Σοροί στα αζήτητα για σχεδόν τρία χρόνια, ψυγεία χωρίς επαρκή παρακολούθηση, συναγερμός που υπήρχε αλλά δεν λειτουργούσε, ελλιπής καταγραφή και ένα σύστημα στο οποίο οι αρμόδιοι φαίνεται να μην γνώριζαν καν με σαφήνεια ποιος έχει την ευθύνη.
Η εικόνα που αποκαλύπτει η Ελεγκτική Υπηρεσία για το Νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου προκαλεί σοκ και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία μεταχειρίζεται ακόμη και τους νεκρούς. Ο έλεγχος πραγματοποιήθηκε μετά τη σοβαρή βλάβη που υπέστη τον Μάιο του 2026 το ψυγείο συντήρησης σορών, γεγονός που οδήγησε τον ΟΚΥπΥ στην προσωρινή αναστολή της λειτουργίας του νεκροτομείου. Η Ελεγκτική Υπηρεσία πραγματοποίησε αιφνιδιαστικό έλεγχο στις 29 Μαΐου, ενώ ο χώρος βρισκόταν υπό απολύμανση, και βασίστηκε σε συνεντεύξεις με προσωπικό και αρμόδιους φορείς, έγγραφα, αρχεία και σχετική αλληλογραφία.
Σοροί για 1.040 ημέρες
Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η διαπίστωση ότι σοροί παρέμεναν στο ψυγείο συντήρησης για χρονικά διαστήματα πολύ μεγαλύτερα από τα διεθνώς ενδεδειγμένα. Σύμφωνα με τις οδηγίες της Human Tissue Authority, οι σοροί πρέπει να διατηρούνται σε θερμοκρασία περίπου 4 βαθμών Κελσίου και, εφόσον η παραμονή τους αναμένεται να ξεπεράσει τις 30 ημέρες, να μεταφέρονται σε ψυγείο κατάψυξης. Στο Νεκροτομείο της Πάφου, ωστόσο, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Σε μία περίπτωση, η παραμονή σορού στο ψυγείο συντήρησης έφθασε τις 1.040 ημέρες, δηλαδή σχεδόν τρία χρόνια. Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπιστώνει ότι στο ΓΝΠ δεν εφαρμόζονται τα συγκεκριμένα διεθνή πρότυπα, με επιπτώσεις τόσο στη διατήρηση της κατάστασης των σορών όσο και στην αξιοπρεπή μεταχείρισή τους. Στις αρχές Μαΐου, όταν εντοπίστηκε η βλάβη, στο νεκροτομείο βρίσκονταν συνολικά 11 σοροί, τέσσερις στο ψυγείο κατάψυξης και επτά στο ψυγείο συντήρησης. Οι έξι από τις επτά μεταφέρθηκαν στη Λεμεσό, ενώ για την έβδομη διευθετήθηκε άμεσα η ταφή από συγγενείς.
Λανθασμένα στοιχεία
Ο έλεγχος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας ανέδειξε και πρόβλημα στην ιχνηλασιμότητα των σορών. Το έντυπο παραλαβής, μεταφοράς και παράδοσης που χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά τους περιείχε στοιχεία ταυτοποίησης της σορού που τελικά δεν μεταφέρθηκε στη Λεμεσό. Όταν ζητήθηκε το αντίστοιχο έντυπο από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, στάλθηκε το ίδιο έγγραφο, με χειρόγραφη διόρθωση στα στοιχεία, χωρίς ημερομηνία και χωρίς υπογραφή του προσώπου που έκανε τη διόρθωση. Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι δεν μπορεί να επιβεβαιώσει πότε εντοπίστηκε το λάθος και πότε διορθώθηκε, καταλήγοντας ότι υπάρχουν ελλείψεις στους μηχανισμούς ελέγχου και ιχνηλασιμότητας, οι οποίες δημιουργούν κίνδυνο λανθασμένης καταγραφής της τοποθεσίας φύλαξης και δυσκολίας εντοπισμού μιας σορού όταν χρειαστεί.
Αλαλούμ αρμοδιοτήτων και ευθύνες στον ΟΚΥπΥ
Εξίσου αποκαλυπτική είναι η εικόνα σε ό,τι αφορά την κατανομή αρμοδιοτήτων, αφού διαπιστώθηκε ότι ο ΟΚΥπΥ αγνοούσε πως η διαχείριση της λειτουργίας των νεκροτομείων εμπίπτει στην ευθύνη του Οργανισμού. Η σχετική αρμοδιότητα διευκρινίστηκε μόλις με ηλεκτρονικό μήνυμα του Γενικού Εκτελεστικού Διευθυντή στις 7 Μαΐου 2026. Παράλληλα, ούτε η συντήρηση του κρίσιμου ψυκτικού εξοπλισμού φαίνεται να παρακολουθείτο επαρκώς. Δεν υπήρχε συστηματική καταγραφή της θερμοκρασίας των ψυκτικών θαλάμων ούτε κεντρικό μητρώο βλαβών, επισκευών και συντηρήσεων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν μπόρεσε, επίσης, να επιβεβαιώσει ότι οι εργασίες συντήρησης πραγματοποιούνταν στη συχνότητα που προέβλεπε η σχετική σύμβαση.
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της έκθεσης είναι η απουσία λειτουργικού συστήματος συναγερμού. Το νεκροτομείο δεν διέθετε σύστημα που να ειδοποιεί σε περίπτωση βλάβης ή επικίνδυνης μεταβολής της θερμοκρασίας. Το πρόβλημα έγινε αντιληπτό από την έντονη δυσοσμία στον χώρο του νοσοκομείου, γεγονός που υποδεικνύει ότι η βλάβη είχε προηγηθεί. Και όμως, όπως διαπιστώθηκε στη συνέχεια, σύστημα συναγερμού υπήρχε εγκατεστημένο, αλλά ήταν μη χρησιμοποιήσιμο. Μετά τον έλεγχο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ο ΟΚΥπΥ προχώρησε στις 5 Ιουνίου στην εγκατάσταση νέου συστήματος από διαφορετική εταιρεία.
Ήδη από το 2023 προσωπικό του ΓΝΠ είχε καταγγείλει στη Διοίκηση του Νοσοκομείου και του ΟΚΥπΥ έντονες οσμές αποσύνθεσης, συνωστισμό σορών και ανύπαρκτη καθαριότητα. Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, παρά τις επανειλημμένες επισημάνσεις, δεν λήφθηκαν διορθωτικά μέτρα. Το νεκροτομείο λειτουργούσε με έναν μόνο βοηθό νεκροτόμο, ο οποίος είχε, μεταξύ άλλων, την ευθύνη για τη μεταφορά σορών, την παρακολούθηση της θερμοκρασίας, την τήρηση αρχείων και την εποπτεία της καθαριότητας. Μετά τη μετακίνησή του στη Λευκωσία τον Μάιο του 2026, μέρος των καθηκόντων μεταφέρθηκε σε αχθοφόρους των ΤΑΕΠ, χωρίς εξειδικευμένη εκπαίδευση ή εμπειρία στη διαχείριση νεκροτομείου.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται, μεταξύ άλλων, την εφαρμογή διεθνών προτύπων για τη φύλαξη των σορών, την εγκατάσταση αξιόπιστου συστήματος παρακολούθησης θερμοκρασίας και συναγερμού, τη δημιουργία κεντρικού μητρώου βλαβών και συντηρήσεων, την κατάρτιση σχεδίου έκτακτης ανάγκης και την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείου Υγείας και ΟΚΥπΥ.
Κώστας Νάνος
ΠΗΓΗ:
Πηγή – Διάλογος
