Το δεκαπενθήμερο 7-22/8 είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ για τρίτη φορά το Ιράν (Τεχεράνη και Ισφαχάν).
Το ταξίδι αυτό ήταν – με μία έννοια – συνέχεια του προηγούμενου που έγινε, αρχές Ιουλίου, για να παραστώ στην κηδεία του Μάρτυρα Ανώτατου Ηγέτη, Μεγάλου Αγιατολλάχ Σεγιέντ Αλί Χαμενεΐ. Στο προηγούμενο ταξίδι, είχα συνοδεύσει τον πρόεδρο του ΔΗ.Κ.Ε.Α., Παν. Λαφαζάνη. Το γεγονός ότι ο Π. Λαφαζάνης είναι γνωστός στο Ιράν μου έδωσε τότε τη δυνατότητα να συμμετέχω μαζί του σε συναντήσεις και συζητήσεις που δε θα μπορούσα να κάνω μόνος μου.
Δύο ταξίδια, δύο κόσμοι
Το ταξίδι του Αυγούστου ήταν διαφορετικό από πολλές απόψεις και μπορεί κανείς να πει ότι συμπλήρωνε το προηγούμενο. Κατ’ αρχήν πήγα μόνος μου. Δεύτερον, ενώ το προηγούμενο είχε κάποια χαρακτηριστικά οργανωμένου ταξιδιού, με τα καλά και τα κακά που αυτό συνεπάγεται, σε ετούτο ήμουν εντελώς ανεξάρτητος (όχι χωρίς βοήθεια, όμως). Αυτό είχε σαν συνέπεια, μεταξύ άλλων, να έχω αρκετά μεγαλύτερη ανεξαρτησία κινήσεων. Επίσης, είχα πολύ περισσότερες ευκαιρίες να μιλήσω με κάθε είδους ανθρώπους. Από την άλλη μεριά, στο προηγούμενο ταξίδι μας είχαν ετοιμάσει ένα πρόγραμμα με πάρα πολλές επισκέψεις, που αν είμαστε μόνοι μας θα χρειαζόμαστε τον τετραπλάσιο χρόνο για να τις κάνουμε, ακόμη και αν ξέραμε καν πού να πάμε. Ενδεικτικά, στο προηγούμενο ταξίδι παραστήκαμε στη διεθνή συνδιάσκεψη για την κληρονομιά του Μάρτυρα Αλί Χαμενεΐ (ούτε στο όνειρό μας δεν θα μπορούσαμε να πάμε μόνοι μας), επισκεφτήκαμε μία Αρμένικη Εκκλησία και μία Συναγωγή και μιλήσαμε με τους εκεί κληρικούς και εκπροσώπους των αντίστοιχων κοινοτήτων, συναντηθήκαμε και είχαμε αρκετά αναλυτική συζήτηση με εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών, ενώ παρακολουθήσαμε και μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ξενάγηση στο τεχνολογικό πάρκο Παρντίς. Πήγαμε στο Ιμαμζαντέχ του Σάλεχ και το παζάρι της πλατείας Ταζρίς. Εκτός προγράμματος, κάναμε μια σύντομη βόλτα στο παζάρι της Τεχεράνης μαζί με τον Π. Λαφαζάνη. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες ήταν και οι ιδιωτικές συζητήσεις που είχαμε, είτε στο λόμπι του ξενοδοχείου είτε καθ’ οδόν από τον έναν στον άλλο προορισμό, ιδιαίτερα με στελέχη του Οργανισμού Ισλαμικής Κουλτούρας και Σχέσεων, του φορέα δηλαδή που μας φιλοξενούσε.
Το τελευταίο (μέχρι στιγμής) ταξίδι είχε άλλα χαρακτηριστικά: Πήγα μόνος μου, σαν να ήμουν τουρίστας, κανόνισα μόνος μου τις ημερομηνίες και τις πόλεις που θα επισκεπτόμουν, ενώ για να αξιοποιηθεί πολιτικά στο μέγιστο βαθμό το ταξίδι μου, επικοινώνησα την τελευταία στιγμή πριν φύγω με κάποιους από τους ανθρώπους που είχα γνωρίσει στο προηγούμενο ταξίδι.
Οι στόχοι αυτού του ταξιδιού ήταν αρκετοί:
α) Να δείξω έμπρακτα την αλληλεγγύη μου – τόσο προσωπικά, όσο και του ΔΗ.Κ.Ε.Α. το οποίο εκπροσωπούσα – προς τον Ιρανικό λαό που αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην αιχμή του δόρατος του αγώνα ενάντια στον Ιμπεριαλισμό και την σιωνιστική απόφυσή του.
β) Να μεταφέρω στον Ιρανικό λαό την υποστήριξη του Ελληνικού λαού προς τον αγώνα του και τα αισθήματα των λαών της Δύσης.
γ) Να ενημερωθώ όσο γίνεται καλύτερα για την κατάσταση στο Ιράν, αφ’ ενός για να μπορώ να εκτιμήσω με μεγαλύτερη ακρίβεια το νόημα των ειδήσεων που μας έρχονται, αφ’ ετέρου για να μπορώ να μεταφέρω και σε άλλους την νεοαποκτηθείσα αυτή γνώση.
δ) Παρεμπιπτόντως, να κάνω – στα περιθώρια της πολιτικής δράσης – και λίγο τουρισμό στην ξεχωριστή αυτή χώρα: Το Ιράν του πολιτισμού, των μνημείων και της ποίησης, το Ιράν της αντίστασης, το Ιράν της φιλοξενίας και των υπέροχων ανθρώπων.
Ο φόβος μου, πριν ξεκινήσω, ήταν ότι το τέταρτο κομμάτι – ο τουρισμός – θα επισκιάσει τα άλλα τρία – την πολιτική δράση. Ιδιαίτερα με δεδομένο ότι ειδοποίησα την τελευταία στιγμή και φοβόμουν ότι οι φίλοι μου στο Ιράν δεν θα προλάβαιναν να προετοιμάσουν δραστηριότητες που θα αξιοποιούσαν την παρουσία μου.
Τελικά έγινε το αντίθετο: Με τον μαγικό τρόπο που έχω μάθει να περιμένω από τους Ιρανούς, σε σχεδόν μηδενικό χρόνο μου ετοίμασαν τόσο πολλά να κάνω που σχεδόν δεν πρόλαβα να κάνω τουρισμό. Η άμεση κινητοποίηση πλήθους ανθρώπων για να αξιοποιήσουν την παρουσία μου στη χώρα δείχνει βέβαια και τη σημασία που δίνουν οι Ιρανοί στη διεθνή αλληλεγγύη. Υπό αυτό το πρίσμα αξίζει, νομίζω, να διαβαστούν οι πολιτικές δραστηριότητες που είχα στο ταξίδι.
Το Ιράν σαν τουριστικός προορισμός
Το πιο σύντομο ανέκδοτο; Κάθε άλλο, σύμφωνα με την εμπειρία μου.
Πολλοί ρωτάνε λεπτομέρειες για την πλευρά αυτή του ταξιδιού και από περισσότερους ακούω ή διαβάζω “μόλις τελειώσει ο πόλεμος θέλω να πάω”. Γι αυτόν το λόγο, και όχι μόνον, θεωρώ ότι αξίζει να γραφτούν κάποια πράγματα και για αυτήν την πλευρά του ταξιδιού. Θα τα δημοσιεύσω ξεχωριστά, γιατί εδώ θα βάραιναν αναίτια τον απολογισμό.
Ημερολόγιο – Α’ μέρος: Τεχεράνη
1η μέρα:
Αθήνα – Κωνσταντινούπολη, Κων/πολη-Τεχεράνη. Μετάβαση στο ξενοδοχείο. Λόγω της κούρασης της διπλής πτήσης και της ενδιάμεσης αναμονής, το βράδυ έμεινα στο ξενοδοχείο – ένα μικρό διαμάντι στο ιστορικό κέντρο της Τεχεράνης. Ήταν και μέρα αργίας.
2η μέρα:
Βόλτα στο παζάρι, αναμένοντας να κανονίσουν κάτι οι φίλοι μου. Κάποιες αγορές. Φαγητό στην περιοχή του παζαριού, στο πασίγνωστο Moslem. Επιστροφή στο ξενοδοχείο, προγραμματισμός των επόμενων ημερών, δουλειά στο λάπτοπ και διάβασμα στην υπέροχη εσωτερική αυλή του ξενοδοχείου (παλιό παραδοσιακό αρχοντικό), υπό τους ήχους του συντριβανιού.
Τη δεύτερη μέρα έριξα αρκετό περπάτημα, άρχισα να εξοικειώνομαι με την πόλη, με τη χρήση GPS βέβαια (το οποίο δεν είναι πάντα ακριβές, είναι όμως πάντα χρήσιμο). Το περπάτημα και η παρατήρηση ήταν σημαντικό μέρος του αρχικού σκοπού του ταξιδιού.
3η μέρα:
Εξοικείωση με το μετρό. Από την έναρξη του πολέμου, για να δώσει μια ανάσα στον κόσμο, η κυβέρνηση κατάργησε το εισιτήριο, επομένως όλες οι διαδρομές είναι τζάμπα.
Στην πλατεία Φερντοσί για να αλλάξω συνάλλαγμα.
Στο κεντρικό κατάστημα του Book City (οδός Αλί Σαριατί) για αγορά βιβλίων. Τιμές αστείες. Θα είχα σηκώσει όλο το βιβλιοπωλείο αν δεν υπήρχε το θέμα του βάρους. Λόγω του θέματος αυτού, είναι ζήτημα αν πήρα 10 βιβλία.
Έχω κάποια προβλήματα με τη SIM, άρα και δυσχέρεια στην επικοινωνία. Όταν γυρνάω στο ξενοδοχείο (και επομένως στο WiFi και την απρόσκοπτη επικοινωνία), με περιμένουν ένα σωρό μηνύματα στο WhatsApp. Μπορώ να πάω να μιλήσω στην πλατεία Ενγκελάμπ; Και βέβαια μπορώ. Ένας μικρός πανικός μέχρι να οργανωθούμε – τι ώρα θα πάω (οι φίλοι μου ανησυχούν μην πάω νωρίς και περιμένω “άπραγος” να έρθει η σειρά μου, εγώ ανησυχώ μήπως αργήσω). Ο λόγος του πανικού, βέβαια, είναι το ότι ειδοποίησα τελευταία στιγμή. Στο Ιράν όμως τέτοια προβλήματα λύνονται automagically (που σημαίνει ότι κάποιοι δουλεύουν πολύ σοβαρά και αποτελεσματικά χωρίς να φαίνονται).
Κανονίζουμε ώρα, πηγαίνω, βρίσκω τον υπεύθυνο με τον οποίο δεν είχα καταφέρει να επικοινωνήσω, τον πείθω να κάνει το μεταφραστή (ελάχιστοι μιλάνε αγγλικά στο Ιράν, νόμιζε ότι δε θα τα βγάλει πέρα αλλά τα πήγε μια χαρά). Μιλάω σε ακροατήριο μερικών χιλιάδων (πολύ περισσότεροι έρχονται αργότερα, αφού έχω τελειώσει). Η ανταπόκριση εξαιρετική – το ότι ξεκίνησε κάποιος από την Ελλάδα για να εκφράσει τη συμπαράστασή του ενθουσιάζει τον κόσμο. Μόλις κατεβαίνω από την εξέδρα, κάνουν ουρά να μου σφίξουν το χέρι, να μου μιλήσουν (δεν έχει σημασία που δε μιλάμε την ίδια γλώσσα – είπαμε, στο Ιράν αυτά λύνονται) να με αγκαλιάσουν (οι άντρες), να μου χαρίσουν ότι έχει ο καθένας μαζί του – μια φωτογραφία του Ιμάμη, μια πέτρα από την Καρμπαλά, ένα ποτήρι κρύο νερό (λίαν ευπρόσδεκτο!), ένα κρουασάν, μία Παλαιστινιακή μαντήλα, μια κονκάρδα του Ιμάμη Μοτζταμπά και πολλά άλλα. Αν μπορούσαν να βγάλουν και τα παπούτσια τους να μου τα χαρίσουν κι αυτά, θα το έκαναν. Την ίδια αντίδραση θα βλέπω τις επόμενες μέρες σε όλες τις πλατείες που κανόνισαν οι φίλοι μου να μιλήσω (γύρω στις 10!). Εντύπωση μου κάνουν και οι άνθρωποι που γυρνάνε μέσα στον κόσμο και κερνάνε τσάϊ, κρύο νερό, χυμούς. Μία από της εκπλήξεις που αργώ να συνειδητοποιήσω: Ο αριθμός των παιδιών.
Έχοντας συνηθίσει την Ελλάδα των τελευταίων χρόνων, όπου οι πολιτικές της τρόϊκας έχουν μεταξύ άλλων σαν αποτέλεσμα να μην τολμάνε τα νέα ζευγάρια να κάνουν παιδιά, η εικόνα των παιδιών που σε περιτριγυρίζουν παντού στο Ιράν προκαλεί τεράστια χαρά.
4η μέρα:
Βόλτα στην πόλη, με τα πόδια και μετρό.
Αγοράζω σαφράν στο παζάρι. Ο έμπορος, αφού συμφωνήσαμε την τιμή (η τιμή που μου είπε ήταν περίπου το ¼ της τιμής στην Ελλάδα, επομένως την δέχτηκα χωρίς διαπραγματεύσεις), μου έκανε από μόνος του έκπτωση γύρω στα 15%. Αυτό κανονικά δεν γίνεται (στα νιάτα μου, είχα πάρει διδακτορικό στα παζάρια της Αιγύπτου και της Συρίας). Για να κατεβάσεις την τιμή πρέπει να παζαρέψεις – από τη στιγμή που συμφωνήσεις είναι σαν να έχεις υπογράψει συμβόλαιο. Το να κάνει μόνος του παζάρι στον εαυτό του ο έμπορος είναι – υποθέτω – λόγος διαγραφής από τον εμπορικό σύλλογο, πιθανόν και δημόσιας διαπόμπευσης. Όμως στο Ιράν, οι κανόνες υπάρχουν για να παραβιάζονται: Μου έδειξε τη μαντήλα και την κονκάρδα που φορούσα (δώρο της προηγούμενης μέρας) και μου είπε “εσύ είσαι αδελφός μας, θα το πάρεις τόσο”.
Το βράδυ ξαναπέρασα από την πλατεία Ενγκελάμπ, σαν ακροατής αυτή τη φορά. Αρκετοί με αναγνώρισαν από την προηγούμενη μέρα. Καινούριες αγκαλιές, φιλιά, δώρα.
5η μέρα:
Το πρωί, έχει κανονιστεί συνάντηση με στελέχη του Οργανισμού Διαθρησκευτικού και Διαπολιτισμικού Διαλόγου. Μέρος της συζήτησης περιστράφηκε γύρω από τα θέματα που είχα θίξει σε άρθρο μου μετά την επάνοδο από το προηγούμενο ταξίδι, άρθρο που είχε βρει το δρόμο του για το Ιράν. Η υπόλοιπη συζήτηση θα μπορούσα να πω ότι ήταν ένα ταχύρρυθμο μάθημα στον υποφαινόμενο για το πως βλέπουν οι Ιρανοί τη σχέση θρησκείας και πολιτικής (το θέμα είναι μεγάλο και κεφαλαιώδους σημασίας, αξίζει επομένως ξεχωριστό άρθρο).
Εν τω μεταξύ, κάποιοι από τους φίλους μου μου στέλνουν ένα μόντεμ για να παρακάμψω τα προβλήματα πρόσβασης στο διαδίκτυο. Μέχρι την αναχώρησή μου, όλα πλέον δουλεύουν ρολόι και από αυτήν την πλευρά.
Το μεσημέρι, κατά την επιστροφή στο ξενοδοχείο κάνω μία στάση στο παζάρι. Δύο ακόμη κουτάκια σαφράν (εξαιρετική ποιότητα, αστεία τιμή) και δύο μίνι γουδάκια για το σαφράν (εξαιρετικά χρήσιμα, κατάλληλα και για δώρα).
Το βράδυ, μου στέλνουν ταξί στο ξενοδοχείο να με πάει στο στούντιο της κρατικής τηλεόρασης για να δώσω την πρώτη συνέντευξη αυτού του ταξιδιού. Μην πάει και κουραστώ πηγαίνοντας με το μετρό, μην πάει και ξοδευτώ πληρώνοντας ο ίδιος τις διαδρομές μου – θα το ξαναδώ πολλές φορές τις επόμενες μέρες.
Ημερολόγιο – Β’ μέρος: Ισφαχάν
6η μέρα:
Τεχεράνη-Ισφαχάν. Γύρω στις 6 ώρες με πούλμαν πολυτελείας (3 καθίσματα σε κάθε σειρά). Η καλή μου πράκτορας μου έχει κλείσει τη θέση 3, (την καλύτερη μάλλον του λεωφορείου) Τιμή εισιτηρίου: 10 ευρώ (μαζί με την προμήθεια) για εξήμιση ώρες διαδρομή.
Μετάβαση από το πρακτορείο των υπεραστικών λεωφορείων στο ξενοδοχείο με ταξί. Απόσταση 5 χιλιόμετρα / 15 λεπτά. Κόμιστρο: 1.5 ευρώ.
Στο ξενοδοχείο ο ρεσεψιονιστ δε μιλάει λέξη αγγλικά. Κανένα πρόβλημα: βγάζει το κινητό του και με τη χρήση του google translate μου γράφει τις ώρες του πρωινού και ότι άλλο χρειάζεται να ξέρω.
Το ξενοδοχείο, ένα ακόμη διαμάντι, με εσωτερική αυλή, συντριβάνι κλπ. Ενώ είναι low season, συμπίπτει να έχει δύο μέρες θρησκευτική αργία με αποτέλεσμα τα ξενοδοχεία να είναι γεμάτα. Όπως είναι φυσικό, η τιμή ανεβαίνει: 27 ευρώ η διανυκτέρευση (με το πρωινό μέσα).
Διάβασμα κλπ δίπλα στο συντριβάνι. Μετά από λίγη ώρα, ο ρεσεψιονίστ μου φέρνει, χωρίς να το ζητήσω, ένα φλυτζάνι τσάϊ και μερικά μπισκότα. Το ίδιο και τις επόμενες μέρες, όποτε ξεκλέβω λίγο χρόνο να καθίσω στην αυλή. Στο Ιράν το να μην περιποιηθούν τον φιλοξενούμενο δεν είναι απλά ντροπή, είναι αδιανόητο.
7η μέρα:
Βόλτα στην υπέροχη πλατεία Ναγς ε Τζαχάν, το κέντρο της παλιάς πόλης. Η ζέστη είναι ψιλοζόρικη. Υποχρεωτικά καταφεύγω στη σκιά, στις στοές γύρω από την πλατεία, οι οποίες έχουν μαγαζιά με σουβενίρ. Δε φταίω εγώ. Συνέχεια στο παζάρι (σκεπαστό, πρέπει να είχε γύρω στους δέκα βαθμούς κάτω απ’ ότι στον ανοιχτό χώρο).
Γύρω στο μεσημέρι έχουμε ραντεβού στο ξενοδοχείο μου με τον Φάρσα, κληρικό και στη συνέχεια αδελφικό φίλο. Τον ειδοποίησαν από την Τεχεράνη για την άφιξή μου και ανέλαβε να μου κάνει το σοφέρ, ξεναγό, οργανωτικό γραμματέα και δεν ξέρω τι άλλο ακόμη. Κάνουμε μία πρώτη συνάντηση γνωριμίας, συζήτηση, ανταλλαγή απόψεων, μέσα από την οποία μαθαίνω αρκετά πράγματα. Κανονίζει να περάσει το βραδάκι να με πάρει.
Μετά τη δύση του ηλίου, ο κόσμος στο Ισφαχάν βγαίνει στους δρόμους. Σε κάθε πλατεία, μπροστά από κάθε τζαμί, ο κόσμος συγκεντρώνεται για να εκφράσει την υποστήριξή του στο πολιτικό σύστημα της χώρας του (ναι, το “καθεστώς των μουλάδων”). Οι δρόμοι γεμίζουν με αυτοκίνητα που γυρνάνε την πόλη με σημαίες που ανεμίζουν. Όπως μου είπαν, το Ισφαχάν θεωρείται η πνευματική πρωτεύουσα του Ιράν.
Πρώτη στάση, μπροστά στο τζαμί αλ Άκσα (του Ισφαχάν, όχι της αλ Γουντς, αν και το όνομα δεν είναι τυχαίο, όπως μαθαίνω). Ο κόσμος λίγος, πράγμα που έχει και το καλό του, καθώς είναι πιο άμεση η αλληλεπίδραση.
Μετά το αλ Άκσα δεύτερη πλατεία, μετά τρίτη. Ο φίλος μου (πλέον) ο Φάρσα ανησυχεί μήπως έχω κουραστεί. Εγώ μέσα μου λέω “φέρτε μου άλλες πέντε πλατείες” (Ο ενθουσιασμός του κόσμου είναι μεταδοτικός). Πηγαίνοντάς με στο ξενοδοχείο, με ρωτάει αν με βολεύει να περάσει κατά τις 3 η ώρα να με πάρει να πάμε να μιλήσω με έναν καθηγητή φιλοσοφίας που θεωρεί ότι αξίζει να γνωρίσω. Του λέω ότι έχω κανονίσει να φάω μεσημεριανό με την πράκτορά μου. “Όχι στις 3 μ.μ, στις 3 π.μ.” διευκρινίζει. Γιατί όχι;
Στο ξενοδοχείο, 3 ώρες ύπνο, μετά βγαίνω στη ρεσεψιόν. Στην ώρα του ο Φάρσα, έρχεται και με παίρνει. Μου εξηγεί ότι θα κάνουν την πρωϊνή προσευχή και μετά θα συζητήσουμε.
Πράγματι πηγαίνουμε, μαζεύουμε καθ’ οδόν το μεταφραστή, πάμε στο χώρο προσευχής. Την ώρα που προσεύχονται, έρχεται και ο καθηγητής. Προσεύχεται και αυτός και μετά αρχίζουμε τη συζήτηση. Του λέω εν συντομία ποιος είμαι και γιατί έχω έρθει. Πιάνεται από μια κουβέντα που είπα (ότι κατά τη γνώμη μου το Ιράν με τη νίκη του στον πόλεμο θα ελευθερώσει όλη την ανθρωπότητα) και αρχίζει να μου αναπτύσσει την κοσμοθεώρησή του – απ’ ότι μου είχε πει ο Φάρσα νωρίτερα, ξέρω ότι ο “Ουστάζ” (όπως άκουσα να τον λένε – η λέξη σημαίνει καθηγητής και δηλώνει σεβασμό, όπως θα λέγαμε εμείς “Δάσκαλε”) Ταχιρζαντέχ, ο οποίος θεωρείται από τους σημαντικότερους σύγχρονους στοχαστές του Ιράν, έχει συγκεράσει τον σιιτικό μυστικισμό με τη φιλοσοφία του Χάϊντεγκερ. Παραδόξως με πάρα πολλά από τα συμπεράσματά του συμφωνώ, αν και καταλήγω σε αυτά από εντελώς άλλο δρόμο.
8η μέρα:
Επιστροφή στο ξενοδοχείο, μια γερή δόση ύπνου, το μεσημέρι για φαγητό και συζήτηση με την πράκτορά μου. Μία νέα κοπέλα, ενδεχομένως με διαφορετικό υπόβαθρο από τους ανθρώπους που συναντάω στις πλατείες, θέλω να ακούσω τη δική της οπτική. Τα όσα μου λέει επιβεβαιώνουν αυτά που υποψιάζομαι για τη μεταστροφή μεγάλου μέρους ακόμη και του κομματιού της νεολαίας που είχε επηρεαστεί από τη δυτική προπαγάνδα και που πλέον υποστηρίζει την πατρίδα της ενάντια σε εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς.
Το βράδυ “τεμπελιάζουμε”: μιλάω μόνον σε δύο πλατείες.
9η μέρα:
Το μεσημέρι με έχει καλέσει στο σπίτι του ο Φάρσα, για φαγητό και κατ’ ιδίαν συζήτηση. Μετά το φαγητό, πηγαίνουμε σε έναν πολιτιστικό σύλλογο όπου έχει κανονιστεί να μιλήσω. Μέλη του συλλόγου έχουν συγκεντρωθεί για να συζητήσουν μαζί μου. Εντύπωση – και εδώ – μου κάνει η μεγάλη συμμετοχή από νεαρές κοπέλες και ο επαναστατικός ενθουσιασμός τους – δεν ξέρω πώς αλλιώς μπορώ να το περιγράψω.
Μετά τον πολιτιστικό σύλλογο, κάποια από τα μέλη με ρωτάνε αν θέλω να επισκεφτώ το τέμενος του μάρτυρα Χοτζατζί που σκοτώθηκε στη Συρία στον πόλεμο κατά του ISIS. Είχε κυκλοφορήσει φωτογραφία του, ενώ τον έχουν πιάσει, στην οποία φαίνεται ότι αντιμετωπίζει το θάνατο χωρίς φόβο. Το τέμενος βρίσκεται στη Νατζαφαμπάντ, 30 χιλιόμετρα από το Ισφαχάν, μέσα σε ένα μικρό νεκροταφείο μαρτύρων. Αποτελεί τόπο προσκυνήματος απ’ όλον τον σιϊτικό κόσμο. Για πολλοστή φορά εντυπωσιάζομαι από το σεβασμό με τον οποίο αντιμετωπίζουν τους μάρτυρές τους οι Ιρανοί. Τις ίδιες μέρες καθώς και τις αμέσως επόμενες τυχαίνει να διαβάσω επανειλημμένα άρθρα για την άθλια αντιμετώπιση που έχουν οι δικοί μας ήρωες στη χώρα όπου φύονται η φαιδρά πορτοκαλέα και η κυρία Ρεπούση. Η σύγκριση είναι πραγματικά επώδυνη.
Το βράδυ πάμε σε δύο πλατείες ακόμη. Αποχαιρετώ τον αδελφό μου – πλέον – Φάρσα, ο οποίος την επόμενη θα πάει για προσκύνημα στην ιερή πόλη Μασχάντ.
10η μέρα:
Το μεσημέρι κάνω μια ακόμη βόλτα στην πλατεία Ναγς ε Τζαχάν. Έχοντας ξεθαρρέψει, κόβω δρόμο από το ξενοδοχείο μου. Αντί να ακολουθήσω τις μεγάλες αρτηρίες, περνάω μέσα από το παζάρι. Τυχαίνει να περάσω δίπλα από ένα ψητοπωλείο που σερβίρει μπεριανί, ένα από τα τοπικά φαγητά του Ισφαχάν. Χτυπάω ένα – νοστιμότατο. Η ταμίας, χωρίς να γνωρίζει ξένες γλώσσες, δείχνει την κονκάρδα του Σεγιέντ Μοτζταμπά στο πέτο μου και εκφράζει την επιδοκιμασία της. Πράγμα που συμβαίνει ξανά και ξανά στη διάρκεια του ταξιδιού
Συνεχίζω ολοκληρώνοντας τις αγορές μου.
Ο Φάρσα μπορεί να έχει φύγει, δε με έχει αφήσει όμως μόνο. Το βράδυ έρχονται και με παίρνουν φίλοι του και πάμε στην πανεπιστημιούπολη. Δίπλα στην πύλη, γίνεται μία ακόμη συγκέντρωση. Ο κόσμος σχετικά λίγος, πράγμα που μας δίνει τη δυνατότητα να κάνουμε συζήτηση, η οποία φαίνεται ότι είναι ενδιαφέρουσα για όλους. Μετά τη συζήτηση, ακολουθεί πορεία γύρω από την πανεπιστημιούπολη. Προς τιμή μου, το σύνθημα “Μαργκ μπαρ Ώμρικα” (θάνατος στην Αμερική) που ακούγεται παντού, εδώ συμπληρώνεται: “Από το Ισφαχάν, μέχρι τη Γιουνάν (Ελλάδα)”.
Μετά την πορεία, επιστρέφουμε στην πύλη της πανεπιστημιούπολης. Από εκεί με παίρνει ένας νεαρός φοιτητής με το αυτοκίνητό του. Πριν πάμε στο ξενοδοχείο, κάνουμε μια επίσκεψη από το νεκροταφείο των μαρτύρων του Ισφαχάν. Μου δείχνει τα διάφορα τμήματα (από τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, τον πόλεμο του περασμένου καλοκαιριού, την τελευταία επίθεση). Μέσα στο νεκροταφείο, παρέες τριγυρνάνε, οικογένειες κάνουν πικνίκ δίπλα στους νεκρούς τους. Στο τμήμα με τους νεκρούς του τωρινού πολέμου, μια εικόνα που θα μπορούσε να έχει βγει από αρχαία τραγωδία: μια γυναίκα καθισμένη κλαίει βουβά το δολοφονημένο “παράπλευρο θύμα”. Παιδί της; αδελφός της; Από τη φωτογραφία στον τάφο βλέπω ότι είναι αμούστακο παιδί. Μαργκ μπαρ Ώμρικα!
ΠΗΓΗ:Global
Πηγή:
Πηγή – Iskra
