Πριν από μία εβδομάδα, παραδώσατε, στη Βόρεια Ελλάδα, εμβληματικά έργα, με ιδιαίτερη σημασία για την αναπτυξιακή προοπτική των τοπικών κοινωνιών. Παράλληλα, ολοκληρώνεται μια περίοδος έντονης δραστηριότητας, με αυτοψίες και παραδόσεις έργων σε ολόκληρη τη χώρα. Ποιος είναι ο απολογισμός αυτής της δραστηριότητας;
– Αναφέρω, ενδεικτικά: Την τελευταία εβδομάδα, αποδόθηκαν ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Ολύνθου, το Τέμενος Ορτά και το Δίδυμο Οθωμανικό Λουτρό στη Βέροια, η αναβάθμιση του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων, που περιλαμβάνει και σύστημα πυροπροστασίας και πυρόσβεσης, οι παρεμβάσεις μας στον αρχαιολογικό χώρο της Ευρωπού στο Κιλκίς. Και όχι μόνο στη Βόρεια Ελλάδα. Πριν από μερικές ημέρες, παραδώσαμε τον Ενετικό Λιμένα Ναυπάκτου και είχαμε τη χαρά να αποδώσουμε, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, το Αρχαιολογικό Μουσείο Αγαθονησίου και σημαντικά μνημεία στην περιοχή του Σουλίου, ενώ τον Ιούλιο αποδώσαμε εννέα έργα στη Λέσβο. Η χρονική σύμπτωση της απόδοσης των έργων, που ανακαλώ εντελώς δειγματοληπτικά, αποτελεί τον πιο εύγλωττο απολογισμό.
Είναι, πάντως, σπουδαίος απολογισμός.
– Μπορεί να ολοκληρώθηκαν ταυτόχρονα. Ωστόσο, κουβαλούν χρόνια συνεχούς και επίπονης δουλειάς του υπουργείου και των υπηρεσιών του, προστιθέμενα σε δεκάδες άλλα. Συνήθως, απομονώνουμε κάποια χρονικά ορόσημα για απολογισμό. Το γεγονός ότι σε κάθε σημείο της επικράτειας αποδίδονται έργα, σχεδόν ταυτόχρονα, αποτελεί τον καλύτερο και αδιάλειπτο απολογισμό. Ακολουθούν πολλά, τα οποία βαίνουν προς αποπεράτωση. Την τελευταία επταετία, το υπουργείο εκτελεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα έργων που έχει αναληφθεί ποτέ στον πολιτισμό, προϋπολογισμού 1,5 δισ. ευρώ. Ιδού, λοιπόν, τα απτά και αδιάψευστα αποτελέσματά του.
Ποια είναι η φετινή θερινή εικόνα επισκεψιμότητας και εισπράξεων σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους;
– Τα επίσημα στοιχεία για την επισκεψιμότητα των μουσείων, των μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων προέρχονται από την ΕΛΣΤΑΤ. Τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα αφορούν το πρώτο τετράμηνο του τρέχοντος καταγράφοντας οριακή άνοδο στον απόλυτο αριθμό των επισκεπτών, με αύξηση εισπράξεων κατά 23,1% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του παρελθόντος έτους. Το ίδιο διάστημα, στους αρχαιολογικούς χώρους σημειώνεται πτώση προσέλευσης κατά 9,4%, με αύξηση των εισπράξεων κατά 17,9%. Για τους θερινούς μήνες, δεν διαθέτουμε ακόμη επεξεργασμένα στοιχεία. Ωστόσο, η ροή των επισκεπτών δίνει πολύ ενθαρρυντικά δείγματα.
Εχετε κάποιες σχετικές παρατηρήσεις;
– Η επισκεψιμότητα πρέπει να συναρτάται με τη φέρουσα ικανότητα των μουσείων και των μνημείων, γιατί έχουν τα όριά τους. Είναι πάγια και ορθή πρακτική να εγκύπτουμε στη μεγάλη εικόνα, στο δωδεκάμηνο, για να εξαγάγουμε οριστικά συμπεράσματα: Είναι ιδιαίτερα σημαντική η αύξηση των εισπράξεων, δεδομένου ότι τα έσοδα από τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους ανακατευθύνονται σε νέα έργα και δράσεις πολιτισμού. Ο πολιτισμός αυτοχρηματοδοτείται.
Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το έργο στο πρώην Βασιλικό Κτήμα Τατοΐου;
– Εχουν ολοκληρωθεί οι περισσότερες εργασίες, άλλα έργα βρίσκονται σε στάδιο αποπεράτωσης. Υπενθυμίζω, εμφατικά, ότι η αποκατάσταση και η ανάπλαση του πρώην Βασιλικού Κτήματος Τατοΐου συνιστούν εγχείρημα που όμοιό του, σε έκταση και πολυπλοκότητα, δεν είχε αναληφθεί έως σήμερα. Εξελίσσονται οι εργασίες για την έκθεση στο ανάκτορο, όπως και στα υπόλοιπα κτίρια, που φιλοξενούν μουσεία ή πολιτιστικές χρήσεις. Ολοκληρώνουμε την πρώτη φάση της ανάδειξης του κτήματος, με αποκατάσταση των κτιριακών υποδομών και τη μετατροπή ορισμένων σε μουσεία με συντήρηση και τεκμηρίωση δεκάδων χιλιάδων κινητών αντικειμένων. Διαμορφώνεται ο περιβάλλων χώρος με πλήρη σεβασμό του φυσικού και ιστορικού φορτίου του. Στόχος μας είναι να ολοκληρώσουμε τις μουσειακές υποδομές, τους κήπους και εννέα ακόμη κτίρια-μνημεία έως το τέλος του φθινοπώρου.
Το Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης πότε θα ανοίξει;
– Πολύ σύντομα. Οι εργασίες έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί. Ισχύει ο προγραμματισμός για την απόδοσή του στο κοινό το φθινόπωρο. Το Παλαιό Μουσείο αποκαθίσταται και θα εκτεθεί για πρώτη φορά ένα πλήθος αντικειμένων. Αποκαθίσταται ο χώρος, πλήρως λειτουργικός, για τη φιλοξενία περιοδικών εκθέσεων και σύγχρονης τέχνης και η χρήση της πλέον προηγμένης ψηφιακής τεχνολογίας για την πληροφόρηση και την ψυχαγωγία του επισκέπτη. Παρά τους αντίθετους κατά καιρούς σχεδιασμούς, το Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης δεν αλλάζει προορισμό. Ηταν και θα παραμείνει μουσείο.
Πώς εξελίσσεται το επίσης μεγάλο έργο του Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων;
– Μπορείτε να δείτε την πρόοδό του από το λιμάνι του Πειραιά, όπως και εκατομμύρια ταξιδιώτες. Τα έργα για τη μετασκευή της παλαιάς σιταποθήκης σε Εθνικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, που είναι εμφανής διά γυμνού οφθαλμού. Πρόκειται για ένα πολύ σύνθετο και απαιτητικό έργο. Παραμένουμε προσηλωμένοι στο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εργασιών έως το τέλος του 2026 ή τις αρχές του 2027. Σημειώνω ότι πρόκειται για μουσείο εθνικής εμβέλειας, που αποτελεί μοναδική κιβωτό της μακραίωνης σχέσης των Ελλήνων με τη θάλασσα, φιλοξενώντας πολύτιμα ευρήματα από ναυάγια, υποθαλάσσιες αρχαιολογικές έρευνες και λιμάνια. Και μάλιστα σε ένα κτίριο-τεκμήριο της σύγχρονης οικονομικής ανάπτυξης του Πειραιά, αλλά και της χώρας, γεφυρώνοντας την παλαιότατη με τη νεότερη πολιτιστική κληρονομιά μας.
Η σύσταση του Οργανισμού Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε., του Hellenic Heritage Organisation, σηματοδοτεί ένα νέο μοντέλο διαχείρισης των πολιτιστικών πόρων. Τι θα αλλάξει στην πράξη και πότε θα ξεκινήσει;
– Ακριβώς όπως το επισημαίνετε. Με τον πρόσφατο νόμο συστήνεται ο επιχειρησιακός φορέας και εκτελεστικός βραχίονας του ΟΔΑΠ. Υπό την εποπτεία του υπουργείου Πολιτισμού, αναλαμβάνει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση δράσεων προβολής, ανάπτυξης και εμπορικής αξιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Υιοθετούμε ένα ευέλικτο και αποτελεσματικό μοντέλο διαχείρισης του πολιτιστικού αποθέματος για να προσελκύει περισσότερα έσοδα, τα οποία θα χρηματοδοτούν αποκλειστικά έργα και δράσεις της πολιτιστικής κληρονομιάς και της σύγχρονης δημιουργίας. Η πολιτιστική διαχείριση έχει μετατραπεί σε μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία, απαιτώντας καινοτόμες ιδέες και σχήματα. Αυτά προσφέρει ο νέος φορέας, υπό πλήρη δημόσιο έλεγχο -ακούστηκαν διάφορα περί δήθεν «ξεπουλήματος» της πολιτιστικής κληρονομιάς-, ο οποίος θα λειτουργεί υπό συνθήκες πλήρους διαφάνειας και λογοδοσίας. Ο φορέας μετρά λιγότερο από ενάμιση μήνα ζωής, αλλά ήδη μπαίνει σε φάση πλήρους οργάνωσης, ώστε να αναλάβει χωρίς χρονοτριβή.
Περνώ στα Γλυπτά του Παρθενώνα. Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο προόδου, με αναφορά στο παράδειγμα της Ταπισερί της Μπαγιέ, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός παραπέμπει πλέον το ζήτημα στο μουσείο. Το ΚΑΣ γνωμοδότησε αρνητικά επί του δανεισμού αρχαιοτήτων για τη νέα έκθεση αφιερωμένη στον Παρθενώνα στη Φρανκφούρτη. Πώς σχολιάζετε αυτά τα δεδομένα;
– Για τις δηλώσεις του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου, τονίζω ότι η εθνική στρατηγική μας, αφενός, δεν επηρεάζεται ούτε και μεταβάλλεται ανάλογα με τις αλλαγές κυβερνήσεων και προσώπων στη Βρετανία και, αφετέρου, ο Βρετανός πρωθυπουργός άλλαξε μεν στάση σε σχέση με τις παλαιότερες απόψεις του, όχι όμως από την πάγια πολιτική των προκατόχων του. Ο δανεισμός της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο είναι ένα ατυχέστατο παράδειγμα. Είδατε, φαντάζομαι, την εγκάρδια συνομιλία μεταξύ του βασιλιά Καρόλου και του προέδρου Μακρόν κατά την παρουσίασή της στο Βρετανικό Μουσείο. Ακριβώς εγκάρδια, διότι οι Γάλλοι δανείζουν στους Βρετανούς κάτι που τους ανήκει, πέραν πάσης αμφισβήτησης. Το μοντέλο αυτό δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην περίπτωση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Γιατί αποδοχή πρότασης δανεισμού από το Βρετανικό Μουσείο σημαίνει άνευ ετέρου παραδοχή, σιωπηρή ή ρητή, από μέρους μας της νόμιμης κτήσης τους, από το εν λόγω ίδρυμα. Είναι απαρέγκλιτη και αμετάβλητη η εθνική θέση της κυβέρνησης μη αναγνώρισης οποιασδήποτε μορφής νόμιμης κυριότητας, νομής ή κατοχής των Γλυπτών από το Βρετανικό Μουσείο, η φυσική θέση των οποίων, ως σύνολο και ως αναπόσπαστο μέρος του μνημείου, είναι στο Μουσείο της Ακρόπολης. Εξ ου και το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο γνωμοδότησε αρνητικά επί του δανεισμού αρχαιοτήτων στην έκθεση στη Φρανκφούρτη, όπου θα φιλοξενηθούν θραύσματα από τον γλυπτό διάκοσμο του Παρθενώνα που δανείζει το Βρετανικό Μουσείο. Δεν είναι δυνατόν, ούτε από ηθική, ιστορική και επιστημονική άποψη, να ανασυντίθεται περιοδικά και αποσπασματικά σε εκθέσεις ο διάκοσμος του Παρθενώνα. Αν αποδεχόμασταν το αίτημα της γερμανικής πλευράς, στην έκθεση θα παρουσιάζονταν πλάι πλάι εκθέματα από το Βρετανικό Μουσείο και το Μουσείο της Ακρόπολης, προσδίδοντας επίφαση νομιμότητας στην κατοχή των Γλυπτών από το Βρετανικό Μουσείο! Επομένως, η απόρριψη από το ΚΑΣ ήταν μονόδρομος.
Ποιοι θα είναι οι τρεις βασικοί στόχοι της πολιτιστικής πολιτικής για την περίοδο 2027-30;
– Ο σχεδιασμός μας καταρτίστηκε εξαρχής ως μακρόπνοος, εξ ου και αποδίδει αποτελέσματα. Νομίζω ότι συντελέστηκε και ρίζωσε η αλλαγή παραδείγματος: ο πολιτισμός, σε επίπεδο κυβερνητικής πολιτικής, απαιτεί -όπως κάθε τομέας κυβερνητικής δράσης- μακροπρόθεσμο σχέδιο, σαφείς στόχους, χρονοδιαγράμματα και κεντρικές πολιτικές που δεν επιτρέπεται να μεταβάλλονται ανάλογα με την πολιτική συγκυρία. Σε θεσμικό επίπεδο, προωθήσαμε τομές που άλλαξαν αμετάκλητα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το κράτος στον χώρο του πολιτισμού. Πρόκειται για μια νέα φιλοσοφία, η οποία δύσκολα αναλύεται σε τρεις ή περισσότερους στόχους. Αξιοποιούμε κάθε διαθέσιμο πόρο για τον πολιτισμό, ενώ εργαζόμαστε για την προσέλκυση νέων, προκειμένου να επιτύχουμε τη μεγαλύτερη αυτοχρηματοδότηση των έργων και των δράσεών μας. Διάχυση -που έχει ήδη επιτευχθεί- δράσεων και έργων πολιτισμού σε όλη την επικράτεια. Ενισχύουμε τον χαρακτήρα του πολιτισμού ως ανεκτίμητου δημόσιου αγαθού υψηλότατης ποιότητας, ως μήτρας απασχόλησης, ως αναντικατάστατου, δυναμικού αναπτυξιακού κεφαλαίου για τη χώρα.
Τον Ιούλιο του 2027, η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ποια ζητήματα θα αναδειχθούν στον τομέα του πολιτισμού;
– Το υπουργείο Πολιτισμού έχει θέσει τις προτεραιότητές του και εργάζεται συστηματικά για αυτές. Οι προτεραιότητές μας αφορούν την πάταξη της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και την προστασία των δικαιωμάτων των καλλιτεχνών σε σχέση με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Πηγή: ΠΗΓΗ:Greece
