Με αφορμή
Με αφορμή… την παράσταση Η Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα της Άλκης Ζέη, σε σκηνοθεσία Φώτη Μακρή, που παρουσιάζεται στο Θέατρο Ριάλτο στις 27 Σεπτεμβρίου η Γιασεμί Κηλαηδόνη που ερμηνεύει τον μονόλογο και ήταν υποψήφια για το βραβείο ερμηνείας Κάρολος Κουν μιλά στον Ορίζοντα:
Είχατε διαβάσει την «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα» πριν από την παράσταση; Αν ναι, πότε και ποια ήταν η πρώτη σας εντύπωση από το βιβλίο;
Ναι, την είχα διαβάσει για πρώτη φορά στα μετεφηβικά μου χρόνια. Υπήρχε στη βιβλιοθήκη του σπιτιού μας και θυμάμαι τη μητέρα μου να αναφέρεται συχνά σε αυτό το κλασικό πλέον μυθιστόρημα. Ήταν μια περίοδος που ανακάλυπτα κείμενα που είχαν σχέση με την κοινωνικοπολιτική ιστορία της Ελλάδας και το βιβλίο με είχε συγκλονίσει. Χρόνια αργότερα, τον Δεκέμβρη του 2011, είχα την τύχη να συναντήσω την Άλκη Ζέη στην εκδήλωση για τα 88α γενέθλιά της, όπου διάβασα αποσπάσματα από την «Αρραβωνιαστικιά». Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη συγκίνησή μου. Γνωρίζοντάς την από κοντά κατάλαβα ακόμη περισσότερο πόσο η ψυχή και η σπουδαία προσωπικότητά της βρίσκονται μέσα στο βιβλίο και στην Ελένη.
Πώς προέκυψε η απόφαση να μεταφερθεί αυτό το εμβληματικό μυθιστόρημα στη σκηνή;
Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Άλκης Ζέη, το 2023, θελήσαμε, ως ‘’Θέατρο Μεταξουργείο’’, να τιμήσουμε αυτή την εμβληματική μορφή των γραμμάτων μας, μεταφέροντας την «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα» για πρώτη φορά στο θέατρο. Η οικογένειά της, ο Πέτρος και η Ειρήνη Σεβαστίκογλου, μας εμπιστεύτηκαν τα δικαιώματα, κάτι που αποτελεί για μένα τεράστια τιμή και ευθύνη. Ήθελα πολύ και τη συνεργασία με τον Φώτη Μακρή, γιατί μέσα από τη δουλειά του έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με την ιστορία και τη συλλογική μνήμη. Η παράσταση έχει πλέον συμπληρώσει τρία χρόνια επιτυχίας στο ‘’Θέατρο Μεταξουργείο’’, έχει ταξιδέψει σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και στις Βρυξέλλες και συνεχίζει για τέταρτη χρονιά. Είναι πολύ συγκινητικό ένα έργο τόσο απαιτητικό να βρίσκει διαρκώς το κοινό του.
Τι ήταν αυτό που σας γοήτευσε περισσότερο στην ηρωίδα και στην ιστορία της και σας έκανε να θέλετε να την υποδυθείτε;
Αυτό που με γοήτευσε στην Ελένη είναι η διαδρομή της από τη νεανική πίστη και τις βεβαιότητες προς την αμφιβολία και τελικά την αυτογνωσία. Δεν είναι μια ηρωίδα που παρουσιάζεται ως σύμβολο μιας «ηρωικής» εποχής. Είναι ένας άνθρωπος που πίστεψε, αγάπησε, θυσιάστηκε, υπάκουσε, αμφέβαλε και κάποια στιγμή αναρωτήθηκε ποιο κομμάτι της ζωής της έζησε πραγματικά για τον εαυτό της. Με συγκινεί ιδιαίτερα και το θέμα της γυναικείας αυτοδιάθεσης. Η Άλκη Ζέη, σε μια εποχή όπου τέτοια ζητήματα ήταν ακόμη ταμπού, δίνει στην Ελένη το δικαίωμα να μιλήσει ανοιχτά για τις επιλογές της, ακόμη και τις πιο προσωπικές. Αυτή η ειλικρίνεια κάνει την ηρωίδα διαχρονική.
Η παράσταση δεν προσπαθεί να αναπαραστήσει το παρελθόν· προσπαθεί να ανασυνθέσει τη μνήμη μέσα από έναν άνθρωπο
Καθώς γνωρίζατε τον χαρακτήρα μέσα από τις πρόβες και την παράσταση, υπάρχει κάτι που σας ξάφνιασε ή σας έκανε να τον δείτε διαφορετικά;
Ναι. Όσο περισσότερο ζούσα μαζί της, τόσο περισσότερο έφευγα από την εικόνα της γυναίκας που βρίσκεται μέσα στην Ιστορία και ανακάλυπτα τη γυναίκα πίσω από αυτήν. Με ενδιέφερε όλο και περισσότερο η εσωτερική της διαδρομή, οι σιωπές της, οι αντιφάσεις της, οι στιγμές που συνειδητοποιεί ότι πρέπει να επαναπροσδιορίσει τη ζωή της. Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο δύσκολο και όμορφο κομμάτι του ρόλου: να αφήνεις τον χρόνο να εγγράφεται πάνω σου χωρίς να χρειάζονται εξωτερικές μεταμορφώσεις. Τρεις δεκαετίες ζωής περνούν μέσα από περίπου εκατό λεπτά και πρέπει να τις κάνεις να γίνουν ανθρώπινη εμπειρία.
Πώς είναι για έναν ηθοποιό να ζει τόσο μεγάλο διάστημα με έναν ίδιο χαρακτήρα; Αλλάζει η σχέση σας μαζί του όσο περνά ο καιρός;
Αλλάζει συνεχώς. Τρία χρόνια με έναν χαρακτήρα είναι ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής σου. Στην αρχή προσπαθείς εσύ να τον καταλάβεις και κάποια στιγμή αισθάνεσαι ότι αρχίζει εκείνος να σου αποκαλύπτει πράγματα για σένα. Δεν αισθάνομαι ότι έχω εξαντλήσει την Ελένη. Κάθε φορά που ανεβαίνω στη σκηνή ανακαλύπτω κάτι διαφορετικό. Η υποψηφιότητά μου για το Βραβείο Κουν για αυτή την ερμηνεία ήταν μια μεγάλη τιμή και συγκίνηση. Όμως η μεγαλύτερη ανταμοιβή είναι η σχέση που έχει δημιουργηθεί με τους θεατές. Σε έναν μονόλογο εκατό λεπτών μπορεί να είμαι μόνη στη σκηνή, αλλά δεν αισθάνομαι ποτέ μόνη. Πορευόμαστε μαζί μέσα στην ιστορία.
Η ιστορία αυτή διατρέχει μια ολόκληρη ταραγμένη περίοδο της ελληνικής ιστορίας. Τι θα θέλατε να νιώσει ένας θεατής φεύγοντας από την παράσταση, τι θα θέλατε να κουβαλήσει μαζί του;
Θα ήθελα να φύγει έχοντας νιώσει την Ιστορία και όχι έχοντας παρακολουθήσει ένα μάθημα Ιστορίας. Η παράσταση δεν προσπαθεί να αναπαραστήσει το παρελθόν· προσπαθεί να ανασυνθέσει τη μνήμη μέσα από έναν άνθρωπο. Θα ήθελα ο θεατής να αναρωτηθεί τι σημαίνει να πιστεύεις σε μια ιδέα, ποιο τίμημα μπορεί να πληρώσεις γι’ αυτήν, αλλά και πόσο σημαντικό είναι να έχεις το δικαίωμα να ξαναδείς τις επιλογές σου. Και, κυρίως, να καταλάβει ότι η Ιστορία δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία. Κατοικεί μέσα στους ανθρώπους, στις μνήμες, στις σιωπές και στις πληγές τους. Γιατί χωρίς μνήμη δύσκολα μπορούμε να καταλάβουμε ποιοι είμαστε και πού θέλουμε να πάμε.
ΠΗΓΗ:Culture
