Επαναπατρίζονται 15 αρχαιότητες από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα

Ένα κυκλαδίτικο μαρμάρινο γυναικείο ειδώλιο, ένα χάλκινο βραχιόλι της κατηγορίας των λεγόμενων «μακεδονικών χαλκών», πέντε χάλκινα αντικείμενα πολεμικής εξάρτυσης που συνδέονται με μεγάλη λαθρανασκαφή του 1964 στο Ηράκλειο και μια ανδρική κεφαλή από εξαιρετικής ποιότητας παριανό μάρμαρο βρίσκονται ανάμεσα στις15 αρχαιότητεςπου επαναπατρίζονται στην Ελλάδα από τις ΗΠΑανεβάζοντας σε 179 τον συνολικό αριθμό των παράνομα μεταφερθέντων ελληνικών αρχαίων αντικειμένων που έχουν επιστρέψει από το 2022 μέχρι σήμερα.
Τα αντικείμενα καλύπτουν ένα ιδιαίτερα ευρύ χρονολογικό φάσμα, από την προϊστορική και την πρώιμη μυκηναϊκή περίοδο έως την αρχαϊκή, την κλασική και την ελληνιστική εποχή, φθάνοντας έως την πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο (1ο αιώνα μ.Χ.).

Συγκεκριμένα πρόκειται για ένα κυκλαδίτικο μαρμάρινο γυναικείο ειδώλιο τύπου Σπεδού (2700–2600 π.Χ.) και ένα μαρμάρινο πώμα πυξίδας (2700–2200 π.Χ.), καθώς και μία πήλινη ραμφόστομη πρόχους (1750–1700 π.Χ.). Από την αρχαϊκή περίοδο προέρχεται ένα συμπαγές χάλκινο βραχιόλι με στικτή διακόσμηση (7ος–6ος αιώνας π.Χ.), της κατηγορίας των λεγόμενων «μακεδονικών χαλκών». Στην κλασική περίοδο χρονολογείται ένας μαρμάρινος κόχλος, γύρω στο 400 π.Χ., ενώ στην ύστερη κλασική περίοδο ανήκουν ένας χάλκινος δίσκος κατόπτρου και ένα χάλκινο απορραντήριο, που χρονολογούνται μεταξύ 350 και 300 π.Χ. Στην ελληνιστική περίοδο ανήκει χρυσό περιδέραιο με περίαπτο σε σχήμα αμφορέα (125–120 π.Χ.). Τέλος, στην πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο, και συγκεκριμένα στην περίοδο των Ιουλίων-Κλαυδίων (14–68 μ.Χ.), χρονολογείται ανδρική κεφαλή με toga (ένδυμα των Ρωμαίων), από εξαιρετικής ποιότητας παριανό μάρμαρο, η οποία θεωρείται ότι απεικόνιζε τον Genius, την προσωποποίηση του πνεύματος του αυτοκράτορα.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι πέντε χάλκινα αντικείμενα πολεμικής εξάρτυσης -δύο κράνη και τρεις μίτρες με έκτυπη διακόσμηση, που χρονολογούνται στον ύστερο 7ο αιώνα π.Χ.- τα οποία συνδέονται τεκμηριωμένα με ευρείας κλίμακας λαθρανασκαφή που πραγματοποιήθηκε το 1964 στο Αφρατί Βιάννου Ηρακλείου Κρήτης. Η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού τεκμηρίωσε την προέλευση των αντικειμένων και τις συνθήκες της παράνομης ανασκαφής, αξιοποιώντας αρχαιολογικές και ιστορικές δημοσιεύσεις, αρχειακό υλικό, έγγραφα και τηλεγραφήματα των αρμόδιων υπηρεσιών προς τις αστυνομικές Αρχές, καθώς και στοιχεία από κατασχέσεις αρχαιοτήτων που πραγματοποιήθηκαν στην ίδια περιοχή. Η έρευνα κατέστησε δυνατή την ταυτοποίηση των αντικειμένων και την τεκμηρίωση της παράνομης διακίνησής τους εκτός Ελλάδας. Ανάλογα ευρήματα από την ίδια λαθρανασκαφή είχαν κατασχεθεί από τις ελληνικές Αρχές και σήμερα φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, γεγονός που επιτρέπει πλέον την επανένωση ενός σημαντικού αρχαιολογικού συνόλου.

«Πίσω από κάθε επαναπατρισμό βρίσκεται μια συστηματική και επίμονη προσπάθεια έρευνας, επιστημονικής τεκμηρίωσης και διεθνούς συνεργασίας. Η στενή και εξαιρετικά σημαντική συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με την Εισαγγελία του Μανχάταν έχει αποδειχθεί καθοριστική. Η Ελλάδα δεν είναι απλώς αποδέκτης των θετικών αποτελεσμάτων αυτής της κοινής προσπάθειας. Είναι ενεργός και ουσιαστικός εταίρος στη διαδικασία εντοπισμού, τεκμηρίωσης και ανάκτησης πολιτιστικών αγαθών που έχουν απομακρυνθεί παράνομα από τη χώρα μας. Κάθε επαναπατρισμός είναι μια πράξη δικαιοσύνης απέναντι στην ιστορία μας και, ταυτόχρονα, μια έμπρακτη απόδειξη ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο παράνομης εμπορίας» δήλωσε η υπουργός ΠολιτισμούΛίνα Μενδώνηκατά την ειδική τελετή παράδοσης των αρχαιοτήτων που πραγματοποιήθηκε στην Εισαγγελία του Μανχάταν.

Από την πλευρά του ο επικεφαλής της Antiquities Trafficking Unit, Αντιεισαγγελέας στην Εισαγγελία του Μανχάταν, ΕλληνοναμερικανόςΜάθιου Μπογδάνοςεπισήμανε: «Κάθε αντικείμενο που επιστρέφει στο σπίτι του, στους Έλληνες, αποτελεί έναν εορτασμό της φιλίας και της αδιάλειπτης προσπάθειάς μας ενάντια στην παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων. Αλλά κάθε επαναπατρισμός αποτελεί και μια υπενθύμιση της συστηματικής αναζήτησης για τα ιδεώδη του κάλλους, της δικαιοσύνης και της αλήθειας, που γέννησε η ηλιόλουστη γη της Ελληνικής Δημοκρατίας».