Ο Βάσος Δημητρίου είναι γέννημα και θρέμμα του Βαρωσιού. Αποφοίτησε από την Τεχνική Σχολή το 1972 κι έκτοτε πλάθει και μεταμορφώνει τον πηλό σε τέχνη. Σπούδασε με υποτροφία την τέχνη της κεραμικής στην καρδιά της Ιταλίας, γνώρισε κόσμο, έκανε εκθέσεις, επέστρεψε σε μια αγνώριστη πατρίδα και εγκαταστάθηκε στη Λάρνακα όπου έχει το εργαστήριο του.
Παράγει τέχνη και γνώση εκ του χώματος, πήρε βραβεία, διεθνείς αναγνωρίσεις, παραμένει όμως στο βάθος της ψυχής του ένας δάσκαλος που μοιράζεται με περισσή χαρά τα μυστικά της τέχνης της κεραμικής με έναν κόσμο που ποθεί να μάθει. Εδώ και δέκα καλοκαίρια οργανώνει εργαστήρια κεραμικής στο πέτρινο σπίτι του στην Αντρολύκου, έναν χώρο γεμάτο μνήμες και χνώτα των πλασμάτων που έζησαν κάποτε εκεί.
Πέρασα από το εργαστήρι του ένα ζεστό πρωινό του Ιουλίου. Χάρηκε, μου θύμισε ότι δίδαξε παλιά στο Βαρώσι κεραμική στη Νίκη και την Άννα Αρτεμίου. Μιλήσαμε για τον τόπο, τη θάλασσα, τη ζωή… άλλως πως πλάσματα είμαστεν εμείς οι Βαρωσιώτες, συμπέρανε χαμογελώντας.
Από την Πόλη Χρυσοχούς μέχρι στο σπίτι του στην Ανδρολύκου η ανηφορική διαδρομή προετοιμάζει τον επισκέπτη για τη σχέση του με τη γη και την κεραμική. Το τοπίο, η βλάστηση, οι βαθιές σκουρόχρωμες χαράδρες και το τεράστιο λατομείο – που παρά την καταστροφή που επιφέρει στο περιβάλλον μιας τόσο ευαίσθητης περιοχής – εμφανίζει με εντυπωσιακό τρόπο τις στρώσεις των γήινων χρωμάτων που συμπορεύονται και εναλλάσσονται με τις ακτίνες του ήλιου.
Η θάλασσα σηματοδοτεί το βάθος και οι χαρουπιές το πλάτος του τόπου μας. Το σπίτι του ένας χώρος καταπράσινος και σκιερός, χώρος γαλήνης και ηρεμίας, ένα τοπίο που απελευθερώνει τον νου και προκαλεί συγκίνηση.
Εκεί επέλεξε να διδάξει την τέχνη του ο Βάσος, άνθρωπος της γης, τη γνωρίζει, ξέρει τεχνικές, χώματα, υλικά, χημεία και παράδοση. Δεν είναι μόνο πηλός η κεραμική, συνηθίζει να λέει, όποιος θέλει να ασχοληθεί με την κεραμική πρέπει να γνωρίζει τα υλικά, τις τεχνικές του ψησίματος, να έχει υπομονή αλλά και δύναμη και ηρεμία στα χέρια του. Έκτισε με τα χώματα της περιοχής ό,τι χρειάζεται, έναν ξυλόφουρνο, ένα καμίνι και μάζεψε άσπρα και κόκκινα χώματα της περιοχής για να φτιάξει τα διάφορα επιχρίσματα για το γυάλωμα.
Μαζεύεται εκεί τον Ιούλιο ένας κόσμος που θέλει ν’ αγγίξει και να δαμάσει τον πηλό, να καταλάβει ακριβώς τι είναι αυτή η σαγηνευτική τέχνη που έχει τόσο βαθιές ρίζες στον τόπο μας, από τι φτιάχνεται, τη σχέση της με την παράδοση. Άτομα διαφόρων ηλικιών, επαγγελμάτων και ενδιαφερόντων.
Το εργαστήριο διαρκεί μια βδομάδα, ο καθένας κάνει αυτό που θέλει, άλλοι στον τροχό, άλλοι πλάθουν τον πηλό στα χέρια, το σημαντικό είναι να μάθουν και να αγαπήσουν όλη τη διαδρομή για να φτιάξεις ένα ταπεινό αγγείο ή ένα πολύπλοκο και δύσκολο έργο.
Μια ψυχοθεραπεία είναι το πλάσιμο ενός αγγείου, μια επιβεβαίωση της ανθρώπινης δημιουργίας και φαντασίας που ξεκινά από ένα κομμάτι πηλό και απογειώνεται μέσα από τα χέρια του κεραμίστα, αποκτά σώμα, υφή, κάλλος και διάρκεια στο χρόνο.
Το εργαστήριο έχει πρωινό θεωρητικό μάθημα για τα γυαλώματα, αυτή τη διαδικασία που γίνεται πριν από το ψήσιμο ενός αγγείου που του προσφέρει το χρώμα, την υφή και την αντοχή στο χρόνο. Γύρω από ένα τραπέζι στον κήπο παρακολουθούν τον Βάσο να εξηγεί τα μυστικά του γυαλώματος και σ’ έναν πίνακα καταγράφονται τα διάφορα αναγκαία υλικά/ ορυκτά. Νάτριο, κάλιο, ασβέστης, μαγνήσιο, άμμος και στάχτη, ουσίες που σε ανάμειξη με τον πηλό δημιουργούν το χρώμα και το είδος της επιφάνειας.
Ποιες οι αναλογίες για να έχουμε ένα βαθύ πράσινο, ένα μπλε της θάλασσας, ένα γήινο χρώμα. Σε χαρτάκια γραμμένες οι συνταγές για το χρώμα που επιλέγεται. Ακολουθεί η υπόδειξη για το αναγκαίο στέγνωμα του αγγείου στον ήλιο για να φύγει όλη η υγρασία, γιατί αν δεν αφαιρεθεί το νερό το έργο θα σπάσει στο ψήσιμο. Και τελικά το καμίνι και οι ιδιαιτερότητες του ψησίματος, οι τεχνικές.
Μαγεμένοι και μυημένοι πια για το θεωρητικό κομμάτι ο καθένας μπορεί ν’ ακολουθήσει αυτό που πεθυμά η ψυχή του. Παρακολούθησα μια κοπελιά που προφανώς κάθισε για πρώτη φορά στον τροχό. Στο κέντρο του τροχού ένα κομμάτι άψυχου πηλού. Ο τροχός αρχίσε να γυρίζει, τα χέρια της τον αγκάλιασαν δυνατά να μη της φύγει από το κέντρο. Ο Βάσος επεμβαίνει, το δυνατό δικό του χέρι βοηθά να κρατηθεί ο πηλός στο κέντρο, στέκεται δίπλα της επεξηγώντας κάθε φορά την ανάγκη του κεντραρίσματος… και ο πηλός με την πίεση του χεριού, του ήρεμου χεριού, άρχισε να ζωντανεύει, ν’ ανεβαίνει και να ψηλώνει, μια ελάχιστη πίεση του δακτύλου της διαμόρφωσε μια γραμμή, μια δεύτερη γραμμή, το αγγείο αποκτά ομορφιά, ιδιαιτερότητα, διακόσμηση…
Η απόλυτη συγκέντρωση αλλά και η απόλυτη χαρά στο πρόσωπο της κοπελιάς που αισθάνεται τη δημιουργία να βγαίνει μέσα από τα χέρια της. Ο Βάσος χαμογέλασε και συνέχισε, βοήθησε την άλλη κοπέλα με τον ίδιο τρόπο… αυτή είναι η μαγεία της κεραμικής.
Ακολούθησε ένα μεσημεριανό διάλειμμα με φαγητό που ετοίμασε η Ελευθερία, η γυναίκα του Βάσου με τη συνδρομή όλων. Ένα τραπέζι γεμάτο εντυπώσεις, ερωτήσεις, ανταλλαγές, συζητήσεις, στο βάθος ένας Ακάμας που έλαμπε, δίπλα τα αγγεία που στέγνωναν στον ήλιο και το αεράκι του βουνού που απομάκρυνε τη ζέστη του μεσημεριού.
Ελεύθερα, 2.8.2026
Διαβάστε περισσότεραCulture
