Cyprus
Η Κομισιόν, σε έκθεσή της για την Κύπρο, διαπιστώνει ότι η αυξημένη παραγωγικότητα αφήνει περιθώρια για μεγαλύτερες αυξήσεις μισθών, την ώρα που γυναίκες, νέοι, μετανάστες και άτομα με αναπηρίες συνεχίζουν να πληρώνουν τον βαρύτερο λογαριασμό
Πίσω από τους θετικούς δείκτες απασχόλησης κρύβεται μια αγορά εργασίας δύο ταχυτήτων, με χαμηλές αμοιβές, προσωρινές συμβάσεις και άνισες ευκαιρίες να βαραίνουν κυρίως τις πιο ευάλωτες ομάδες
Η ανάπτυξη και η αυξημένη παραγωγικότητα δεν μεταφράζονται σε καλύτερους όρους εργασίας για όλους, καθώς χιλιάδες εργαζόμενοι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε χαμηλούς μισθούς, επισφάλεια και περιορισμένη προστασία
Η περιβόητη ευελιξία μετατρέπεται σε μόνιμη παγίδα, με μία στις πέντε γυναίκες σε προσωρινή απασχόληση και τους νέους, τους μετανάστες και τα άτομα με αναπηρίες να μένουν πίσω από την καλή εικόνα των αριθμών
Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου
Η κυπριακή αγορά εργασίας εμφανίζεται ισχυρή στους βασικούς αριθμούς, με υψηλή απασχόληση και χαμηλή ανεργία. Πίσω, όμως, από τη θετική εικόνα παραμένουν βαθιές ανισότητες, προβλήματα ποιότητας εργασίας και σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από την έκθεση της Κομισιόν για την Κύπρο, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026. Η έκθεση καταγράφει μια αγορά εργασίας με θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες, αλλά και με μεγάλο αριθμό εργαζομένων που παραμένουν χωρίς ουσιαστική συλλογική προστασία.
Εκτός συλλογικών συμβάσεων η πλειοψηφία
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό κάλυψης των συλλογικών συμβάσεων. Σύμφωνα με την έκθεση, η κάλυψη των συλλογικών συμβάσεων στην Κύπρο ανέρχεται μόλις στο 25%, πολύ κάτω από το όριο του 80% που θέτει η ευρωπαϊκή Οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η πλειοψηφία των εργαζομένων βρίσκεται εκτός συλλογικής ρύθμισης των όρων απασχόλησης, ιδιαίτερα σε τομείς όπως το λιανικό εμπόριο και οι υπηρεσίες.
Η χαμηλή κάλυψη έχει άμεσες συνέπειες στους μισθούς, στις συνθήκες εργασίας, στη σταθερότητα της απασχόλησης και στη δυνατότητα των εργαζομένων να διαπραγματεύονται συλλογικά απέναντι στην εργοδοτική πλευρά. Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια έκθεση καταγράφει προβλήματα χαμηλόμισθης εργασίας, προσωρινής απασχόλησης, ακούσιας μερικής εργασίας και πολλών ωρών εργασίας.
Θετικοί δείκτες, άνιση πραγματικότητα
Σε επίπεδο βασικών δεικτών, η εικόνα είναι θετική. Το ποσοστό απασχόλησης αυξήθηκε στο 82,1% το δ’ τρίμηνο του 2025, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, που ήταν 76,3%. Η ανεργία μειώθηκε στο 4,1%, κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 6%, ενώ η μακροχρόνια ανεργία περιορίστηκε στο 0,9%. Η Κομισιόν εκτιμά ότι η απασχόληση θα συνεχίσει να αυξάνεται το 2026 και το 2027, έστω με πιο αργό ρυθμό.
Ωστόσο, οι θετικοί αριθμοί δεν αρκούν για να αποτυπώσουν την πραγματική κατάσταση των εργαζομένων. Η Κομισιόν σημειώνει ότι η αγορά εργασίας δεν λειτουργεί ισότιμα για όλους. Νέοι, γυναίκες, άτομα με αναπηρίες, μετανάστες και άλλες ευάλωτες ομάδες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν εμπόδια, ενώ οι επιχειρήσεις δηλώνουν δυσκολία στην εξεύρεση προσωπικού σε κρίσιμους τομείς. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού συνδέονται, σύμφωνα με την έκθεση, και με την ποιότητα των θέσεων εργασίας.
Η προσωρινή εργασία ως παγίδα επισφάλειας
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα της προσωρινής απασχόλησης. Το 2025 το ποσοστό προσωρινής απασχόλησης στην Κύπρο ήταν 14,6%, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Για τις γυναίκες το ποσοστό ήταν ακόμη υψηλότερο, φτάνοντας το 20,1%. Παράλληλα, ο ρυθμός μετάβασης από προσωρινές σε μόνιμες συμβάσεις παραμένει χαμηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ιδιαίτερα για τις γυναίκες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η «ευελιξία» της αγοράς εργασίας δεν αποτελεί πάντα επιλογή των εργαζομένων, ούτε οδηγεί απαραίτητα σε καλύτερες προοπτικές. Για πολλούς, ιδιαίτερα για γυναίκες, η προσωρινή εργασία μετατρέπεται σε παγίδα επισφάλειας. Το 2024, 13,3% των εργαζομένων στην Κύπρο βρίσκονταν ακούσια σε προσωρινή εργασία, έναντι 6,4% στην ΕΕ.
Ανησυχητική είναι και η εικόνα στη μερική απασχόληση. Αν και το συνολικό ποσοστό στην Κύπρο ήταν χαμηλό, 7,3% το 2025 έναντι 17% στην ΕΕ, πάνω από το ένα τρίτο της μερικής απασχόλησης ήταν ακούσια. Πρόκειται για ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ και αποτυπώνει την πραγματικότητα εργαζομένων που δεν επιλέγουν λιγότερες ώρες, αλλά αναγκάζονται να αποδεχθούν τέτοιες θέσεις λόγω έλλειψης καλύτερων επιλογών.
Οι μισθοί δεν ακολουθούν τις ανάγκες
Η ποιότητα της εργασίας συνδέεται άμεσα και με τους μισθούς. Το ποσοστό χαμηλόμισθων εργαζομένων το 2020 ήταν 14,7%, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Επιπλέον, το 2023 πάνω από 10% των εργαζομένων παρέμειναν σε χαμηλόμισθες θέσεις για τουλάχιστον τέσσερα συνεχόμενα χρόνια, με τους υπηκόους τρίτων χωρών και τις γυναίκες να επηρεάζονται δυσανάλογα.
Η Κομισιόν σημειώνει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ αφήνει περιθώριο για περαιτέρω αυξήσεις μισθών. Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποδυναμώνει το επιχείρημα ότι η οικονομία δεν μπορεί να στηρίξει καλύτερες απολαβές.
Η έκθεση καταγράφει ως σημαντικές εξελίξεις την εισαγωγή εθνικού κατώτατου μισθού και τη Μόνιμη Συμφωνία για την ΑΤΑ, η οποία προβλέπει σταδιακή αύξηση της κάλυψής της στο 100% έως την 1η Ιουλίου 2027. Ωστόσο, ούτε ο κατώτατος μισθός ούτε η ΑΤΑ μπορούν από μόνα τους να απαντήσουν στα ευρύτερα ζητήματα μισθολογικής ανισότητας, ποιότητας απασχόλησης και συλλογικής προστασίας. Κρίσιμο παραμένει το ζήτημα της διεύρυνσης των συλλογικών συμβάσεων.
Ανισότητες και ασφάλεια στην εργασία
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης ανισότητες φύλου, εμπόδια για τα άτομα με αναπηρίες και σοβαρά ζητήματα ασφάλειας στην εργασία. Το 2023 χάθηκαν οι ζωές 14 εργαζομένων σε εργατικά περιστατικά, με την Κύπρο να καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων στην ΕΕ.
Συνολικά, η έκθεση σκιαγραφεί μια αγορά εργασίας δύο ταχυτήτων. Από τη μια, υψηλή απασχόληση και χαμηλή ανεργία. Από την άλλη, χιλιάδες εργαζόμενοι βιώνουν χαμηλούς μισθούς, επισφάλεια, περιορισμένη επαγγελματική εξέλιξη, ακούσια προσωρινή ή μερική εργασία και ανεπαρκή συλλογική προστασία.
Το κεντρικό ζητούμενο είναι η μετατροπή της ισχυρής αγοράς εργασίας σε δίκαιη και ποιοτική απασχόληση. Η διεύρυνση των συλλογικών συμβάσεων, η ενίσχυση των μισθών, η προστασία της ΑΤΑ, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και η στήριξη γυναικών, νέων, ατόμων με αναπηρίες και μεταναστών εργαζομένων αποτελούν προϋποθέσεις ώστε η ανάπτυξη να φτάσει πραγματικά στους εργαζόμενους.
Read More
