Cyprus
Μικτή και σε κρίσιμους τομείς ιδιαίτερα ανησυχητική παραμένει η εικόνα της Κύπρου ως προς την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, σύμφωνα με την έκθεση της Κομισιόν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026.
Η χώρα καταγράφει πρόοδο σε επιμέρους δείκτες κοινωνικής ένταξης, υγείας, προστασίας του περιβάλλοντος και αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, η συνολική πορεία παραμένει ασύνδετη και ανεπαρκής, καθώς σοβαρές υστερήσεις εξακολουθούν να καταγράφονται στην εκπαίδευση, στην έρευνα και την καινοτομία, στην κυκλική οικονομία, στην ισότητα των φύλων, στη δικαιοσύνη και στη διαφάνεια.
Η Κομισιόν αξιολογεί την πορεία της Κύπρου με βάση τέσσερις βασικούς άξονες: την ανταγωνιστικότητα, τη βιωσιμότητα, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη μακροοικονομική σταθερότητα.
Η εικόνα που προκύπτει είναι αντιφατική. Ενώ ορισμένοι δείκτες παρουσιάζουν βελτίωση, σε άλλους η χώρα υπολείπεται αισθητά του ευρωπαϊκού μέσου όρου ή ακόμη κινείται προς λανθασμένη κατεύθυνση.
Ιδιαίτερα προβληματική χαρακτηρίζεται η πορεία της Κύπρου προς τον Στόχο 4 του ΟΗΕ για ποιοτική εκπαίδευση.
Παρά το υψηλό ποσοστό αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η θετική αυτή επίδοση δεν μπορεί να καλύψει τις βαθύτερες αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος.
Μεγάλο ποσοστό μαθητών καταγράφει χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά, ενώ περιορισμένη παραμένει η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση. Παράλληλα, αυξήθηκε η πρόωρη εγκατάλειψη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, ενώ οι βασικές ψηφιακές δεξιότητες των ενηλίκων εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το χάσμα στην πρόωρη εγκατάλειψη της εκπαίδευσης μεταξύ πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υπηκόων τρίτων χωρών. Στην Κύπρο ανέρχεται στις 31,5 ποσοστιαίες μονάδες, έναντι 15,7 στην ΕΕ, γεγονός που καταδεικνύει σοβαρές ανισότητες ως προς τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες.
Στον Στόχο 8 για αξιοπρεπή εργασία και οικονομική ανάπτυξη, η Κύπρος δεν παρουσιάζει πρόοδο σε σύγκριση με το 2024.
Τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα παραμένουν πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο τις αδυναμίες στην ασφάλεια και την υγεία στους χώρους εργασίας.
Την ίδια ώρα, οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η υστέρηση στον Στόχο 9 για τη βιομηχανία, την καινοτομία και τις υποδομές. Οι συνολικές δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη ανήλθαν το 2024 μόλις στο 0,65% του ΑΕΠ, έναντι 2,24% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η περιορισμένη ερευνητική και καινοτομική βάση δυσχεραίνει τη δημιουργία νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων, την τεχνολογική αναβάθμιση και την ανάπτυξη ποιοτικών θέσεων εργασίας.
Στο περιβαλλοντικό πεδίο, η Κύπρος καταγράφει ορισμένες ιδιαίτερα θετικές επιδόσεις.
Το 99,26% των παράκτιων υδάτων κολύμβησης χαρακτηρίζεται εξαιρετικής ποιότητας, έναντι 88,8% στην ΕΕ. Παράλληλα, οι προστατευόμενες χερσαίες περιοχές καλύπτουν το 37,5% της επικράτειας, έναντι 26,4% στην Ένωση.
Θετική είναι και η αύξηση της συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική κατανάλωση, από 13,8% το 2018 σε 21,9% το 2024.
Η πρόοδος αυτή, όμως, δεν μεταφράζεται σε ουσιαστική ελάφρυνση των νοικοκυριών.
Το 2024, το 14,6% του πληθυσμού δήλωσε ότι αδυνατούσε να διατηρήσει την κατοικία του επαρκώς ζεστή, έναντι 9,2% στην ΕΕ. Το στοιχείο επιβεβαιώνει ότι η πράσινη μετάβαση δεν έχει συνοδευτεί από επαρκή κοινωνική προστασία και μείωση της ενεργειακής φτώχειας.
Ιδιαίτερα αρνητική είναι η εικόνα στην κυκλική οικονομία και στη διαχείριση των αποβλήτων.
Το 2023, στην Κύπρο ανακυκλωνόταν μόλις το 16% των δημοτικών αποβλήτων, έναντι 47,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, το υλικό αποτύπωμα της χώρας ανερχόταν σε 22,1 τόνους ανά κάτοικο, έναντι 13,7 τόνων στην ΕΕ.
Οι επιδόσεις αυτές αποτυπώνουν υψηλή κατανάλωση φυσικών πόρων και περιορισμένη πρόοδο προς ένα πιο βιώσιμο και κυκλικό παραγωγικό μοντέλο.
Σημαντική υστέρηση καταγράφεται και στην ισότητα των φύλων.
Παρότι το χάσμα στην απασχόληση μεταξύ ανδρών και γυναικών βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, οι γυναίκες κατέχουν μόλις το 11,4% των ανώτερων διευθυντικών θέσεων στην Κύπρο, έναντι 32,6% στην ΕΕ.
Το μεγάλο αυτό χάσμα καταδεικνύει ότι η παρουσία των γυναικών στην αγορά εργασίας δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη πρόσβαση σε θέσεις ευθύνης και λήψης αποφάσεων.
Ανησυχητική παραμένει και η εικόνα στους θεσμούς.
Η αντιλαμβανόμενη ανεξαρτησία της δικαιοσύνης περιορίζεται στο 42%, έναντι 54% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Χαμηλές παραμένουν επίσης οι επιδόσεις της χώρας στον Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς.
Οι θεσμικές αυτές αδυναμίες επηρεάζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, την ποιότητα της δημοκρατίας και την αποτελεσματικότητα του κράτους.
Η έκθεση καταλήγει ότι η οικονομική ανάπτυξη και η βελτίωση ορισμένων μεμονωμένων δεικτών δεν αρκούν για να επιτευχθούν οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης.
Απαιτούνται συνεκτικές πολιτικές που θα συνδέουν την εκπαίδευση με την καινοτομία, την πράσινη μετάβαση με την κοινωνική προστασία και την οικονομική ανάπτυξη με την ισότητα, τη διαφάνεια και τη θεσμική αναβάθμιση.
Διαβάστε το ρεπορτάζ:
Read More
