Σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους στην Ευρώπη στηρίζει πλέον ακροδεξιά κόμματα, σύμφωνα με νέα μεγάλη έρευνα που καταγράφει τη συνεχή και επιταχυνόμενη άνοδο της Ακροδεξιάς σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η ανάλυση, που πραγματοποιήθηκε από περισσότερους από 150 πολιτικούς επιστήμονες σε 31 χώρες στο πλαίσιο του προγράμματος PopuList, δείχνει ότι το ποσοστό των Ευρωπαίων που ψήφισαν ακροδεξιό κόμμα στις τελευταίες εθνικές εκλογές έφτασε το 23%, από περίπου 10% πριν από δέκα χρόνια και μόλις 5% το 1995.
Παράλληλα, σχεδόν το 30% των Ευρωπαίων ψηφίζει πλέον αντισυστημικά κόμματα, ποσοστό που επίσης αποτελεί ιστορικό υψηλό.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε την περίοδο 2023-2025, όταν ακροδεξιά κόμματα πέτυχαν ιστορικές επιδόσεις σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στη Γαλλία, ο Εθνικός Συναγερμός (RN) αύξησε την εκλογική του δύναμη από 19% σε 37%, αναδεικνυόμενος στο μεγαλύτερο κόμμα του γαλλικού κοινοβουλίου. Στην Αυστρία, το Κόμμα της Ελευθερίας (FPÖ) εκτοξεύθηκε από το 16% στο 29%, ενώ στην Πορτογαλία το Chega ανέβηκε από το 7% στο 18%.
Αντίστοιχα, στη Γερμανία, το ακροδεξιό AfD διπλασίασε το ποσοστό του από 10% σε 21% στις εκλογές του 2025, κατακτώντας για πρώτη φορά τη θέση της δεύτερης μεγαλύτερης πολιτικής δύναμης της χώρας.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Reform UK αύξησε το ποσοστό του από 2% το 2019 σε 14% το 2024.
Η έρευνα καταγράφει ότι ακροδεξιά λαϊκιστικά κόμματα συμμετέχουν ήδη σε κυβερνήσεις συνασπισμού σε χώρες όπως η Ιταλία, η Φινλανδία, η Κροατία και η Τσεχία, ενώ στη Σουηδία στηρίζουν κυβερνητικό σχήμα της Δεξιάς.
Παράλληλα, προηγούνται στις δημοσκοπήσεις ή διεκδικούν με αξιώσεις την εξουσία σε χώρες όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρξαν πρόσφατες εκλογικές υποχωρήσεις, όπως στην Ολλανδία και την Ουγγαρία, οι ερευνητές τονίζουν ότι η γενική τάση παραμένει ανοδική.
Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, Ματάις Ρόνταουν, εκτιμά ότι η άνοδος δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά μια διαδικασία που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες.
Όπως εξηγεί, οι απόψεις των ψηφοφόρων σε ζητήματα όπως η μετανάστευση δεν έχουν αλλάξει δραματικά, ωστόσο τα ζητήματα αυτά έχουν αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα στην τελική εκλογική επιλογή των πολιτών.
Την ίδια στιγμή, τα ακροδεξιά κόμματα έχουν σταδιακά «κανονικοποιηθεί» στην πολιτική ζωή. Σύμφωνα με τους ερευνητές, όσο αυξάνεται η εκλογική τους δύναμη τόσο περισσότερο αντιμετωπίζονται ως μέρος του πολιτικού κατεστημένου, μια διαδικασία που ενισχύεται τόσο από τα μέσα ενημέρωσης όσο και από την υιοθέτηση ορισμένων θέσεών τους από παραδοσιακά κόμματα.
Οι συντάκτες της έρευνας επισημαίνουν επίσης ότι τα ακροδεξιά κόμματα έχουν εξελιχθεί σε ιδιαίτερα αποτελεσματικούς επικοινωνιακούς μηχανισμούς.
Όπως αναφέρουν, η πολιτική τους αφήγηση βασίζεται συνήθως στη διάκριση μεταξύ «δικών μας» και «άλλων», παρουσιάζοντας τη σύγκρουση ανάμεσα στο έθνος και εξωτερικούς ή εσωτερικούς αντιπάλους, όπως οι μετανάστες, οι ελίτ ή άλλες κοινωνικές ομάδες.
Η στρατηγική αυτή δημιουργεί ένα απλό και εύληπτο αφήγημα «ηρώων και εχθρών», το οποίο συνδέεται συχνά με μια εξιδανικευμένη εικόνα του παρελθόντος και αξιοποιεί συναισθήματα όπως ο θυμός, η αγανάκτηση, η υπερηφάνεια και η ελπίδα.
Η έρευνα υπογραμμίζει ότι τα λαϊκιστικά κινήματα εκφράζουν υπαρκτή κοινωνική δυσαρέσκεια και ανησυχίες των πολιτών, ωστόσο οι ερευνητές προειδοποιούν ότι πολλές από τις θέσεις των ακροδεξιών λαϊκιστικών κομμάτων συγκρούονται με βασικές αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Όπως σημειώνεται, η εμπειρία χωρών όπως η Ουγγαρία, η Πολωνία αλλά και οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνει ότι όταν τέτοιες πολιτικές δυνάμεις αποκτούν κυβερνητική ισχύ, ενδέχεται να ασκηθούν πιέσεις σε δημοκρατικούς θεσμούς, στη Δικαιοσύνη, στα μέσα ενημέρωσης και στα δικαιώματα των μειονοτήτων.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η ενίσχυση της Ακροδεξιάς δεν αποτελεί πλέον περιφερειακό ή παροδικό φαινόμενο, αλλά μία από τις σημαντικότερες πολιτικές εξελίξεις που διαμορφώνουν το μέλλον της Ευρώπης.
Πηγή: The Guardian
