Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται γυναίκες και παιδιά που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον φόβο – Αυξημένες οι καταγγελίες και πιο σύνθετες οι υποθέσεις που διαχειρίζεται ο ΣΠΑΒΟ
Της
Γιώργιας Ερωτοκρίτου
Μία σκληρή κοινωνική πραγματικότητα εξακολουθεί να ξεδιπλώνεται καθημερινά πίσω από κλειστές πόρτες. Η έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία συνεχίζει να επηρεάζει εκατοντάδες γυναίκες και παιδιά, αφήνοντας βαθιά τραύματα στις ζωές τους και αναδεικνύοντας την ανάγκη για ουσιαστική πρόληψη, προστασία και μακροχρόνια στήριξη.
Τα στοιχεία που παρουσίασε ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ) για το έτος 2025 κατά την Ετήσια Γενική Συνέλευσή του καταγράφουν αύξηση στις αναφορές και στα περιστατικά που φθάνουν στις υπηρεσίες του οργανισμού, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύουν τη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα των υποθέσεων που καλούνται να διαχειριστούν οι επαγγελματίες πρώτης γραμμής.
Σε δηλώσεις της στην εκπομπή του ΑΣΤΡΑ «Ραδιοφωνική Πυξίδα», η εκτελεστική διευθύντρια του ΣΠΑΒΟ, Άντρη Ανδρονίκου, τόνισε πως ένα περιστατικό ενδοοικογενειακής βίας αποκαλύπτεται στην Κύπρο κάθε έξι ώρες και σαράντα λεπτά. Πρόκειται για ένα στοιχείο που από μόνο του καταδεικνύει την έκταση ενός φαινομένου το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή κοινωνική πρόκληση. Σημειωσε πως οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν μόνο το μέγεθος του προβλήματος, αλλά και αναδεικνύουν την ανάγκη για ενημέρωση, εκπαίδευση, ενδυνάμωση των γυναικών, ασφαλή στέγαση και ουσιαστική προστασία.
Η βία ως μέρος ευρύτερου κοινωνικού προβλήματος
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τις καταγραφές του οργανισμού είναι ότι η βία δεν εμφανίζεται αποκομμένη από τις υπόλοιπες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλές οικογένειες. Στις περισσότερες περιπτώσεις συνυπάρχουν παράγοντες όπως η ανεργία, η οικονομική ανασφάλεια, τα χαμηλά εισοδήματα, προβλήματα ψυχικής ή σωματικής υγείας, κοινωνική απομόνωση, μεταναστευτικές προκλήσεις ή ακόμη και ζητήματα εξαρτήσεων.
Η κα Ανδρονίκου τόνισε πως η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος κοινωνικών ανισοτήτων και δυσκολιών, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη συνεργασίας όλων των αρμόδιων υπηρεσιών και φορέων. Η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά απαιτεί συντονισμένες δράσεις που να στηρίζουν τα θύματα σε πολλαπλά επίπεδα.
Γυναίκες και παιδιά τα κύρια θύματα
Η Συμβουλευτική Υπηρεσία του Συνδέσμου εξυπηρέτησε το 2025 συνολικά 83 νέες περιπτώσεις, εκ των οποίων το 98,8% αφορούσε γυναίκες και το 1,2% άνδρα. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση θυμάτων καταγράφηκε στην ηλικιακή ομάδα 35-45 ετών (43,2%), ενώ ακολουθούν οι ηλικίες 45-60 ετών (24,7%) και 25-35 ετών (23,5%). Οι ηλικίες των γυναικών που απευθύνονται στον Σύνδεσμο κυμαίνονται κυρίως από 25 έως 60 ετών, χωρίς ωστόσο να λείπουν οι περιπτώσεις νεαρών ενηλίκων ή ηλικιωμένων γυναικών που βρίσκονται αντιμέτωπες με τη βία.
Από την άλλη, τα άτομα που ασκούν βία εντοπίζονται κυρίως στις ηλικίες μεταξύ 40 και 60 ετών, ενώ καταγράφονται και περιστατικά νεότερων δραστών ηλικίας 27 έως 35 ετών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αυξημένη καταγραφή περιστατικών σωματικής και σεξουαλικής βίας. Η ψυχολογική βία εξακολουθεί να αποτελεί τη συχνότερη μορφή κακοποίησης και εντοπίζεται σχεδόν σε όλες τις υποθέσεις που διαχειρίζεται ο οργανισμός. Παράλληλα, η σωματική βία καταγράφεται σε ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ 63-67%. Καταγράφονται επίσης περιστατικά οικονομικής βίας, σεξουαλικής κακοποίησης και παρενοχλητικής παρακολούθησης, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου το θύμα έχει ήδη απομακρυνθεί από τον δράστη μετά από διάσταση ή διαζύγιο. Την ίδια ώρα, αναδύεται ολοένα και πιο έντονα η διάσταση της ηλεκτρονικής βίας. Το διαδίκτυο και οι νέες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα ως μέσα παρακολούθησης και εκφοβισμού των θυμάτων.
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΣΠΑΒΟ, το 63% περιλαμβάνει σωματική βία, το 23% οικονομική βία, το 13% πνευματική βία και παρενοχλητική παρακολούθηση, το 8% σεξουαλική βία και το 7% ηλεκτρονική βία. Όπως επισημαίνεται, οι διάφορες μορφές βίας συχνά συνυπάρχουν και όλες συνοδεύονται από ψυχολογική βία.
Επτά έως δέκα χρόνια σιωπής
Παρά τη μεγαλύτερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, τα θύματα εξακολουθούν να χρειάζονται πολύ χρόνο μέχρι να καταγγείλουν όσα βιώνουν. Σύμφωνα με την κα Ανδρονίκου, οι καταγραφές του ΣΠΑΒΟ δείχνουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις μεσολαβούν 7 έως 10 χρόνια από την έναρξη της κακοποίησης μέχρι το θύμα να αποκαλύψει για πρώτη φορά τη βία που υφίσταται. Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει το μέγεθος του φόβου, της εξάρτησης και της ψυχολογικής πίεσης που βιώνουν χιλιάδες γυναίκες πριν καταφέρουν να ζητήσουν βοήθεια.
Υπογράμμισε πως η αύξηση των αναφορών δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη αύξηση της βίας. Αντανακλά, σε μεγάλο βαθμό, την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης, την καλύτερη αναγνώριση των μορφών κακοποίησης και τη δημιουργία εξειδικευμένων δομών που ενθαρρύνουν τα θύματα να μιλήσουν.
Σπίτι της Γυναίκας: Τρεις νέες περιπτώσεις κάθε εβδομάδα
Καθοριστική παραμένει η συμβολή του Σπιτιού της Γυναίκας, το οποίο λειτουργεί ως εξειδικευμένο κέντρο στήριξης θυμάτων έμφυλης βίας. Κατά το 2025 διαχειρίστηκε 374 υποθέσεις, εκ των οποίων οι 153 αφορούσαν νέες περιπτώσεις. Ουσιαστικά, τρεις νέες γυναίκες κάθε εβδομάδα απευθύνονται στη δομή αναζητώντας βοήθεια και προστασία. Οι περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις απαιτούν μακροχρόνια παρακολούθηση και συνεχή υποστήριξη. Η έξοδος από τη βία δεν αποτελεί μια στιγμιαία διαδικασία, αλλά μια μακρά και δύσκολη πορεία αποκατάστασης.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία της κοινωνικής υπηρεσίας του ΣΠΑΒΟ. Καθημερινά, ένα νέο άτομο απευθύνεται στον οργανισμό για βοήθεια που αφορά βασικές ανάγκες, στήριξη για στέγαση και κοινωνική επανένταξη. Κατά το 2025 καταγράφηκαν 145 αιτήματα από γυναίκες και 247 αιτήματα που αφορούσαν παιδιά.
Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν ότι η ενδοοικογενειακή βία δεν επηρεάζει μόνο το άμεσο θύμα. Επηρεάζει ολόκληρη την οικογένεια και ιδιαίτερα τα παιδιά, τα οποία μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα φόβου, έντασης και ανασφάλειας, βιώνοντας συχνά και τα ίδια μορφές κακοποίησης.
