Οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούν να ζήσουν εκεί που διορίζονται

Η καταγγελία της εκπαιδευτικού που οι προσπάθειές της να βρει κατοικία στα Χανιά ήταν άκαρπες, με αποτέλεσμα να μείνει προσωρινά σε σκηνή μαζί με την τετράχρονη κόρη της, έφερε ξανά στο επίκεντρο το στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν εκπαιδευτικοί και εργαζόμενοι που τοποθετούνται σε περιοχές με μεγάλη τουριστική δραστηριότητα.

Η εικόνα μιας δασκάλας να μένει σε σκηνή μαζί με το τετράχρονο παιδί της, επειδή δεν κατάφερε να βρει ένα σπίτι στην περιοχή όπου διορίστηκε, δεν είναι απλώς μια ιστορία προσωπικής δυσκολίας. Είναι η ζοφερή εικόνα μιας πραγματικότητας που διαμορφώνεται στις τουριστικές περιοχές της χώρας μας.

Η εκπαιδευτικός στα Χανιά τελικά βρήκε προσωρινή λύση μετά την παρέμβαση του δήμου. Όμως το ερώτημα παραμένει: πόσο βιώσιμο είναι ένα σύστημα στο οποίο ένας άνθρωπος που διορίζεται για να διδάξει σε ένα σχολείο πρέπει πρώτα να εξασφαλίσει ότι έχει κάπου να κοιμηθεί;

Και η συγκεκριμένη περίπτωσή, δεν είναι η μοναδική.

«Ο εκπαιδευτικός επιδοτεί την ίδια του την εργασία» λέει μιλώντας στο Magazine ο Γιώργος Τρούλης, ταμίας του Δ.Σ. της ΔΟΕ. Μια φράση που μετουσιώνει την κατάσταση που βιώνουν οι νεοδιόριστοι και αναπληρωτές εκπαιδευτικοί στην χώρα μας.

Πολλοί αναπληρωτές κάνουν αυτές τις θυσίες με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα διοριστούν και θα μπορέσουν να επιστρέψουν στον τόπο κατοικίας τους.

«Το στεγαστικό των εκπαιδευτικών έχει οξυνθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, καθώς συνδυάζονται δύο προβλήματα: οι χαμηλές αποδοχές των εκπαιδευτικών και το υψηλό κόστος στέγασης, ιδιαίτερα στις τουριστικές περιοχές.

Η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρώπη όσον αφορά τις απολαβές των εκπαιδευτικών. Ο μέσος μισθός ενός Έλληνα εκπαιδευτικού κινείται περίπου στα 1.100-1.200 ευρώ, ενώ ένας νεοδιόριστος ή αναπληρωτής ξεκινά με ακόμη χαμηλότερες αποδοχές, περίπου στα 850-900 ευρώ.

Όταν ένας εκπαιδευτικός καλείται να μετακινηθεί σε ένα νησί και να πληρώσει ενοίκιο 400 ή 500 ευρώ για μια μικρή κατοικία, γίνεται αντιληπτό ότι δημιουργείται ένα ασφυκτικό πρόβλημα επιβίωσης» περιγράφει ο κ. Τρούλης.

Η δυσκολία αυτή δεν αφορά μόνο την προσωπική ζωή των εκπαιδευτικών. Όπως σημειώνει ο κ. Τρούλης, όταν ένας εκπαιδευτικός αναγκάζεται να αναζητήσει δεύτερη ή και τρίτη εργασία για να επιβιώσει, η πίεση μεταφέρεται και μέσα στην τάξη. «Ένας άνθρωπος δεν μπορεί να δουλεύει συνεχώς και να περιμένουμε να έχει την ίδια απόδοση», επισημαίνει.

ΟΤΑΝ Η ΕΥΡΕΣΗ ΣΠΙΤΙΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΟΡΙΣΜΟ

Για πολλούς εκπαιδευτικούς, ο διορισμός σε ένα νησί έρχεται με την αντιμετώπιση μιας δύσκολης πλευράς: την αναζήτηση κατοικίας.

Ο κ. Τρούλης εξηγεί πως σε πολλές περιοχές υπάρχει πλέον αδυναμία εύρεσης κατοικίας ή, όταν αυτή βρίσκεται, το κόστος είναι ιδιαίτερα υψηλό. «Έχουμε δει περιπτώσεις εκπαιδευτικών που αναγκάστηκαν να μείνουν ακόμη και σε αυτοκίνητα ή παραλίες, όπως συνέβη με αναπληρωτές και νεοδιόριστους σε νησιά. Παράλληλα, πολλοί εκπαιδευτικοί παραιτούνται, καθώς δεν μπορούν να ανταποκριθούν οικονομικά στις συνθήκες που αντιμετωπίζουν».

Στις Κυκλάδες για παράδειγμα, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο. Η πρόεδρος της ΕΛΜΕ Θήρας, Ανθή Πατραμάνη, περιγράφει μια κατάσταση όπου η εύρεση σπιτιού εξαρτάται συχνά από την πορεία της τουριστικής σεζόν.

«Όσο μεγαλώνει η τουριστική σεζόν τόσο η εύρεση κατοικίας γίνεται ένα αγωνιστικό προϊόν», σημειώνει χαρακτηριστικά και συνεχίζει: «η κατοικία δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ανάγκη μόνιμης διαμονής, αλλά ως ένα περιουσιακό στοιχείο που ανταγωνίζεται την τουριστική αγορά».

Τα τελευταία δύο χρόνια, περίπου 1.500-2.000 εκπαιδευτικοί δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία, παρότι καλούνται από τους πίνακες προσλήψεων. Ο κ. Τρούλης υπογραμμίζει ότι βασικός λόγος που συμβαίνει αυτό, είναι η αδυναμία να καλύψουν το κόστος ζωής και στέγασης στην περιοχή όπου τοποθετούνται,

Είναι σημαντικό να επισημανθεί πάντως, ότι το πρόβλημα της στέγασης δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις τουριστικές περιοχές. Η στεγαστική πίεση αφορά πλέον την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και τα υπόλοιπα αστικά κέντρα, όπου η εύρεση μόνιμης κατοικίες έχει δυσκολέψει δραματικά. Και αυτό οφείλεται στην αλλαγή του μοντέλου κατοικίας, στην αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων αλλά και την πίεση από τη τουριστική δραστηριότητα.

Η ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ

Σε αρκετά νησιά, η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει προσπαθήσει να δώσει απαντήσεις στο στεγαστικό πρόβλημα των εκπαιδευτικών, με παρεμβάσεις που παραμένουν διαφορετικές από περιοχή σε περιοχή.

Στη Μύκονο, ο δήμος έχει προχωρήσει εδώ και χρόνια σε επίδομα στέγασης για εκπαιδευτικούς, ενώ δημιούργησε και κατοικίες μέσω της κατασκευής σχολικής μονάδας. Στη Σίφνο αποφασίστηκε οικονομική ενίσχυση περίπου 200 ευρώ τον μήνα για εκπαιδευτικούς, ενώ στη Φολέγανδρο, ο δήμος βρήκε τρόπους προσωρινής φιλοξενίας των εκπαιδευτικών μέχρι να βρεθεί διαθέσιμη κατοικία.

Όπως επισημαίνει η κ. Πατραμάνη, πρόκειται για παρεμβάσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν συνολικά το πρόβλημα. «Κεντρική πολιτική δεν υπάρχει», αναφέρει, εξηγώντας ότι η ευθύνη έχει μεταφερθεί στους δήμους, οι οποίοι όμως δεν διαθέτουν όλοι τις ίδιες οικονομικές δυνατότητες ή τις ίδιες υποδομές για να στηρίξουν τους εκπαιδευτικούς.

Η ίδια υπογραμμίζει ότι οι τοπικές λύσεις μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, όμως δεν μπορούν να αντικαταστήσουν μια συνολική πολιτική για τη στέγαση των εκπαιδευτικών στις περιοχές όπου καλούνται να υπηρετήσουν.

Από την πλευρά του, ο κ.Τρούλης, αναγνωρίζει την προσπάθεια από τις τοπικές κοινωνίες και τους δήμους, εξηγεί ότι υπάρχει ήδη θεσμικό πλαίσιο που δίνει τη δυνατότητα σε ορισμένους δήμους να στηρίζουν τη στέγαση εκπαιδευτικών, όμως το μεγάλο εμπόδιο είναι η χρηματοδότηση. «Η μισή δουλειά είναι το θεσμικό πλαίσιο. Το άλλο μισό είναι η χρηματοδότηση. Και η χρηματοδότηση δεν υπάρχει», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος σημειώνει ότι ένας δήμος μπορεί να προχωρήσει σε τέτοιες παρεμβάσεις μόνο εφόσον διαθέτει τους απαραίτητους πόρους ή υποδομές, κάτι που δεν ισχύει για όλες τις περιοχές.

Η ΛΥΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΤΟ ΕΠΙΔΟΜΑ

Η αύξηση των μισθών αποτελεί μέρος της συζήτησης, όμως από μόνη της δεν απαντά στο πρόβλημα των περιοχών όπου η ενοικίαση κατοικίας έχει ξεφύγει.

Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση ανακοίνωσε στη ΔΕΘ το μέτρο επιστροφής δύο ενοικίων για εκπαιδευτικούς που υπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους και αναγκάζονται να μισθώνουν σπίτι στην περιοχή τοποθέτησής τους. Η παρέμβαση αφορά εργαζόμενους σε περιοχές με αυξημένο κόστος στέγασης, ωστόσο από την πλευρά των εκπαιδευτικών επισημαίνεται ότι πρόκειται για μια προσωρινή ανακούφιση και όχι για μια συνολική λύση στο πρόβλημα.

Η πρόταση που τίθεται από τους εκπαιδευτικούς είναι η δημιουργία κατοικιών με δημόσια ή δημοτική παρέμβαση, ώστε οι εργαζόμενοι που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία των νησιών να έχουν μια σταθερή επιλογή.

Ο Γιώργος Τρούλης αναφέρει ότι η αξιοποίηση ανενεργών δημοτικών κτιρίων και η δημιουργία υποδομών στέγασης θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως μια ουσιαστική παρέμβαση, σημειώνοντας όμως ότι απαιτείται σταθερή χρηματοδότηση.

Η λύση, όπως επισημαίνει, δεν μπορεί να περιορίζεται σε μικρές ενισχύσεις κατά περίπτωση. Χρειάζονται μόνιμες πολιτικές, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να υπηρετούν στις περιοχές όπου τοποθετούνται με αξιοπρέπεια.