Όλο και λιγότεροι Ευρωπαίοι ζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο τα τελευταία δέκα χρόνια μετά το Brexit, επισημαίνει σε ρεπορτάζ της από το Λονδίνο η Frankfurter Allgemeine Zeitung. Η απόκτηση βίζας είναι περίπλοκη και κάποιοι επιλέγουν να μένουν ουσιαστικά παράνομα. Το σχετικό ρεπορτάζ ξεκινά σε ένα πολωνικό σούπερ μάρκετ με το όνομα του μεγάλου αστρονόμου Κοπέρνικου, στο δυτικό Λονδίνο. Η ιδιοκτήτρια παραπονιέται για το γεγονός ότι όλα έχουν γίνει ακριβότερα τα τελευταία χρόνια, ενώ απαντά κουνώντας τους ώμους της στο ερώτημα αν θα βρίσκεται στην Αγγλία και μετά από δέκα χρόνια.
Ο δημοσιογράφος αναφέρεται στη συνομιλία του με μια υπεύθυνη ενός Κέντρου Συμβουλευτικής για Ανατολικοευρωπαίους, την Μπάρμπαρα Ντρόζντοβιτς, που απαντά στο ερώτημα γιατί όλο και λιγότεροι είναι αυτοί που αισθάνονται άνετα στη Βρετανία: «Η γενική οικονομική ύφεση, ο πληθωρισμός, τα εμπόδια στη μετανάστευση λόγω Brexit, οι ανησυχίες για τους ηλικιωμένους γονείς στη χώρα καταγωγής τους, οι ελλείψεις στο βρετανικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και η επαναλαμβανόμενη εχθρότητα απέναντί τους».
Η Ντρόζντοβιτς «βλέπει μια θεμελιώδη διαφορά στην αντίληψη μεταξύ των “Βρετανών” και των “Ευρωπαίων”, δηλώνοντας ότι οι Βρετανοί “ποτέ δεν κατάλαβαν πραγματικά ότι εμείς οι Ευρωπαίοι δεν βλέπουμε καθόλου τους εαυτούς μας ως μετανάστες”. Οι πολλοί νέοι Πολωνοί, Τσέχοι και από τις χώρες της Βαλτικής που μετακόμισαν στα Βρετανικά Νησιά μετά την ένταξή τους στην ΕΕ το 2004 συνέχισαν να αισθάνονται σαν στο σπίτι τους σε μια κοινή ευρωπαϊκή κοινότητα. “Μόνο το Brexit μας μετέτρεψε σε μετανάστες”».
Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν μια «άσχημη περίοδος» και «αρκετά χαωτική». Όλοι υπέθεταν τι πρόκειται να συμβεί, αλλά «ήταν δύσκολο να το αντέξεις, όπως ένα δύσκολο ραντεβού στον οδοντίατρο». Κάποιοι τα μάζεψαν και έφυγαν, αλλά από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, που απέκτησαν το δικαίωμα ελεύθερης μετακίνησης μόλις το 2014, ήρθαν νέα εργατικά χέρια. Η μετανάστευση από την ΕΕ μειώθηκε, αλλά συνεχίστηκε. Η χρονιά σταθμός ήταν το 2021, με την πλήρη αποχώρηση της Βρετανίας από όλες τις Συνθήκες της ΕΕ.
Και το ρεπορτάζ συνεχίζει με στοιχεία: «Οι περισσότεροι πολίτες της ΕΕ που εργάζονταν, σπούδαζαν ή ζούσαν στο Ηνωμένο Βασίλειο ως μέλη οικογένειας εκείνη την εποχή έλαβαν μόνιμη άδεια παραμονής ή τουλάχιστον το δικαίωμα να αποκτήσουν αυτό το καθεστώς μετά από μια ορισμένη περίοδο. Ωστόσο, οι νεοφερμένοι υπόκεινται σε διαφορετικούς, πολύ αυστηρότερους κανονισμούς. Από τότε, ο αριθμός των Ευρωπαίων που διασχίζουν τη Μάγχη για εργασία έχει μειωθεί δραματικά. Μόνο 5% όσων υποβάλλουν αίτηση για βίζα εργασίας προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Ο αριθμός των Ευρωπαίων φοιτητών έχει μειωθεί εξίσου απότομα. Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2016/17, οι νέοι Ευρωπαίοι αποτελούσαν το 27% όλων των ξένων φοιτητών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Μέχρι το 2023/24, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί στο 8%».
Ένας άλλος δείκτης που φωτίζει την κατάσταση των πολιτών της ΕΕ στο Ηνωμένο Βασίλειο αφορά τις απελάσεις. Οι μισές από αυτές αφορούν πολίτες της Ένωσης, κυρίως από τη Ρουμανία. «Η συνοριακή αστυνομία διαθέτει συγκεκριμένες μεθόδους για την αναγνώρισή τους κατά την είσοδο. Για παράδειγμα, ελέγχουν το μέγεθος των αποσκευών τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν είναι τουρίστες, ή διενεργούν “τεστ της οδοντόκρεμας”. Οι αστυνομικοί ελέγχουν εάν τα σωληνάρια οδοντόκρεμας στο νεσεσέρ τους είναι ταξιδιωτικού μεγέθους ή όχι».
Πάντως, για πολλούς Ευρωπαίους η άνοδος του κόστους ζωής έχει κάνει την εργασία τόσο στο εμπόριο όσο και στις οικοδομές να μην καλύπτει πλέον τις ανάγκες τους.
Ενδεικτικό αυτής της κατάστασης είναι, όπως επισημαίνει κλείνοντας το ρεπορτάζ, ότι σε μια άλλη γειτονιά του Λονδίνου ο ιδιοκτήτης ενός «πολωνικού-λιθουανικού παντοπωλείου» είναι τώρα Ιρανός. Λίγα τετράγωνα πιο πέρα ένα άλλο το λειτουργεί ένας Αφγανός.
Στο κύριό της σχόλιο η Süddeutsche Zeitung αναφέρεται στο κορυφαίο θέμα των ημερών – την υιοθέτηση, δηλαδή, από τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού των προτάσεων μιας επιτροπής ειδικών για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος. Ήδη ο τίτλος είναι εύγλωττος: «Αυτό είναι το καλύτερο σχέδιο για τη σωτηρία των συντάξεων εδώ και χρόνια». Το σχόλιο, σε αντίθεση με τις αντιδράσεις που εκφράζονται, επαινεί τόσο τους ειδικούς για τις προτάσεις τους όσο και τα κόμματα του συνασπισμού, Σοσιαλδημοκράτες και Χριστιανοδημοκράτες, για την απόφαση να τις υιοθετήσουν.
Ο σχολιαστής γράφει: «Φυσικά, υπάρχουν σημεία προς κριτική στις περίπου 70 σελίδες των συστάσεων. Αλλά: Αυτό είναι το καλύτερο πακέτο συντάξεων εδώ και πολλά χρόνια. Αυτό οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι κορυφαίοι ερευνητές κατέληξαν σε συμφωνία μαζί με ειδικούς από την CDU, την CSU και το SPD. Αυτό ήταν οδυνηρό και για τα δύο κόμματα από ορισμένες απόψεις. Το SPD, για παράδειγμα, εξακολουθεί να τρέφει έντονα συναισθήματα για την πρόωρη συνταξιοδότηση μετά από 45 χρόνια εισφορών. Αλλά στο τέλος, είναι πιθανό και αυτό να υποστηρίξει το σχέδιο της επιτροπής».
Το άρθρο αναφέρεται στην απροθυμία των πολιτικών να ασχοληθούν με το θέμα, κάτι που οδήγησε σε απανωτές αναβολές: «Για πολλά χρόνια, οι ερευνητές απαιτούν μια μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος για να διασφαλιστεί επαρκής πρόνοια για τα περίπου 21 εκατομμύρια συνταξιούχους που ζουν τώρα στη Γερμανία. Πολύ συχνά, ωστόσο, οι συμβουλές αγνοούνται. Η επικρατούσα πεποίθηση μεταξύ των ιθυνόντων είναι ότι τίποτα δεν μπορεί να κερδηθεί πολιτικά με μια επώδυνη μεταρρύθμιση. Αντίθετα, οι ειδικοί έχουν μερικές φορές χλευαστεί ως παραπλανημένοι προφήτες, των οποίων οι προβλέψεις είναι λανθασμένες, ή ως άνθρωποι που δεν έχουν ιδέα πώς είναι πραγματικά η ζωή για όσους ζουν σε συνθήκες φτώχειας στα γηρατειά τους».
Κριτική έχει υπάρξει και τώρα, αλλά ο σχολιαστής της εφημερίδας δείχνει να εμπιστεύεται το σουηδικό μοντέλο. «Έχουν εκμεταλλευτεί με επιτυχία τις αποδόσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών για τις συντάξεις. Γιατί να μην συμμετέχουν και οι εργαζόμενοι στα κέρδη της χρηματιστηριακής αγοράς;».
Και συμφωνεί απόλυτα με τη λογική της πρότασης που απαιτεί πράγματι θυσίες από τους εργαζόμενους: «Το κρίσιμο ερώτημα με αυτή τη μεταρρύθμιση, όπως και με άλλες, είναι ποιος πρέπει να συνεισφέρει τι. Η επιτροπή συντάξεων θέλει να απαιτήσει εισφορές τόσο από τους εργαζόμενους όσο και από τους συνταξιούχους. Οι εργαζόμενοι πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν αργότερα. Η σύνταξη χωρίς μειώσεις μετά από 45 χρόνια εισφορών πρόκειται να καταργηθεί σταδιακά και η ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξηθεί, καθώς αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής. Όλα αυτά συμβάλλουν στο να γίνουν οι συντάξεις ανθεκτικές στο μέλλον και, ναι, πιο δίκαιες. Ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές. Το βάρος για τους εργοδότες, ωστόσο, είναι συγκριτικά μικρό. Επιπλέον, οι συνταξιοδοτικές εισφορές πρόκειται να αυξηθούν κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες για να επενδυθούν τα πρόσθετα κεφάλαια στη χρηματοπιστωτική αγορά και αργότερα να καταβληθούν στους συνταξιούχους».
Μένει να φανεί αν τελικά το σχέδιο θα περάσει από τη Βουλή με τη σημερινή του μορφή, δικαιολογώντας την αισιοδοξία του δημοσιογράφου.
Η επέτειος των 10 χρόνων Βrexit απασχολεί τον γερμανικό Τύπο σε σειρά ρεπορτάζ και αναλύσεων. Και ένα σπάνιο, θετικό σχόλιο για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού από την κυβέρνηση.
