Read More
Η ετήσια έκθεση της Κομισιόν για το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2026 καταγράφει σοβαρές αδυναμίες της Κύπρου στη διαφθορά, τη Δικαιοσύνη, τη μακροχρόνια φροντίδα και την έλλειψη εργατικού δυναμικού, παρά τη θετική πορεία της οικονομίας…
Το 93% των επιχειρήσεων στην Κύπρο θεωρεί ότι η διαφθορά είναι διαδεδομένη, έναντι 63% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με την Κομισιόν
Του
Κωστή Πιτσιλλούδη
Η Κύπρος εξακολουθεί να καταγράφει σημαντικές αδυναμίες σε μία σειρά από τομείς, παρά τη θετική πορεία της οικονομίας και τη βελτίωση των δημοσίων οικονομικών, σύμφωνα με την εαρινή δέσμη μέτρων του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026 που δημοσίευσε η Κομισιόν στις αρχές του τρέχοντος μήνα (03/06). Η έκθεση επισημαίνει, μεταξύ άλλων, τις καθυστερήσεις που εξακολουθούν να παρατηρούνται στο δικαστικό σύστημα, τις περιορισμένες δαπάνες για τη μακροχρόνια φροντίδα, παρά το γεγονός ότι ο πληθυσμός της χώρας γηράσκει με ταχείς ρυθμούς, καθώς και τα φαινόμενα διαφθοράς.
Η έκθεση, η οποία αναμένεται να συζητηθεί αύριο από τους υπουργούς της ΕΕ στο Συμβούλιο Απασχόλησης, Κοινωνικής Πολιτικής, Υγείας και Καταναλωτών, αναγνωρίζει ότι η κυπριακή οικονομία παραμένει ανθεκτική απέναντι στις γεωπολιτικές αναταράξεις. Πιο συγκεκριμένα, το πραγματικό ΑΕΠ το 2025 βρίσκεται σχεδόν κατά 33% υψηλότερα σε σύγκριση με τα προ πανδημίας επίπεδα και το δημόσιο χρέος έχει υποχωρήσει στο 55% του ΑΕΠ από 113,6% το 2020.
Η διαφθορά «αιωρείται» πάνω από τις δημόσιες συμβάσεις
Η Κύπρος εξακολουθεί να καταγράφει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά στις αντιλήψεις των επιχειρήσεων για τη διαφθορά, με τα στοιχεία της έκθεσης να δείχνουν ότι το πρόβλημα θεωρείται πολύ πιο διαδεδομένο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 93% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι η διαφθορά είναι διαδεδομένη στη χώρα, έναντι 63% στην ΕΕ, ενώ το 90% πιστεύει ότι οι υπερβολικά στενές σχέσεις μεταξύ επιχειρηματικών και πολιτικών κύκλων οδηγούν σε φαινόμενα διαφθοράς. Το αντίστοιχο ποσοστό σε ευρωπαϊκό επίπεδο ανέρχεται στο 76%. Η ίδια η Κομισιόν τονίζει πως οι αντιλήψεις αυτές «υποδεικνύουν την ύπαρξη βαθιά ριζωμένων και συστημικών κινδύνων».
Η εικόνα είναι ακόμη πιο αρνητική σε ό,τι αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, έναν τομέα που η έκθεση χαρακτηρίζει ως «ιδιαίτερα ευάλωτο». Συγκεκριμένα, το 81% των επιχειρήσεων στην Κύπρο θεωρεί ότι στις διαδικασίες ανάθεσης χρησιμοποιούνται προδιαγραφές προσαρμοσμένες σε συγκεκριμένες εταιρείες, έναντι 58% στην ΕΕ. Παράλληλα, το 79% εκτιμά ότι οι συγκρούσεις συμφερόντων κατά την αξιολόγηση των προσφορών αποτελούν πολύ ή αρκετά διαδεδομένη πρακτική, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 53%.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ανησυχίες αυτές επηρεάζουν και το επιχειρηματικό περιβάλλον, καθώς μεταξύ των επιχειρήσεων που συμμετείχαν σε διαδικασίες δημόσιων διαγωνισμών, το 37% θεωρεί ότι η διαφθορά τις εμπόδισε να εξασφαλίσουν δημόσιο συμβόλαιο ή σύμβαση προμηθειών. Στην ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 25%.
Παράλληλα, το 66% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι η διαφθορά αποτελεί πρόβλημα για την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας στην Κύπρο, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από τον μέσο όρο της ΕΕ που ανέρχεται στο 35%. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η αντίληψη αυτή δημιουργεί αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και επηρεάζει το επενδυτικό περιβάλλον.
Την ίδια ώρα, παρά το γεγονός ότι οι αντιλήψεις περί διαφθοράς είναι από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι πραγματικές εμπειρίες δωροδοκίας που αναφέρουν οι επιχειρήσεις παραμένουν χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ειδικότερα, μόλις το 6% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι του ζητήθηκαν δώρα, εξυπηρετήσεις ή επιπλέον χρηματικά ποσά για την εξασφάλιση αδειών, υπηρεσιών ή δημοσίων συμβάσεων, έναντι 10% στην ΕΕ.
Η Κομισιόν αποδίδει σε μεγάλο βαθμό την εικόνα αυτή στη χαμηλή εμπιστοσύνη προς την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών επιβολής του νόμου, «ιδιαίτερα σε υποθέσεις που αφορούν υψηλόβαθμα πρόσωπα». Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι μόλις το 10% των επιχειρήσεων πιστεύει ότι όσοι εντοπίζονται να δωροδοκούν ανώτερους κρατικούς αξιωματούχους τιμωρούνται κατάλληλα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 33%.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται για την Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς, η οποία απέκτησε πλέον τη δυνατότητα πρόσληψης μόνιμου προσωπικού και τέθηκαν σε εφαρμογή νέοι κανόνες για τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων αξιωματούχων.
Καθυστερούν οι αλλαγές στη Δικαιοσύνη
Στον τομέα της Δικαιοσύνης, η Κύπρος καταγράφει αργά αντανακλαστικά, με την Κομισιόν να επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις στην εκδίκαση υποθέσεων, το χαμηλό επίπεδο ψηφιοποίησης και οι δυσκολίες στην εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά το επιχειρηματικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με την έκθεση, ο χρόνος εκδίκασης αστικών και εμπορικών υποθέσεων παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στις διοικητικές υποθέσεις η κατάσταση έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια. Όπως σημειώνεται, οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του συστήματος απονομής δικαιοσύνης.
Η Κομισιόν αναφέρεται επίσης στη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος που υιοθετήθηκε το 2023 και προέβλεπε, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία του Εμπορικού Δικαστηρίου και του Ναυτοδικείου, με στόχο την ταχύτερη διαχείριση εξειδικευμένων υποθέσεων. Ωστόσο, επισημαίνει ότι κανένα από τα δύο δικαστήρια δεν έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη λειτουργία, ενώ το Ναυτοδικείο αναμένεται να καταστεί λειτουργικό αργότερα εντός του 2026.
Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει περιορισμένη πρόοδο στον τομέα της ψηφιοποίησης. Παρότι έχουν γίνει ορισμένα βήματα για τη βελτίωση του συστήματος διαχείρισης δικαστικών υποθέσεων μέσω του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ένα πλήρως λειτουργικό και ολοκληρωμένο ηλεκτρονικό σύστημα εξακολουθεί να μη βρίσκεται σε λειτουργία.
Την ίδια ώρα, βασικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται ήδη σε αρκετά ευρωπαϊκά δικαστικά συστήματα, όπως η ψηφιακή ηχογράφηση των δικαστικών διαδικασιών, δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί στην Κύπρο, περιορίζοντας τα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν από τον εκσυγχρονισμό της δικαιοσύνης.
Η Κομισιόν σημειώνει ακόμη ότι οι καθυστερήσεις στην εκτέλεση τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων εξακολουθούν να αποτελούν τροχοπέδη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης. Όπως αναφέρει, η επιτάχυνση των σχετικών διαδικασιών και η άρση των υφιστάμενων εμποδίων θα μπορούσαν να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και των επιχειρήσεων προς το δικαστικό σύστημα, καθώς και να βελτιώσουν περαιτέρω το επενδυτικό περιβάλλον της χώρας.
Από τις χαμηλότερες δαπάνες για τη μακροχρόνια φροντίδα
Όσον αφορά το σύστημα μακροχρόνιας φροντίδας, η έκθεση το χαρακτηρίζει σχετικά υποανάπτυκτο και κατακερματισμένο. Σύμφωνα με την έκθεση, ο πληθυσμός γηράσκει με ταχείς ρυθμούς, ενώ το σύστημα παροχής υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης. Η πρόσβαση σε κρατικές υπηρεσίες βελτιώνεται σταδιακά, αλλά παραμένει περιορισμένη.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις δημόσιες δαπάνες για τη μακροχρόνια φροντίδα, οι οποίες ανέρχονται μόλις στο 0,2% του ΑΕΠ. Πρόκειται για ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να διαμορφώνεται στο 1,7% του ΑΕΠ.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, η περιορισμένη δημόσια στήριξη έχει ως αποτέλεσμα σημαντικό μέρος του κόστους φροντίδας να επιβαρύνει τους ίδιους τους πολίτες και τις οικογένειές τους μέσω ιδιωτικών δαπανών.
Την ίδια ώρα, η έκθεση σημειώνει ότι η Κύπρος διαθέτει τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο για να ενισχύσει τον τομέα και να αντιμετωπίσει τη χρόνια υποχρηματοδότηση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια.
