2018 στο 2021 και η υπόδειξη στους αρχαιολόγους

Παρότι εντόπισε το ναυάγιο το 2018, ο κ. Αδάμης δεν το γνωστοποίησε αμέσως στην αρμόδια υπηρεσία. Όπως εξηγεί, αρχικά σκέφτηκε ότι, εάν το δήλωνε, ενδεχομένως να μην μπορούσε πλέον να ψαρεύει στο συγκεκριμένο σημείο.

Ακολούθησε η διαδικασία από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, με την αυτοψία στο σημείο να πραγματοποιείται τελικά το 2025. Όπως διευκρινίζει ο ίδιος, οι αρχαιολόγοι είχαν ήδη αναλάβει έρευνες σε άλλα ναυάγια και διαφορετικές περιοχές της χώρας, με αποτέλεσμα να απαιτηθεί χρόνος μέχρι να οργανωθεί η αποστολή.

Το 2025 επέστρεψε μαζί τους στην περιοχή και τους οδήγησε ακριβώς πάνω από το σημείο όπου είχε κάνει τη μεγάλη ανακάλυψη επτά χρόνια νωρίτερα.

«Τους πήγα και τους έκανα την υπόδειξη. Με ελεύθερη κατάδυση εγώ και τους πήγα ακριβώς επάνω στο ναυάγιο», λέει.


Περίπου 600-650 αμφορείς ηλικίας 2.400 ετών

Η αυτοψία της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων επιβεβαίωσε τη σημασία του ευρήματος. Το φορτίο του αρχαίου πλοίου βρίσκεται σε βάθος 39 έως 44 μέτρων και αποτελείται από εμπορικούς οξυπύθμενους αμφορείς.

Κατά την πρώτη εκτίμηση, καταμετρήθηκαν περίπου 600-650 αμφορείς, ενώ διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν τουλάχιστον τρεις διαφορετικοί τύποι: Μένδης,

Πεπαρήθου και Solokha 2. Κατά την αυτοψία ανελκύστηκε δειγματοληπτικά ένας αμφορέας από κάθε τύπο.

Το χρονολογικό πλαίσιο των ευρημάτων τοποθετείται στα τέλη του 5ου και στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. Στον χώρο εντοπίστηκε επίσης τμήμα μολύβδινου στύπου άγκυρας, καθώς και ολιγάριθμοι λίθοι που ενδέχεται να σχετίζονται με το έρμα του πλοίου.

Το εύρημα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για τη μελέτη του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας κατά τους ύστερους κλασικούς χρόνους, ενώ η περαιτέρω έρευνά του μπορεί να δώσει περισσότερες απαντήσεις για την προέλευση του πλοίου και του φορτίου του.

Ο κ. Αδάμης έχει επισημάνει και τις ομοιότητες που παρουσιάζει το εύρημα με το γνωστό ναυάγιο της Περιστέρας στην Αλόννησο, κυρίως ως προς τους τύπους των αμφορέων, εκτιμώντας ότι ενδεχομένως να υπάρχει σύνδεση με την ίδια εμπορική διαδρομή.

Από την αυτοψία του 2025 και μετά, ο Δημοσθένης Αδάμης δεν έχει καταδυθεί ξανά μέχρι το ναυάγιο. Όπως αποκαλύπτει, σκοπεύει να επιστρέψει κάποια στιγμή για να το δει, ωστόσο αποφεύγει να πηγαίνει στο σημείο μαζί με άλλους.

Ο λόγος είναι ότι δεν θέλει να διαδοθεί η ακριβής θέση του. «Δεν ξέρω σε ποιον θα το πει κάποιος και αυτοί σε ποιους άλλους. Και θα καταλήξει να συληθεί το ναυάγιο. Από στόμα σε στόμα έτσι μαθαίνονται τα ναυάγια και έτσι πηγαίνουν και τα σκάβουν», τονίζει.


“Έχω βρει πάνω από δέκα ναυάγια, αλλά κανένα σαν αυτό”

Τρεις δεκαετίες ελεύθερης κατάδυσης και υποβρύχιας αλιείας έχουν φέρει τον κ. Αδάμη μπροστά σε πολλά ίχνη του παρελθόντος. Ο ίδιος δυσκολεύεται να δώσει ακριβή αριθμό, εκτιμά όμως ότι έχει συναντήσει περισσότερα από δέκα ναυάγια.

«Δύσκολο να το μετρήσω, αλλά έχω βρει τουλάχιστον, σίγουρα, πάνω από δέκα», λέει, διευκρινίζοντας πως η περίπτωση της Άνδρου ξεχωρίζει.


Τι λέει για τον ρόλο των ψαροντουφεκάδων

Μέσα από την ανακάλυψη του αρχαίου ναυαγίου, ο κ. Αδάμης θέλει παράλληλα να αναδείξει μία διαφορετική πτυχή της παρουσίας των ψαροντουφεκάδων στις ελληνικές θάλασσες.

Όπως υποστηρίζει, συχνά η νόμιμη υποβρύχια αλιεία συγχέεται στη δημόσια συζήτηση με παράνομες πρακτικές, ενώ θεωρεί ότι η παρουσία ψαροντουφεκάδων στη θάλασσα μπορεί να έχει και θετικό, αποτρεπτικό ρόλο.

«Γενικά η παρουσία των ψαροντουφεκάδων στη θάλασσα είναι πολύ καλή», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι όταν υπάρχουν άνθρωποι στο νερό περιορίζεται η δυνατότητα παράνομων αλιέων να δρουν χωρίς να γίνονται αντιληπτοί.

Ο ίδιος επιμένει ιδιαίτερα στον διαχωρισμό ανάμεσα στον ψαροντουφεκά που ασκεί νόμιμα υποβρύχια αλιεία με ελεύθερη κατάδυση και σε όσους χρησιμοποιούν παράνομες μεθόδους.

«Κάποιοι πιάνουν έναν που είναι παράνομος αλιέας, επί της ουσίας, που βουτάει με μπουκάλες νύχτα και έχει βγάλει 80 κιλά ψάρια, και στα μέσα αναφέρεται ότι “πιάστηκε ψαράς”», σημειώνει, εξηγώντας ότι κατά την άποψή του αυτό δημιουργεί μία λανθασμένη γενίκευση εις βάρος όσων δραστηριοποιούνται νόμιμα.

Για τον κ. Αδάμη, πάντως, εκείνη η βουτιά του 2018 παραμένει ξεχωριστή. Τριάντα χρόνια μέσα στη θάλασσα, δεκάδες καταδύσεις και περισσότερα από δέκα ναυάγια αργότερα, η εικόνα των εκατοντάδων αμφορέων στα 42 μέτρα εξακολουθεί να ξεχωρίζει. Και όλα ξεκίνησαν από μια σφυρίδα που, για λίγα μέτρα, αποφάσισε να κινηθεί βαθύτερα.