Επιστρέφει ο Μονεταρισμός – Το ιστορικό λάθος του Bernanke που «καίει» τις κεντρικές τράπεζες…
ΟStephenMiran, ο οποίος αποχώρησε τον Μάιο από τη Federal Reserve και επέστρεψε στην παλιά του εργασία στηHudson Bay Capital Management,παρουσίασε πρόσφατα ένα νέο ερευνητικό εγχείρημα σε συνεργασία με τον οικονομολόγο Nouriel Roubini: την επαναφορά της λογικής του μονεταρισμού στη σύγχρονη νομισματική ανάλυση.
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς ο νέος πρόεδρος της Federal Reserve,KevinWarsh, ανακοίνωσε τη δημιουργία πέντε ομάδων εργασίας, με στόχο την επανεξέταση βασικών πτυχών της νομισματικής πολιτικής.
Αν και η Fed είχε επιχειρήσει να αξιολογήσει τα εργαλεία της και επί της προεδρίας τουJay Powell,το σχέδιο του Warsh εμφανίζεται πιο φιλόδοξο, ανοίγοντας χώρο για νέες θεωρητικές προσεγγίσεις.
Σε μια περίοδο που η νομισματική πολιτική μπορεί πράγματι να αλλάξει κατεύθυνση, ακόμη και παλαιότερες οικονομικές θεωρίες έχουν την ευκαιρία να επανέλθουν στο επίκεντρο.
Τι υποστηρίζει ο μονεταρισμός
Στην απλούστερη μορφή του, ο μονεταρισμός υποστηρίζει ότι η ποσότητα χρήματος σε μια οικονομία και η ταχύτητα με την οποία αυτό κυκλοφορεί επηρεάζουν άμεσα τον πληθωρισμό.
Με άλλα λόγια, περισσότερο χρήμα που κινείται ταχύτερα στην οικονομία οδηγεί σε υψηλότερες πληθωριστικές πιέσεις.
Οι ρίζες αυτής της σκέψης εντοπίζονται ήδη από τον 16ο αιώνα, όταν οι σχολαστικοί της Σαλαμάνκα παρατήρησαν την άνοδο των τιμών στη Σεβίλλη και αναρωτήθηκαν εάν αυτή συνδεόταν με την εισροή αργύρου από το Μεξικό και τις Άνδεις ή με την επέκταση της πίστωσης.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο οικονομολόγος Irving Fisher υποστήριξε ότι οι τραπεζικές καταρρεύσεις κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης είχαν οδηγήσει σε συρρίκνωση της προσφοράς χρήματος, προκαλώντας έντονο αποπληθωρισμό και επιβαρύνοντας περαιτέρω το τραπεζικό σύστημα.
Μετά τη Μεγάλη Ύφεση, η Federal Reserve άρχισε να παρακολουθεί στατιστικά την εξέλιξη της προσφοράς χρήματος που δημιουργούνταν μέσω των τραπεζικών δανείων.
Το 1963, οι Milton Friedman και Anna Schwartz δημοσίευσαν το εμβληματικό έργο «A Monetary History of the United States», μια εκτενή καταγραφή της πορείας της προσφοράς χρήματος στις ΗΠΑ από τον Αμερικανικό Εμφύλιο και μετά.
Οι δύο οικονομολόγοι υποστήριζαν ότι η Fed είχε αποτύχει να αντικαταστήσει το χρήμα που χάθηκε από τους τραπεζικούς ισολογισμούς κατά τη διάρκεια της κρίσης της δεκαετίας του 1930, μια άποψη που επηρέασε σημαντικά τον μετέπειτα πρόεδρο της Fed, Ben Bernanke, όταν ακόμη ήταν υποψήφιος διδάκτορας στο MIT.
Ο Milton Friedman υποστήριζε ότι η προσφορά χρήματος θα έπρεπε να αυξάνεται με έναν σταθερό και προβλέψιμο ρυθμό.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η Federal Reserve επιχείρησε για μικρό χρονικό διάστημα να χρησιμοποιήσει την προσφορά χρήματος ως βασικό στόχο της πολιτικής της.
Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή εγκαταλείφθηκε.
Σε ομιλία του το 2006, ο Ben Bernanke εξήγησε ότι η Fed προτίμησε τελικά τη στόχευση του πληθωρισμού, καθώς ήταν εξαιρετικά δύσκολο να μετρηθούν με ακρίβεια οι διαφορετικές μορφές χρήματος και ακόμη δυσκολότερο να προβλεφθεί η μελλοντική τους εξέλιξη.
Παράλληλα, η εμπειρική σχέση μεταξύ προσφοράς χρήματος και πληθωρισμού θεωρήθηκε ασαφής, γεγονός που περιόριζε τη χρησιμότητα της θεωρίας ως εργαλείου άσκησης πολιτικής.
Ο Bernanke είχε καταλήξει ότι η υπερβολική εξάρτηση από τα νομισματικά μεγέθη ως οδηγό πολιτικής θα ήταν «μη συνετή» για την αμερικανική οικονομία.
Στη γλώσσα των κεντρικών τραπεζιτών, αυτή η διατύπωση ισοδυναμούσε ουσιαστικά με την αποδοχή ότι ο μονεταρισμός είχε χάσει τη θέση του.
Η νέα προσέγγιση Miran, Roubini
Ο Stephen Miran και Nouriel Roubini δεν προτείνουν η Fed να επιστρέψει στην παλιά πρακτική στόχευσης της συνολικής προσφοράς χρήματος.
Η πρότασή του αφορά μια πιο σύνθετη ανάλυση διαφορετικών μορφών χρήματος: των μετρητών, των καταθέσεων όψεως, αλλά και των κρατικών ομολόγων (Treasuries).
Οι κατηγορίες αυτές εντάσσονται στην έννοια των «divisia», όρος που προέρχεται από τον Γάλλο οικονομολόγο François Divisia.
Η βασική ιδέα είναι ότι κάθε μορφή χρήματος έχει διαφορετικό βαθμό «χρηματικότητας» (moneyness), δηλαδή διαφορετική ικανότητα να χρησιμοποιηθεί άμεσα στις συναλλαγές.
Τα φυσικά μετρητά έχουν τη μεγαλύτερη ρευστότητα, ενώ τα κρατικά ομόλογα διαθέτουν μικρότερη.
Σύμφωνα με τον Miran, η ανάλυση αυτών των διαφορετικών μορφών χρήματος μπορεί να προσφέρει καλύτερη εικόνα για το ποια στοιχεία ενδέχεται να προκαλέσουν πληθωριστικές πιέσεις.
Η προσέγγιση αυτή μπορεί επίσης να εξηγήσει γιατί η Fed απέτυχε να ενισχύσει τον πληθωρισμό επί μία δεκαετία, παρά τη μεγάλη αύξηση των τραπεζικών αποθεματικών, ενώ αντίθετα η δημοσιονομική πολιτική του Treasury ενδέχεται να συνέβαλε στην άνοδο του πληθωρισμού το 2021, όταν διοχετεύθηκαν μεγάλες ποσότητες καταθέσεων στους καταναλωτές.
Ο Kevin Warsh έχει αφήσει να εννοηθεί σε ομιλίες του ότι η Fed θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στην προσφορά χρήματος και ότι η πλήρης εγκατάλειψη του μονεταρισμού ήταν πιθανότατα λάθος.
Ωστόσο, υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση.
Ένα από τα πρόσωπα που ηγούνται των νέων ομάδων εργασίας της Fed είναι ο Thomas Sargent, συν-συγγραφέας της περίφημης μελέτης «Some Unpleasant Monetarist Arithmetic», η οποία ανέδειξε τους περιορισμούς του μονεταρισμού.
Η επιστροφή της θεωρίας αυτής στο επίκεντρο δεν είναι λοιπόν δεδομένη.
Παρόλα αυτά, ακόμη και αν η Federal Reserve δεν υιοθετήσει πλήρως την προσέγγιση του Miran με τα «divisia», θα μπορούσε τουλάχιστον να επανέλθει σε μια πιο συστηματική παρακολούθηση της εξέλιξης όλων των μορφών χρήματος και πίστωσης.
Άλλωστε, όπως επισημαίνει ο Miran, η ίδια η αμερικανική νομοθεσία ήδη ζητά από τη Fed να λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη των νομισματικών και πιστωτικών μεγεθών σε σχέση με τις μακροπρόθεσμες δυνατότητες ανάπτυξης της οικονομίας.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η Federal Reserve θα συνεχίσει να αγνοεί αυτή την παράμετρο ή αν ο μονεταρισμός θα επιστρέψει, όχι ως παλιά δογματική θεωρία, αλλά ως ένα ακόμη εργαλείο κατανόησης της σύγχρονης οικονομίας.
www.bankingnews.gr
Economic Read MoreΕπιστρέφει ο Μονεταρισμός – Το ιστορικό λάθος του Bernanke που «καίει» τις κεντρικές τράπεζες…
