Με αφορμή/ Φωτογραφίες: Παύλος Βρυωνίδης
Με αφορμἠ… τη συμμετοχή της στο 4ο Showcase Χορογραφίας Κύπρου (ΣΧΚ) που πραγματοποιείται από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026 στο Θέατρο Ριάλτο με το έργο Say Yes! again and again η χορογράφος Εύη Δημητρίου μιλά στον Ορίζοντα:
Πώς θα ορίζατε τον «σύγχρονο χορό» στην εποχή μας και τι είναι αυτό που σας ενδιαφέρει περισσότερο να διερευνάτε μέσα από τη δική σας χορογραφική δουλειά;
Ο σύγχρονος χορός, ως πρακτική, αντλεί από διαφορετικές τεχνικές και μεθοδολογίες. Αν μιλούμε όμως για παραστάσεις σύγχρονου χορού, δεν είμαι σίγουρη αν υπάρχει πλέον ένας συγκεκριμένος ορισμός. Για μένα εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο της περφόρμανς, με κοινό στοιχείο το ότι συνομιλεί με το σήμερα και το αντικατοπτρίζει.
Το πεδίο αυτό μπορεί να περιλαμβάνει σχεδόν οτιδήποτε έχει ως αφετηρία το σώμα: κινητικές παραστάσεις, εγκαταστάσεις με βίντεο, durational και lecture performances, περιπατικές διαδρομές, εξομολογητικά ραντεβού σε μπανιέρες ή παραστατικά δείπνα σε δωμάτια ξενοδοχείων.
Στη δική μου δουλειά με ενδιαφέρει να ερευνώ τον άνθρωπο και τη θέση του μέσα στην κοινωνία. Στα σόλο αρχίζω από τις προσωπικές μου εμπειρίες και ανοίγω τις θεματικές σε ένα πιο οικουμενικό επίπεδο. Στις ομαδικές δουλειές ξεκινώ από την ενέργεια και τα άτομα της ομάδας. Συνήθως πραγματευόμαστε κοινωνικοπολιτικά θέματα, με την προοπτική μιας συλλογικής μετακίνησης.
Τι αφορά η παράσταση Say Yes! again and again και πώς σχετίζεται με τις προηγούμενες δουλειές σας; Τι σημαίνει αυτό το διαρκές «ναι» και σε τι μας καλείτε να πούμε «ναι»;
Η παράσταση πραγματεύεται θέματα ταυτότητας, με έμφαση στο φύλο. Τρεις περφόρμερ μοιράζονται μέσα από την κίνηση και τον λόγο προσωπικές εμπειρίες, διερευνώντας τους κοινωνικούς κανόνες και τις κανονιστικές πιέσεις.
Το «ναι» σχετίζεται με την αποδοχή του εαυτού μας μέσα σε μια κοινωνία που συχνά μας επιβάλλει τι θεωρείται σωστό. Αναζητούμε την άλλη πλευρά του «όχι»: τη δυναμική του να μπορούμε να λέμε «ναι» στις δικές μας ανάγκες και επιθυμίες. Με ενδιαφέρει ένα «ναι» που έχει το βάρος μιας κοινωνικοπολιτικής αντίστασης και ανοίγει τον δρόμο προς την αναγνώριση και τον αυτοπροσδιορισμό.
Η παράσταση συνεχίζει τη χορογραφική μου έρευνα γύρω από το πώς οι προσωπικές εμπειρίες μπορούν να μεταφερθούν στη σκηνή και να ανοίξουν έναν διάλογο με το κοινό. Στη συγκεκριμένη δουλειά στρέφουμε συνειδητά την προσοχή στην κατάφαση και στην ευχαρίστηση, προσεγγίζοντας το πολιτικό με θετικότητα και ζωντάνια.
Τι σημαίνει «ακτιβισμός» για εσάς σήμερα; Μπορεί η τέχνη και ειδικότερα ο χορός να αποτελέσει μορφή ακτιβισμού ή να συμβάλει σε μια συζήτηση γύρω από την κοινωνική δικαιοσύνη;
Στην παράσταση με ενδιαφέρει ιδιαίτερα ο όρος «ακτιβισμός της ευχαρίστησης», τον οποίο πρωτοσυνάντησα στο βιβλίο της Adrienne Maree Brown Pleasure Activism: The Politics of Feeling Good (2019). Αντλώντας από τη σκέψη μαύρων φεμινιστριών, όπως η Audre Lorde και η Octavia Butler, η συγγραφέας γράφει για το πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε την επιθυμία και την ευχαρίστηση ως τρόπους αντίστασης απέναντι στην καταπίεση.
Αν μπορέσουμε να εναντιωθούμε στη ντροπή και στην ενοχή που μας επιβάλλονται σε σχέση με την αποδοχή του πραγματικού μας εαυτού, μπορούμε να βιώσουμε τη ζωή μας πιο ολοκληρωμένα. Αντιμετωπίζοντας την κατάφαση ως συνειδητή επιλογή, η ευχαρίστηση και η ζωντάνια μπορούν να γίνουν μέσα κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής.
Μια παράσταση είναι δύσκολο να επιφέρει μια μεγάλη και ξαφνική κοινωνική αλλαγή. Μπορεί, όμως, να αγγίξει τον θεατή και να επιφέρει μια προσωπική μετακίνηση. Αυτές οι μικρές προσωπικές μετακινήσεις, όταν συμβαίνουν σταδιακά και συλλογικά, μπορούν με τον χρόνο να συμβάλουν σε μια ευρύτερη κοινωνική αλλαγή.
Πώς είναι η συνεργασία με τους υπόλοιπους περφόρμερ και πόσο σημαντικές είναι οι προσωπικές τους εμπειρίες στη δημιουργία του έργου;
Ο τρόπος που δουλέψαμε βασίζεται σε μια ανοιχτή διαδικασία, ένα emergence process. Ως χορογράφος προσφέρω ιδέες και κατευθύνσεις και αφήνω την ενέργεια της ομάδας να καθοδηγήσει το υλικό. Έτσι οι περφόρμερ γίνονται και συνδημιουργοί.
Μαζί με τους περφόρμερ και τους συντελεστές διερευνούμε αυτές τις ιδέες και μέσα από τη συζήτηση, την κίνηση και πολλές αυτοσχεδιαστικές δομές, δημιουργείται νέο υλικό. Αυτό το υλικό το μελετώ ξανά, το δουλεύω σε σχέση με το συνολικό πλαίσιο της αρχικής ιδέας και της παράστασης και το επαναφέρω στην ομάδα για να ξαναδουλευτεί από κοινού.
Καθ’ όλη τη διάρκεια με καθοδηγεί πολλές φορές το απρόβλεπτο, το μη αναμενόμενο, αυτό που δεν είχα σκεφτεί αρχικά και γεννιέται μέσα από τη συλλογική διαδικασία. Είναι μια εύθραυστη διαδικασία, η οποία χρειάζεται να χτιστεί μέσα σε ένα περιβάλλον οικειότητας και δοτικότητας ανάμεσα στους συντελεστές, αφού συχνά μοιραζόμαστε πολύ προσωπικά βιώματα. Με αυτόν τον τρόπο όλοι καταθέτουν ένα δικό τους προσωπικό κομμάτι στο έργο.
Οι μικρές προσωπικές μετακινήσεις μπορούν να συμβάλουν σε μια ευρύτερη κοινωνική αλλαγή
Οι καλλιτέχνες έχουν εξελιχθεί και έχουν αποκτήσει διεθνή παρουσία, όμως η στήριξη δεν έχει προχωρήσει με τον ίδιο ρυθμό
Έχετε παρουσιάσει τη δουλειά σας και στο εξωτερικό. Ποια ήταν η ανταπόκριση του κοινού;
Η περιοδεία αποτελεί ουσιαστικό μέρος της ζωής μου και της καλλιτεχνικής μου δουλειάς. Έχω ανάγκη να ταξιδεύω, να συναντώ άλλες κουλτούρες και να τροφοδοτούμαι από αυτές. Αυτή η ανταλλαγή αποτελεί μέρος της δημιουργικής μου διαδικασίας.
Έχουμε παρουσιάσει τη δουλειά μας σε 18 χώρες και η ανταπόκριση διαφέρει από χώρα σε χώρα και από παράσταση σε παράσταση. Κάποιες φορές εκφράζεται άμεσα και άλλες παραμένει σιωπηλή. Θυμάμαι ένα κατάμεστο θέατρο στη Σεούλ, με το κοινό να χειροκροτεί στους ρυθμούς του DJ, και το κοινό στον Παναμά να με ξαφνιάζει με την δοτικότητα και συμμετοχή του. Στο Ζάγκρεμπ, η παράσταση γύρω από την εμπορία γυναικών άνοιξε σημαντικές συζητήσεις με θεατές και δημοσιογράφους.
Πέρσι στη Νίκαια, μετά την παράσταση Never Just I, πολλοί θεατές παρέμειναν για μία ώρα, συζήτησαν για τον ρόλο της γυναίκας και της μητέρας και μοιράστηκαν προσωπικές εμπειρίες που το έργο έφερε στην επιφάνεια. Υπήρξαν και παραστάσεις χωρίς ορατή ανταπόκριση. Οι συναντήσεις και οι συζητήσεις που συνεχίζονται μετά την παράσταση αποτελούν για μένα την πιο ουσιαστική ανταπόκριση.
Ποια είναι η σημασία θεσμών όπως το Showcase Χορογραφίας για τη στήριξη των χορογράφων; Τι άλλο χρειάζεται για ουσιαστικότερη στήριξη των δημιουργών;
Το Showcase Χορογραφίας είναι ένας σημαντικός θεσμός, γιατί δίνει ορατότητα στη χορογραφική δημιουργία της Κύπρου και προσφέρει έναν χώρο συνάντησης με το κοινό και με επαγγελματίες από το εξωτερικό.
Το Υφυπουργείο Πολιτισμού στηρίζει τους καλλιτέχνες και τις περιοδείες μέχρι ένα σημείο. Η σύνδεση των Κύπριων χορογράφων με τη διεθνή κοινότητα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προσωπική τους εργασία, πέρα από το καλλιτεχνικό και αμειβόμενο έργο τους. Χωρίς στήριξη σε αυτούς τους τομείς, οι χορογράφοι γίνονται παράλληλα tour managers, παραγωγοί και υπεύθυνοι επικοινωνίας, αναζητούν χρηματοδότηση και αναλαμβάνουν τη διαχείριση συμβολαίων και προϋπολογισμών. Όλη αυτή η εργασία αφαιρεί χρόνο και ενέργεια από τη δημιουργική διαδικασία.
Οι καλλιτέχνες έχουν εξελιχθεί και έχουν αποκτήσει διεθνή παρουσία, όμως η στήριξη δεν έχει προχωρήσει με τον ίδιο ρυθμό. Χρειάζονται στοχευμένα προγράμματα περιοδείας, οργανωμένη εκπροσώπηση σε διεθνή φεστιβάλ και επαγγελματικές πλατφόρμες χορού, διεθνείς ανταλλαγές και μια σταθερή, μακροπρόθεσμη στήριξη με συγκεκριμένο πλάνο, τόσο από το Υφυπουργείο Πολιτισμού όσο και από ένα ευρύτερο πολιτιστικό οικοσύστημα.
ΠΗΓΗ:Culture
