Η κλιματική κρίση χτυπά πλέον με ιδιαίτερη ένταση την Ευρώπη, με την ξηρασία, τις ακραίες θερμοκρασίες και τις μεγάλες πυρκαγιές να προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις σε νερό, γεωργία, ενέργεια και φυσικά οικοσυστήματα.
Η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου (ΟΠΟΚ) προειδοποιεί ότι η εικόνα που καταγράφεται στην Ευρώπη αποτελεί σαφές μήνυμα για την Κύπρο, η οποία εδώ και χρόνια βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατά το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου το 50% της συνολικής έκτασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου βρισκόταν τουλάχιστον σε επίπεδο παρακολούθησης ή προειδοποίησης για ξηρασία. Παράλληλα, το 9% είχε περάσει σε επίπεδο «Alert», όπου η έλλειψη βροχών και η μειωμένη υγρασία του εδάφους προκαλούν ήδη εμφανή καταπόνηση στη βλάστηση.
Ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες καταγράφηκαν στη δυτική Ευρώπη, καθώς ο Ιούνιος και ο Ιούλιος αποτέλεσαν μαζί το θερμότερο αντίστοιχο δίμηνο που έχει καταγραφεί στα διαθέσιμα δεδομένα. Η μέση θερμοκρασία στις χερσαίες περιοχές έφτασε τους 21,62 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή 2,79 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
Την ίδια ώρα, η λειψυδρία αποτυπώνεται στους μεγάλους ποταμούς της Ευρώπης. Ο Λίγηρας, ο Πάδος, ο Ρήνος και ο Δούναβης υποχώρησαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, επηρεάζοντας την άρδευση, την ύδρευση, τη μεταφορά εμπορευμάτων, την υδροηλεκτρική παραγωγή και τη λειτουργία ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Οι πιέσεις επεκτείνονται και στη γεωργία. Οι προβλέψεις για τις χειμερινές καλλιέργειες μειώθηκαν μέσα σε έναν μήνα κατά περίπου 1% έως 4%, ενώ για τον αραβόσιτο και τον ηλίανθο οι εκτιμώμενες μειώσεις έφτασαν το 6% έως 7%.
Ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για τις πυρκαγιές. Μέχρι τις 5 Αυγούστου είχαν καεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση 505.683 εκτάρια, δηλαδή περισσότερα από 5 εκατομμύρια στρέμματα, έναντι 379.392 εκταρίων την αντίστοιχη ημερομηνία του 2025. Παρότι η αντιπυρική περίοδος δεν έχει ολοκληρωθεί, η έκταση των καμένων περιοχών βρίσκεται ήδη σημαντικά πάνω από τον μακροχρόνιο μέσο όρο.
Η ευρώπη στη δίνη της κλιματικής κρίσης – η κύπρος εδώ και χρόνια στην καρδιά του ανατολικομεσογειακού «hot spot 4
Η ΟΠΟΚ υπογραμμίζει ότι για την Κύπρο η κλιματική κρίση δεν αποτελεί ένα μελλοντικό σενάριο. Το νησί βιώνει εδώ και χρόνια παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας, ακραίες θερμοκρασίες και μεγάλες πυρκαγιές.
Η πυρκαγιά στην ορεινή Λάρνακα το 2021 και η καταστροφική πυρκαγιά στην ορεινή Λεμεσό το 2025, η οποία έκαψε περίπου 120 τετραγωνικά χιλιόμετρα, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της αυξανόμενης πίεσης που δέχονται τα οικοσυστήματα και οι τοπικές κοινωνίες.
Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο κίνδυνος απερήμωσης. Η Ελεγκτική Υπηρεσία, σε ειδική έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2025, αναφέρει ότι το 91% της Κύπρου κατατάσσεται σε περιοχές που χαρακτηρίζονται κρίσιμες ή κλιματικά ευαίσθητες στο πλαίσιο της αξιολόγησης των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών στην απερήμωση.
Η ΟΠΟΚ διευκρινίζει ότι το συγκεκριμένο ποσοστό δεν σημαίνει πως το 91% της Κύπρου έχει ήδη ερημοποιηθεί. Καταδεικνύει, ωστόσο, το μεγάλο εύρος των περιοχών όπου το έδαφος, το νερό και η φυσική βλάστηση χρειάζονται αυξημένη προστασία.
Ξηρασία, πυρκαγιές και υποβάθμιση της γης συνδέονται μεταξύ τους. Η απώλεια υγρασίας εξασθενεί τη βλάστηση και αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιάς, ενώ μετά από μια μεγάλη φωτιά η απώλεια φυτοκάλυψης καθιστά το έδαφος πιο ευάλωτο στη διάβρωση και περαιτέρω υποβάθμιση.
Η ΟΠΟΚ καλεί την Κυβέρνηση και τις αρμόδιες αρχές να εφαρμόσουν μια ενιαία και μακροπρόθεσμη πολιτική για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, επαρκή χρηματοδότηση και διαφανή παρακολούθηση της εφαρμογής.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων που θέτει είναι η μείωση των απωλειών στα δίκτυα υδροδότησης, η αποδοτικότερη χρήση νερού στη γεωργία, η ασφαλής επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένου νερού και η προστασία των υπόγειων υδροφορέων από την υπεράντληση και τη ρύπανση.
Σε ό,τι αφορά την αφαλάτωση, η ΟΠΟΚ αναγνωρίζει ότι μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά για την ασφάλεια της υδροδότησης, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονης λειψυδρίας. Τονίζει, ωστόσο, ότι δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική μακροπρόθεσμη λύση, λόγω της ενεργειακής κατανάλωσης, του κόστους και των περιβαλλοντικών πιέσεων από την απόρριψη άλμης.
Παράλληλα, ζητεί ολοκληρωμένη διαχείριση της καύσιμης ύλης και του τοπίου, ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης, συντήρηση των υποδομών και ουσιαστική στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Το μήνυμα της ΟΠΟΚ είναι ότι η ατομική ευθύνη των πολιτών είναι σημαντική, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την οργανωμένη πρόληψη και τον επιστημονικό σχεδιασμό.
«Η προστασία του νερού, του εδάφους και των φυσικών οικοσυστημάτων είναι ζήτημα περιβαλλοντικής ασφάλειας, δημόσιου συμφέροντος και ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές», σημειώνει η Ομοσπονδία, προειδοποιώντας ότι η Κύπρος και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκονται εδώ και χρόνια στο «hot spot» της κλιματικής κρίσης, ενώ πλέον οι συνέπειες γίνονται αισθητές με ολοένα μεγαλύτερη ένταση σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Cyprus
