Με αφορμή / Φωτογραφία: Maria Lianou 2026, Rehearsals in placemaking, Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λεμεσού – Αποθήκες Παπαδάκη
Με αφορμή… την συμμετοχή του στο φετινό theYard.Residency με το εργαστήρι σκηνικής έρευνας Accent Zones: Bodies Crossing Linguistic Space που θα πραγματοποιηθεί 4 και 5 Ιουλίου στο Ξυδάδικο, Λεμεσό ο Μιχάλης Αριστείδου μιλά στον Ορίζοντα:
Τι θα παρουσιάσετε στο theYard.Residency26 και πώς συνδέεται με τη θεματική του: «λέξεις που κατοικούν την πόλη»;
Το Accent Zones: Bodies Crossing Linguistic Space είναι ένα διήμερο εργαστήριο σκηνικής έρευνας που διερευνά τη σχέση ανάμεσα στη γλώσσα, το σώμα και την παρουσία του ερμηνευτή. Μέσα από θεατρικές σκηνές και πρακτικές ασκήσεις, οι συμμετέχοντες θα δοκιμάσουν την ίδια δράση σε διαφορετικές γλωσσικές ποικιλίες και θα παρατηρήσουν πώς αυτές οι μετατοπίσεις επηρεάζουν την κίνηση, τη φωνή, τη σχέση με τον άλλο και την πρόσληψη της στιγμής.
Η αφετηρία του εργαστηρίου προέκυψε μέσα από τη δική μου εμπειρία ως εκπαιδευτής κίνησης και υποκριτικής στο Λονδίνο. Κάποια στιγμή άρχισα να χρησιμοποιώ τα κυπριακά μέσα στην αίθουσα, παρόλο που οι περισσότεροι φοιτητές δεν καταλάβαιναν τη γλώσσα. Παραδόξως, η επικοινωνία δεν σταματούσε. Ένιωθα ότι κάτι μετατοπιζόταν στον χώρο και ότι δεν άλλαζε μόνο η γλώσσα, αλλά και η σχέση μου με το σώμα και τους ανθρώπους γύρω μου. Η εμπειρία αυτή με οδήγησε να αναρωτηθώ τι ακριβώς μετατοπίζεται όταν αλλάζουμε γλώσσα ή γλωσσική ποικιλία και οδήγησε αργότερα στη διδακτορική μου έρευνα γύρω από τις γλωσσικές ιεραρχίες και το code-switching στο κυπριακό θέατρο.
Οι «λέξεις που κατοικούν την πόλη» με κάνουν να σκέφτομαι τις γλώσσες που κατοικούν εμάς. Με ενδιαφέρει τι συμβαίνει όταν μια γλωσσική ποικιλία δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μέσο επικοινωνίας αλλά ως κάτι που επηρεάζει τον τρόπο που στεκόμαστε, κινούμαστε, ακούμε και σχετιζόμαστε με τους άλλους. Το εργαστήριο προτείνει μια πρακτική διερεύνηση αυτής της σχέσης μέσα από τη θεατρική πράξη.
Οι διαφορετικές γλωσσικές ποικιλίες κουβαλούν μνήμες, ταυτότητες και εμπειρίες ενός τόπου;
Νομίζω πως ναι. Οι γλωσσικές ποικιλίες συνδέονται με τις ιστορίες, τις εμπειρίες και τις κοινότητες που τις χρησιμοποιούν και γι’ αυτό μπορούν να κουβαλούν μνήμες, ταυτότητες και βιώματα.
Ίσως το βρίσκω ενδιαφέρον και γιατί δεν το συναντώ μόνο μέσα από την έρευνα, αλλά και μέσα από τη δική μου εμπειρία. Έχω κι εγώ μεγαλώσει και εργαστεί μέσα σε περιβάλλοντα όπου διαφορετικοί τρόποι ομιλίας αποκτούν διαφορετική αξία ή κύρος. Η ίδια γλωσσική ποικιλία μπορεί να σημαίνει πολύ διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. Γι’ αυτό προτιμώ να τη σκέφτομαι ως κάτι ζωντανό και διαρκώς μεταβαλλόμενο, παρά ως φορέα μιας ενιαίας ταυτότητας.
Η ίδια γλωσσική ποικιλία μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους
Τι αλλάζει στην παρουσία του ερμηνευτή όταν μετατοπίζεται από μια γλωσσική ποικιλία σε μια άλλη; Ειδικότερα η χρήση της κυπριακής ελληνικής στο θέατρο σε σχέση με την κοινή ελληνική.
Παρατηρώ ότι για πολλούς ηθοποιούς η μετάβαση από τη μία γλωσσική ποικιλία στην άλλη δεν είναι απλώς μια γλωσσική αλλαγή. Συχνά μοιάζει να αλλάζει ο τρόπος που ακούν, αναπνέουν και ανταποκρίνονται στη σκηνική στιγμή. Κάποιες φορές υπάρχει μια μεγαλύτερη αίσθηση αμεσότητας και μικρότερη ανάγκη εσωτερικής «μετάφρασης» του εαυτού.
Ταυτόχρονα, δεν θεωρώ ότι αυτά τα χαρακτηριστικά ανήκουν σε μία μόνο γλωσσική ποικιλία. Δεν με ενδιαφέρει να υποστηρίξω ότι μία γλωσσική ποικιλία είναι πιο «αυθεντική» από μια άλλη. Με ενδιαφέρει περισσότερο να διερευνήσω κατά πόσο μέσα από την εκπαίδευση και την πρακτική μπορούμε να καλλιεργήσουμε την ίδια ελευθερία, την ίδια ποιότητα ακρόασης και την ίδια ενσώματη παρουσία σε οποιαδήποτε γλώσσα ή γλωσσική ποικιλία.
Η εμπειρία αυτή με οδήγησε να αναρωτηθώ τι ακριβώς μετατοπίζεται όταν αλλάζουμε γλώσσα ή γλωσσική ποικιλία
Συχνά οι προφορές και οι διάλεκτοι συνοδεύονται από κοινωνικές προκαταλήψεις ή στερεότυπα. Πώς επηρεάζουν αυτές οι αντιλήψεις τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε έναν άνθρωπο πάνω στη σκηνή αλλά και στην καθημερινή ζωή;
Σίγουρα οι προφορές και οι διάλεκτοι μπορούν να συνοδεύονται από στερεότυπα. Πολύ συχνά αποδίδουμε σε έναν άνθρωπο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ή κάνουμε υποθέσεις για το ποιος είναι, πριν ακόμη ακούσουμε πραγματικά τι έχει να πει.
Στην περίπτωση της κυπριακής διαλέκτου, για πολλά χρόνια η παρουσία της στο θέατρο και κυρίως στην τηλεόραση συνδεόταν συχνά με την κωμωδία και με συγκεκριμένες εικόνες της κυπριακής πραγματικότητας.
Ταυτόχρονα, θεωρώ ότι εδώ και αρκετά χρόνια το τοπίο έχει αλλάξει σημαντικά. Έχουμε δει σπουδαίες θεατρικές δουλειές στην κυπριακή διάλεκτο σε πολύ διαφορετικά είδη έργων. Η διάλεκτος δεν περιορίζεται πλέον σε έναν συγκεκριμένο τρόπο χρήσης στη σκηνή, αλλά συναντάται πλέον σε πολύ διαφορετικά είδη και μορφές θεάτρου.
Ποια η άποψη σου για το theYard.Residency και πόσο θεωρείς πως συμβάλει στη ανάπτυξη κουλτούρας συνεργασίας και δημιουργίας συλλογικοτήτων στο καλλιτεχνικό χώρο και ευρύτερα;
Θα ήθελα καταρχάς να ευχαριστήσω το the Yard για την πρόσκληση και την ευκαιρία να παρουσιάσω αυτή την έρευνα στο πλαίσιο του Residency.
Θεωρώ ότι το the Yard προσφέρει κάτι πολύ σημαντικό μέσα από τις συναντήσεις και τις συνεργασίες που δημιουργεί. Πολλές αξιόλογες δουλειές έχουν ξεκινήσει μέσα από το πρόγραμμα και έχουν βρει συνέχεια πέρα από αυτό.
Εκτιμώ ιδιαίτερα ότι δίνει την ευκαιρία σε ανθρώπους από διαφορετικά καλλιτεχνικά πεδία να συναντηθούν και να συνεργαστούν. Σε έναν χώρο όπου συχνά εργαζόμαστε μέσα στα δικά μας πλαίσια, τέτοιες πρωτοβουλίες δημιουργούν νέες συνεργασίες και νέους τρόπους δημιουργίας.
Πληροφορίες: 99516119
Δωρεάν Συμμετοχή
Απαραίτητη η κράτηση
Με αφορμή / Φωτογραφία: Maria Lianou 2026, Rehearsals in placemaking, Δημοτικό Κέντρο Τεχνών Λεμεσού – Αποθήκες Παπαδάκη
