Χάρτης νέων ταξιδιών
Πώς θα περιγράφατε το βιβλίο σας σε κάποιον που το συναντά για πρώτη φορά;
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος υπάρχει αναπόφευκτα συναισθηματική φόρτιση λόγω της περιγραφής της πορεία της ασθένειας του Φίλιππου. Το δεύτερο μέρος, το μετά θάνατον, θα το περιέγραφα ως απελευθερωτικό, με την έννοια του ότι όλα αυτά που έζησα λειτούργησαν και λειτουργούν μεταμορφωτικά στην πορεία της ζωής μου, και είναι αυτό που θέλω να μεταδώσω στον αναγνώστη.
Η αφετηρία του βιβλίου είναι μια βαθιά προσωπική εμπειρία. Πότε νιώσατε ότι αυτή η διαδρομή έπρεπε να μετατραπεί σε βιβλίο και να μοιραστεί με άλλους ανθρώπους;
Ξεκίνησα να γράφω την εμπειρία που έζησα, καθαρά για μένα, καθήμενη με ένα τετράδιο και ένα στυλό μπροστά στη θάλασσα, και αυτό παρόλο που με έφερνε ξανά μπροστά σε όλα όσα έζησα, ήταν λυτρωτικό. Σαν να εκτόνωνα τον πόνο και τον μετέφερα στο χαρτί.
Στην πορεία, παρακολουθώντας όλα αυτά που μετασχηματίζονταν μέσα μου, κάνοντας με πιο ελεύθερη από τον φόβο του θανάτου, ανακαλύπτοντας πως το παρατεταμένο πένθος, (ακόμη κι αν πρόκειται για γονείς που έχασαν το παιδί τους), δεν είναι αγάπη, ανακαλύπτοντας οπτικές με τις οποίες ο περισσότερος κόσμος δεν έρχεται ποτέ σε επαφή, (επειδή έτσι μάθαμε), και οι οποίες οπτικές, δίνουν ένα άλλο νόημα και θέληση για ζωή, αποφάσισα όλα αυτά να γίνουν βιβλίο.
Πόσο δύσκολο ήταν να γραφτεί το βιβλίο και να μετατρέψετε προσωπικά βιώματα σε γραπτό λόγο; Υπήρξαν στιγμές κατά τη συγγραφή που σας έφερναν αντιμέτωπη με νέες σκέψεις ή αναθεωρήσεις;
Δεν δυσκολεύτηκα να γράψω το βιβλίο, το πρώτο μέρος όπως είπα και πιο πάνω, το έγραψα αρχικά για μένα, και το δεύτερο το έγραφα με ενθουσιασμό για όλα αυτά που αποκαλύπτονταν μέσα μου, (κάποια πονούσαν αλλά αυτό δεν αναιρεί τον ενθουσιασμό), και για όλα αυτά που ανακάλυπτα μελετώντας. Πολλές φορές γράφοντας αναδύονταν από μέσα μου νέες σκέψεις, αναθεωρήσεις, και ήταν φορές που πήγα πίσω και άλλαξα κάποια πράγματα που έγραψα αρχικά. Γινόταν μια συνεχής μετατόπιση καθώς προχωρούσε η αποθεραπεία μου ως πενθούσα, αν μπορούμε να το πούμε έτσι. Δεν βιαζόμουνα να το τελειώσω καθώς ωρίμαζαν μέσα μου διάφορες συνειδητοποιήσεις και οπτικές.
Το παρατεταμένο πένθος δεν είναι αγάπη
Ποια ταμπού γύρω από τον θάνατο επηρεάζουν περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο πενθούμε και αντιμετωπίζουμε την απώλεια;
Υπάρχει στην κοινωνία μας μια βαθιά αποστροφή προς τον θάνατο, το πρώτο ταμπού είναι ότι αποφεύγεται οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από αυτόν, και όταν έρθει σε κάποιον ένας ξαφνικός θάνατος, ή μια ασθένεια, εκπλήσσεται, λες και δεν υπήρχε η πιθανότητα να συμβεί. Ένα μεγάλο ταμπού θεωρώ ότι είναι το, “αν αγαπούσες τον άλλον θα πονάς για πάντα”. Συνδέεται η αγάπη με τον πόνο. Η ενοχή ότι κάπου κάποιος έφτιαξε για τον θάνατο του αγαπημένου του, είναι επίσης πολύ συχνά παρούσα, όπως επίσης και η ενοχή του να συνεχίσει κάποιος τη ζωή του με χαρά, ενώ ο άνθρωπος που αγαπούσε έχει πάθει τέτοιο κακό. Ακόμη και σε στιγμές που πάει να γελάσει ή να περάσει καλά, το παίρνει πίσω.
Προσωπικά ταμπού θεωρώ επίσης το ότι αυτός που έφυγε έχει πάθει κάτι κακό. Αυτό δεν το γνωρίζουμε. Θεωρώ τον πόνο του αποχωρισμού ως τον μόνο φυσικό πόνο, όλα τα υπόλοιπα είναι ταμπού. Όχι πως δεν έχουν την εξήγηση τους που συμβαίνουν, αλλά χρειάζεται κάποιος να τα φέρει στην επιφάνεια και να τα αποδομήσει. Ο πόνος του αποχωρισμού δεν χρειάζεται καμιά παρέμβαση, χρειάζεται μόνο να βιωθεί έτσι όπως έρχεται.
Εκεί που σταματάς να ρωτάς γιατί, και να νιώθεις δυστυχής που δεν έχεις απαντήσεις, εκεί που είναι εντάξει να μην έχεις απαντήσεις, εκεί αρχίζει η θεραπεία του πένθους
Ποιες σκέψεις σας και συνειδητοποιήσεις γύρω από το θάνατο και το πένθος θεωρείτε τις πιο σημαντικές;
Πολύ έντονη ήταν η συνειδητοποίηση ότι πονούσα για χίλιους λόγους μαζί με τον πόνο της απώλειας του Φίλιππου, για λόγους που αφορούσαν το εγώ μου.
Όσον αφορά τα συναισθήματα μου, η συνειδητοποίηση ότι στην τελική δεν ορίζουν το νόημα της ζωής μου, μπορεί να γυρίζουν όλα γύρω μου, αλλά με μεγάλη ευκολία τα δέχομαι, τα αφήνω να υπάρχουν, και σιγά σιγά αποχωρούν.
Τίποτα δεν κρατάει για πάντα.
Ένα πολύ δυνατό σημείο ήταν όταν αντιλήφθηκα βαθιά μέσα μου ότι δεν ελέγχω τη ζωή, ούτε και τον θάνατο, ότι, καλό είναι να δίνω το μέγιστο που μπορώ, (και χαίρομαι που το έδωσα στον Φίλιππο), αλλά να αποστασιοποιούμαι από το όποιο αποτέλεσμα, το οποίο εκ των πραγμάτων δεν ορίζω. Κάτι επίσης πολύ σημαντικό το οποίο βίωσα, είναι η ανακούφιση της αποδοχής του τετελεσμένου γεγονότος. Εκεί που σταματάς να ρωτάς γιατί, και να νιώθεις δυστυχής που δεν έχεις απαντήσεις, εκεί που είναι εντάξει να μην έχεις απαντήσεις, εκεί αρχίζει η θεραπεία του πένθους.
Στο βιβλίο σας μιλάτε για έναν τρόπο να τιμούμε τους ανθρώπους που έφυγαν «δυναμώνοντας τη ζωή και όχι ελαττώνοντάς την». Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για εσάς;
Πιο δυνατή ζωή εννοώ την παρουσία. Το να μην λείπεις από τη ζωή σου, και κατ’ επέκταση από την ζωή των γύρω σου. Να μην λείπεις από αυτό τον κόσμο, ο οποίος έχει ανάγκη την παρουσία σου. Ο καθένας μέσα από την μοναδικότητα του μπορεί να προσφέρει στους ανθρώπους και να συμβάλει γενικά στον κοινό καλό. Το παρατεταμένο πένθος είναι απουσία και άρα λιγότερη ζωή, ή μη ζωή. Είναι τιμή να έχει αφήσει πίσω του ο αγαπημένος μας που έφυγε, έναν άνθρωπο πιο συνειδητό και πιο ζωντανό, κάνοντας συνάμα όμορφες πράξεις στη μνήμη του.
Το βιβλίο που απευθύνεται πρωτίστως; Σε ανθρώπους που έχουν βιώσει μια μεγάλη απώλεια ή αφορά ευρύτερα τον τρόπο με τον οποίο όλοι μας αντιλαμβανόμαστε τη ζωή και τον θάνατο;
Το βιβλίο αφορά όλους. Απευθύνομαι σε όλο τον κόσμο. Ο θάνατος είναι το κοινό μας σημείο, όλοι θα φύγουμε κάποια στιγμή. Ο καθένας θα εστιάσει όπου του κάνει για τους δικούς του λόγους, ανάλογα με το πού βρίσκεται. Κάποιος θα ταυτιστεί επειδή έχει περάσει κάτι παρόμοιο, κάποιος θα πάρει μια γεύση του τι συμβαίνει στις οικογένειες που περνούν από μια τέτοια κατάσταση, ασθένειας και απώλειας, κάποιος άλλος θα προβληματιστεί για το θέμα του θανάτου, ίσως κάνει σκέψεις που δεν έκανε ποτέ προηγουμένως, κάποιος ίσως νιώσει μια απελευθέρωση από τον φόβο του θανάτου, κάποιος θα νιώσει ότι δεν είναι μόνος, συμβαίνει και σε άλλους αυτό που του συνέβη.
Ο πόνος του αποχωρισμού δεν χρειάζεται καμιά παρέμβαση, χρειάζεται μόνο να βιωθεί έτσι όπως έρχεται
Αν μπορούσατε να συνοψίσετε, τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης από το βιβλίο σας και τι κρατάτε εσείς από αυτό;
Η δική μου αυθόρμητη “επιθυμία”, είναι να μείνει στον αναγνώστη ένα άνοιγμα, μια άλλη οπτική, πιο ανάλαφρη για τη ζωή και τον θάνατο, και μια μη προσκόλληση, (όσο γίνεται), σε αυτή την προσωρινή ζωή.
Προσωπικά μου μένει μια ικανοποίηση που ολοκλήρωσα αυτό το εγχείρημα, και έστω κι ένας άνθρωπος να νιώσει καλύτερα, να πάψει να θρηνεί για πάντα, ή να δει τον θάνατο, και κατ΄ επέκταση τη ζωή με άλλο μάτι, για μένα είναι “κέρδος”.
Χάρτης νέων ταξιδιών Read More
