Η άτυπη διάσκεψη 5+1 του καλοκαιριού θεωρείται κρίσιμο ορόσημο για το μέλλον του Κυπριακού, καθώς διεθνείς και εγχώριοι παράγοντες διαβλέπουν παράθυρο ευκαιρίας για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων. Ο ΟΗΕ και η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνουν τις πρωτοβουλίες τους, ενώ οι πολιτικές δυνάμεις σε Κύπρο και τουρκοκυπριακή κοινότητα καταθέτουν τις θέσεις τους για την επόμενη ημέρα. Την ίδια ώρα, ο Τουρκοκύπριος πολιτικός Ασίμ Ακανσόι προειδοποιεί ότι ενδεχόμενη αποτυχία της νέας προσπάθειας ίσως σημάνει την απώλεια της τελευταίας ουσιαστικής ευκαιρίας για συνολική επίλυση του Κυπριακού.
Της
Ελένης Κωνσταντίνου
Η νέα κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό έχει φέρει μια συγκρατημένη αισιοδοξία πως επιτέλους θα μπορέσει να σπάσει το αδιέξοδο. Οι διεθνείς εξελίξεις, η αναδιάταξη των γεωπολιτικών ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο, η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και η επιθυμία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, να αφήσει παρακαταθήκη πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του, δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Βέβαια, πιο ξεκάθαρη εικόνα θα υπάρξει με την επιστροφή της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στην Κύπρο.
Μετά τις επαφές της στη Λευκωσία, την Αθήνα και την Άγκυρα, ενημέρωσε τον Αντόνιο Γκουτέρες για τα αποτελέσματα και συνεχίζει τον κύκλο διαβουλεύσεων στις Βρυξέλλες με την Ευρωπαϊκή Ένωση, πριν επιστρέψει στην Κύπρο για νέο γύρο συνομιλιών με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν. Στόχος παραμένει η πραγματοποίηση άτυπης διάσκεψης 5+1 στα τέλη Ιουλίου ή αρχές Αυγούστου, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παρεμβάσεις του στελέχους του CTP Ασίμ Ακανσόι, ο οποίος επιχειρεί να τοποθετήσει το Κυπριακό μέσα στο νέο διεθνές γεωπολιτικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινές εξελίξεις ίσως αποτελούν την τελευταία πραγματική ευκαιρία για συνολική διευθέτηση.
Διαφορετικές προσεγγίσεις
Η πρόσφατη ενημέρωση του Εθνικού Συμβουλίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ανέδειξε για ακόμη μία φορά τις διαφορετικές προσεγγίσεις των πολιτικών κομμάτων.
Το ΑΚΕΛ στηρίζει τη συνέχιση των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά, με διατήρηση των συγκλίσεων και αξιοποίηση του Πλαισίου Γκουτέρες. Ο ΔΗΣΥ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το ΔΗΚΟ στηρίζει την πρωτοβουλία για νέα διεθνή διάσκεψη υπό τον ΟΗΕ. Αντίθετα, το ΕΛΑΜ επαναλαμβάνει την αντίθεσή του στη λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας.
Στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, ο Τουφάν Ερχιουρμάν δηλώνει ότι στηρίζει την πρωτοβουλία του ΟΗΕ, αλλά ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε μια διαδικασία χωρίς προοπτική αποτελέσματος ή σε διαπραγματεύσεις που θα επαναφέρουν τις πλευρές στο σημείο μηδέν. Την ίδια στιγμή, ο πρώην διαπραγματευτής Οζντίλ Ναμί προειδοποιεί ότι τυχόν αναζήτηση νέων μοντέλων διακυβέρνησης ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, υποστηρίζοντας ότι η βάση πάνω στην οποία οικοδομήθηκαν οι συνομιλίες δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποδείξει κατά πόσο η έντονη διεθνής κινητικότητα θα μπορέσει να μετατραπεί σε ουσιαστική πολιτική διαδικασία. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τόσο από τις τοποθετήσεις του Ασίμ Ακανσόι όσο και από τις παρεμβάσεις άλλων πολιτικών παραγόντων διαμορφώνεται η αντίληψη πως η συγκυρία θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη και ίσως μοναδική για την επανεκκίνηση της προσπάθειας επίλυσης του Κυπριακού. Για τον λόγο αυτό, η άτυπη 5+1 του καλοκαιριού αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό τεστ για το κατά πόσο υπάρχει πραγματικά κοινό έδαφος, ώστε να ανοίξει ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων.
ΟΗΕ και Ευρωπαϊκή Ένωση αυξάνουν την πίεση
Οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι τόσο ο ΟΗΕ όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκουν να διατηρήσουν υψηλή ένταση στη διαδικασία τους επόμενους μήνες.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες φαίνεται να διαθέτει συγκεκριμένο σχεδιασμό για την υπέρβαση του πολυετούς αδιεξόδου, ενώ στις Βρυξέλλες εξελίσσεται παράλληλα η διαδικασία επιλογής νέου Ειδικού Απεσταλμένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κυπριακό. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιθυμούν ενιαία ευρωπαϊκή παρουσία, που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή διάσταση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Άγκυρα συνεχίζει να επιδιώκει αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης με την ΕΕ και πρόοδο στο θέμα της απελευθέρωσης των θεωρήσεων εισόδου (βίζας) για Τούρκους πολίτες, στοιχεία που αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως κίνητρα ή μοχλοί πίεσης στις διαπραγματεύσεις.
Ασίμ Ακανσόι: «Αν χαθεί και αυτή η ευκαιρία, θα χαθεί το τελευταίο τρένο»
Ο Τουρκοκύπριος πολιτικός και πρώην ΓΓ του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος (CTP), Ασίμ Ακανσόι, μιλώντας στη «Χαραυγή», συνδέει ευθέως το Κυπριακό με τη νέα παγκόσμια πραγματικότητα που διαμορφώνεται γύρω από τον ανταγωνισμό Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας. Κατά την εκτίμησή του, ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα διπολική περίοδο, όπου οι περιφερειακές δυνάμεις θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση των ισορροπιών, ενώ οι διεθνείς θεσμοί και το διεθνές δίκαιο εμφανίζονται αισθητά αποδυναμωμένοι.
Μέσα σε αυτή τη μεταβατική συγκυρία, υποστηρίζει ότι η Κύπρος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των ενεργειακών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως σημειώνει, η μεταφορά φυσικού αερίου, ενέργειας και άλλων στρατηγικών υποδομών καθιστά το νησί βασικό κόμβο συνεργασίας για την περιοχή.
Ο Τουρκοκύπριος πολιτικός θεωρεί ότι η προετοιμασία για μια νέα διαδικασία βρίσκεται πλέον σε προχωρημένο στάδιο και πως η Γραμματεία του ΟΗΕ εμφανίζεται αποφασισμένη να επιδιώξει ουσιαστικά βήματα μέσα στο 2026. Ταυτόχρονα, προειδοποιεί ότι η πορεία της διαδικασίας δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από την πολιτική βούληση των δύο κοινοτήτων, αλλά επηρεάζεται από ένα πολύ ευρύτερο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον.
Το κεντρικό μήνυμα του Ακανσόι είναι ότι απαιτείται ρεαλισμός από όλες τις πλευρές. Όπως υποστηρίζει, εάν συνεχιστούν οι άκαμπτες προσεγγίσεις, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να χαθεί «και το τελευταίο τρένο» για συνολική επίλυση του Κυπριακού. Παράλληλα, καλεί τις πολιτικές δυνάμεις που υποστηρίζουν τη λύση να συμμετάσχουν ενεργά στη νέα προσπάθεια, να ενισχύσουν την πρωτοβουλία του ΟΗΕ και να αποφύγουν την επανάληψη των λαθών του παρελθόντος.
Κατά τον ίδιο, καμία συμφωνία δεν πρόκειται να ικανοποιήσει απόλυτα όλες τις πλευρές. Ωστόσο, θεωρεί ότι η πολιτική πραγματικότητα επιβάλλει συμβιβασμούς. Εκτιμά ακόμη ότι η νέα διαδικασία θα στηριχθεί στο Πλαίσιο Γκουτέρες του 2017, θα εξελιχθεί μέσα από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και θα καταλήξει σε μια λειτουργική διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με ισχυρούς ομοσπονδιακούς θεσμούς.
