Πρόκειται για συγκυρία η οποία φέρνει στο προσκήνιο μεγάλες προκλήσεις αλλά και μεγάλες ευκαιρίες για την ανάδειξη του ρόλου της Ελλάδας ως παρόχου ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή καθίσταται το μεγάλο ζητούμενo.
Τα όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα επιφέρουν άμεσες συνέπειες στην πρόσβαση στις θαλάσσιες οδούς ενέργειας και αναδεικνύουν τον κρίσιμο ρόλο της χώρας μας στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου, ιδίως λόγω των σχέσεων με την Κύπρο και το Ισραήλ, αλλά και λόγω των παραδοσιακών δεσμών με τον αραβικό κόσμο.
Οσον αφορά την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (Great Sea Interconnector), τις επόμενες εβδομάδες -αν πάνε όλα σύμφωνα με τον προγραμματισμό- και σε κάθε περίπτωση μέχρι το τέλος του χρόνου, αναμένονται οι προκαταρκτικές έρευνες, όπως και η έκδοση των απαιτούμενων NAVTEX.
Καμία ένσταση
Το γεγονός άλλωστε ότι ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας διευκρίνισε ότι η Λευκωσία δεν προβάλλει πλέον καμία ένσταση στην καταβολή των 25 εκατ. ευρώ ετησίως, που αποτελεί τη συμφωνημένη οικονομική συνεισφορά, άνοιξε τον δρόμο όσον αφορά την πολιτική βούληση της χώρας να συμμετάσχει στο έργο. Ενα ζήτημα που είχε προκαλέσει έριδες στο εσωτερικό της Κύπρου στο παρελθόν, όπως και αμφιβολίες για το αν τελικά επιθυμεί η Λευκωσία την υλοποίηση του GSI. Η διαδικασία προβλέπει αίτημα της εταιρίας προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο με τη σειρά του θα ζητήσει από το ΓΕΕΘΑ την έκδοση NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.
Ενα κρίσιμο ερώτημα βεβαίως είναι αν και πώς θα αντιδράσει επί του πεδίου η Τουρκία, ήδη από τις προκαταρκτικές έρευνες. Η πιο αισιόδοξη θεώρηση εκτιμά πως η Αγκυρα, ζυγίζοντας όλα τα δεδομένα, θα αρκεστεί σε ενημέρωση από τη γαλλική εταιρία Meridiam, λαμβάνοντας υπόψη και ότι δεν μπορεί βάσει του Διεθνούς Δικαίου να παρεμποδίσει έργο διασύνδεσης με καλώδιο. Το γεγονός ότι η γαλλική εταιρία έχει σημαντική παρουσία στη γειτονική χώρα αφήνει περιθώριο να επιλέξει πιο «ψύχραιμη» στάση η Aγκυρα, αλλά βεβαίως όλα συναρτώνται και με το «πού το πάει» ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε σχέση με την Ελλάδα.
Η συμμετοχή της Γαλλίας όχι μόνο ως εταιρικό σχήμα αλλά και με πλοίο υπό γαλλική σημαία στις έρευνες, όπως φέρεται να έχει συμφωνηθεί μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Εμανουέλ Μακρόν στη συνάντησή τους, είναι μία ακόμη κρίσιμη παράμετρος. Με την ελπίδα μάλιστα να μη χρειαστεί να υπάρξει και γαλλική στρατιωτική παρουσία, με πολεμικό πλοίο, όπως επίσης φέρεται να έχει ζητήσει η Αθήνα από το Παρίσι, σε περίπτωση που η Τουρκία επιδιώξει ένταση επί του πεδίου.
Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι τον Οκτώβριο η τουρκική κυβέρνηση επιθυμεί να νομοθετήσει τη «Γαλάζια Πατρίδα» με την οποία καθιστά «γκρίζο» μεγάλο τμήμα του Αιγαίου, περιπλέκει την κατάσταση και δημιουργεί εξαιρετικά ευαίσθητη συγκυρία και για τις δύο πλευρές. Η Aγκυρα, έστω και με κάποιες διακυμάνσεις, παραμένει σε επιθετικό «mood» απέναντι στην Ελλάδα, όπως έδειξαν οι υποκινούμενες αντιδράσεις των τουρκικών ΜΜΕ στην επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο, η αντίδραση του υπουργείου Αμυνας της Τουρκίας για το ίδιο ζήτημα, όπως και η κριτική του τουρκικού ΥΠΕΞ στην ανάρτηση του υπουργού Εθνικής Αμυνας Νίκου Δένδια για τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Νέες προκλήσεις
Αυτό που προκαλεί προβληματισμό είναι ότι η Τουρκία προσθέτει συνεχώς νέα στοιχεία προκλήσεων σε αυτό το «mood», καθώς μαζί με όλα τα γνωστά ζητήματα που θέτει το τελευταίο διάστημα, προχώρησε και στην αμφισβήτηση του δικαιώματος της Ελλάδας στην άμυνα, με την εγκατάσταση της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Οπως αποδεικνύεται από τις δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων στην προσπάθεια αυτή συνδυάζει πλέον το επιχείρημα της «αποστρατιωτικοποίησης» με τη θεωρία της «περικύκλωσης» από Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, λόγω της προέλευσης των οπλικών συστημάτων του θόλου στην τελευταία περίπτωση.
Η Αγκυρα φθάνει μάλιστα στο σημείο απειλητικών διαρροών για παρεμπόδιση στην πράξη της μεταφοράς και εγκατάστασης των επιμέρους συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέα» στα νησιά, αν και αυτές οι απειλές αντιμετωπίζονται με ειρωνικά χαμόγελα στο Τελ Αβίβ, για ευνόητους λόγους, που σχετίζονται και με το τι συνέβη πρόσφατα στα τουρκικά στρατόπεδα στη Συρία… Γεγονός είναι, όμως, σε κάθε περίπτωση, ότι η Τουρκία συνεχίζει να «παίζει με τη φωτιά» στην περιοχή.
ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ – ΕΡΝΤΟΓΑΝ
Πιθανό «ντιμπέιτ» ομιλιών στον ΟΗΕ
Ενα άλλο ορόσημο των διεθνών σχέσεων της χώρας είναι η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, η οποία μάλιστα φέτος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έχει ξεκινήσει η διαδικασία εκλογής νέου γενικού γραμματέα. Οπως επίσης ιδιαίτερο συμβολισμό έχει το γεγονός ότι η ανάδειξη του νέου γ.γ. του ΟΗΕ βρίσκει τη χώρα μας να μετέχει ως μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας, έχοντας και την προεδρία του τον Οκτώβριο.
Μέχρι στιγμής δεν έχει προγραμματιστεί συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θα μιλήσει στη Γενική Συνέλευση στις 24 Σεπτεμβρίου, ενώ δεν έχει προγραμματισθεί και συνάντηση του Ελληνα υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον ομόλογό του Χακάν Φιντάν. Παρότι όμως συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν δεν έχει προγραμματισθεί, οι ομιλίες των δύο ηγετών στη Γ.Σ. του ΟΗΕ δεν αποκλείεται να εξελιχθούν σε ένα «άτυπο», έστω και σε διαφορετική χρονική στιγμή, «ντιμπέιτ» για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το αν θα πραγματοποιηθεί συνάντηση των προέδρων της Γαλλίας και της Τουρκίας στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γ.Σ. του ΟΗΕ, καθώς σε αυτή την περίπτωση μπορεί να υπάρξει κάποιο «φως» σχετικά με το τι προτίθεται να πράξει ή όχι η Αγκυρα σχετικά με το GSI.
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Η ενεργειακή ασφάλεια και η Ελλάδα
Το πώς απαντά η Ελλάδα στις τουρκικές προκλήσεις και πώς ισορροπεί στις σχέσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – Ε.Ε. – Γαλλία – Ισραήλ είναι από μόνο του ένα μεγάλο θέμα για την ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική, ιδίως εν όψει της νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή.
Το γεγονός, για παράδειγμα, ότι το Ισραήλ φέρεται να βοήθησε άτυπα αλλά ουσιαστικά τη Σαουδική Αραβία («σύμμαχο» κατά τα άλλα της Αγκυρας στη Συμφωνία της Μέκκας) με την παροχή πληροφοριών σχετικά με τις επιθέσεις των Χούθι, είναι μία ακόμη απόδειξη ότι η κατάσταση στην περιοχή δεν προσφέρεται για γραμμική μέθοδο στις αναλύσεις ούτε και για απλοϊκές εξηγήσεις.
Το ίδιο ισχύει και για τη συνάντηση στρατιωτικών ηγετών που φέρεται να έγινε στη Γερμανία για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, όπου φέρεται να κάθισαν στο ίδιο τραπέζι εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων όχι μόνο από ΗΠΑ και Ισραήλ, αλλά και από αραβικά κράτη.
Προβληματισμός
Η Συμφωνία της Μέκκας πάντως δεν έχει αποδείξει τη χρησιμότητά της, καθώς Τουρκία και Πακιστάν απλώς παρακολουθούν μέχρι στιγμής τις επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία. Η διαμορφούμενη κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα δεν αποκλείεται να «ταρακουνήσει» και την Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς ο ενεργειακός ανεφοδιασμός μέσω της Διώρυγας του Σουέζ καθίσταται εξαιρετικά προβληματικός, λόγω των εξελίξεων με τους Χούθι στη θαλάσσια οδό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Ακόμη πιο κρίσιμη καθίσταται η σημασία της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού ενεργειακού ανεφοδιασμού εξαιτίας του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και των επιθέσεων στον αγωγό που τα παρακάμπτει. Πρόκειται για ζήτημα που είχε απασχολήσει και στο πρόσφατο παρελθόν τη διεθνή κοινότητα και, όπως είχε γράψει ο «Ε.Τ.», είχε αναγκάσει τη Σαουδική Αραβία να ζητήσει τον σχηματισμό πολυεθνικής συμμαχίας για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Στον «αέρα» βρίσκεται εδώ και καιρό η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις εξελίξεις, είτε με την ενίσχυση της Επιχείρησης «Ασπίδες», στην οποία έχουν απομείνει να συμμετέχουν με πολεμικά πλοία μόνο η Ελλάδα και η Ιταλία, είτε με ανεξάρτητη επιχείρηση.
Η κρίσιμη επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα
Υπό το πρίσμα αυτό αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα τον Οκτώβριο και οι συναντήσεις που αναμένεται να έχει με τον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη, τον ομόλογό του Γ. Γεραπετρίτη, τον υπουργό Εθνικής Αμυνας Ν. Δένδια, τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Στ. Παπασταύρου κ.ά.
Η αφορμή είναι ο νέος γύρος στρατηγικού διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ αλλά είναι βέβαιο ότι η συζήτηση θα επεκταθεί και σε άλλους τομείς, όπως η χρήση υποδομών στην Ελλάδα, όπου η Αλεξανδρούπολη και η Σούδα έχουν αποδειχθεί πολύτιμες τα τελευταία χρόνια. Ουδείς θα μπορούσε να αποκλείσει π.χ. μέσα σε αυτή τη συγκυρία το ενδεχόμενο να επανέλθει ως θέμα συζήτησης η αξιοποίηση της Καρπάθου και της Σκύρου π.χ. από τις ΗΠΑ, όπως είχε προταθεί στο παρελθόν, παρά τη δεδομένη αντίδραση της Τουρκίας σε αυτή την περίπτωση, που θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να την «τορπιλίσει».
Ο κ. Ρούμπιο ενδέχεται να συνοδεύεται και από δύο υφυπουργούς Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, καθώς εκτός από τα αναμενόμενα θέματα για την κατάσταση στην περιοχή, θα συζητηθούν επίσης τα θέματα της παράτυπης μετανάστευσης, της αντιμετώπισης της διακίνησης ναρκωτικών, των ελέγχων στα αεροδρόμια κ.ά.
Οπως μήνυμα στέλνει επίσης η πραγματοποίηση της τριμερούς συνάντησης, την Τρίτη 22/9/2026 στο Κάιρο, των υπουργών Αμυνας της Αιγύπτου, της Ελλάδας και της Κύπρου (Α. Σ. Ζάχερ, Ν. Δένδια και Β. Πάλμα), λίγες ημέρες μετά την τριμερή άσκηση των ίδιων κρατών, «Μέδουσα», στην περιοχή της Κρήτης.
Πηγή – Ελεύθερος Τύπος
