Η αναζήτηση εργασίας μπορεί να είναι μια απαιτητική διαδικασία ακόμη και όταν διαρκεί λίγες εβδομάδες.
Όταν, όμως, παρατείνεται για μήνες, η ψυχολογική πίεση συσσωρεύεται και μπορεί να επηρεάσει βαθιά την αυτοπεποίθηση, την καθημερινότητα και την αίσθηση ελέγχου που έχει ένας άνθρωπος πάνω στη ζωή του.
Οι αμέτρητες αιτήσεις, τα βιογραφικά που χάνονται μέσα σε πλατφόρμες προσλήψεων, οι συνεντεύξεις που δεν οδηγούν πουθενά και η απουσία οποιασδήποτε απάντησης δημιουργούν ένα περιβάλλον διαρκούς αβεβαιότητας. Και σε μια αγορά εργασίας όπου η τεχνολογία έχει περιορίσει ακόμη περισσότερο την προσωπική επαφή μεταξύ υποψηφίων και εργοδοτών, η αναζήτηση εργασίας μπορεί να μοιάζει με έναν αγώνα χωρίς ορατό τέλος.
Για πολλούς ανθρώπους, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά ψυχολογικό.
Όταν η αναζήτηση γίνεται «μαύρη τρύπα»
Η Μιθίλι Σαμπάθκουμαρ, 44χρονη επαγγελματίας στον χώρο της συγγραφής και της επικοινωνίας, έχει περάσει μήνες αναζητώντας μια θέση πλήρους απασχόλησης, όπως είπε στην The Washington Post.
Βελτιώνει συνεχώς το βιογραφικό της, συμπληρώνει αιτήσεις και προετοιμάζει συνοδευτικές επιστολές, χωρίς όμως να βλέπει τα αποτελέσματα που θα περίμενε.
Η ίδια περιγράφει την εμπειρία σαν να μιλά σε μια «μαύρη τρύπα».
«Νιώθεις σαν να αιωρείσαι στο διάστημα, αποσυνδεδεμένη από το διαστημόπλοιο», λέει χαρακτηριστικά.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ένα συναίσθημα που βιώνουν πολλοί μακροχρόνια άνεργοι: την αίσθηση ότι καταβάλλουν τεράστια προσπάθεια, χωρίς να λαμβάνουν ουσιαστική ανταπόκριση από την άλλη πλευρά.
Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι ότι η σιωπή μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε προσωπική αμφισβήτηση. Ένας υποψήφιος μπορεί να αρχίσει να αναρωτιέται αν δεν είναι αρκετά ικανός, αν οι δεξιότητές του δεν έχουν αξία ή αν έχει κάνει κάποιο λάθος που δεν μπορεί να εντοπίσει.
Η απόρριψη που γίνεται προσωπική
Στην πραγματικότητα, η απόρριψη δεν αποτελεί πάντοτε αξιολόγηση της αξίας ή των ικανοτήτων ενός ανθρώπου.
Η σύμβουλος καριέρας Αμάντα Λάντζερ, με έδρα την Ουάσιγκτον, επισημαίνει ότι στη σημερινή αγορά εργασίας πολλοί από τους παράγοντες που επηρεάζουν μια πρόσληψη δεν σχετίζονται άμεσα με τα προσόντα ενός συγκεκριμένου υποψηφίου.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η εμπειρία της απόρριψης δεν έχει ψυχολογικό κόστος.
«Η παρατεταμένη αναζήτηση εργασίας δεν είναι απλώς μια πρακτική πρόκληση», εξηγεί.
«Με την πάροδο του χρόνου, υπονομεύει την αυτοπεποίθηση ενός ατόμου και την αίσθηση του ελέγχου που έχει πάνω στη ζωή του, καθώς και, προφανώς, την οικονομική του ασφάλεια».
Όσο περισσότερο διαρκεί η αναζήτηση, τόσο πιο εύκολο είναι να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος. Η έλλειψη απαντήσεων προκαλεί απογοήτευση, η απογοήτευση μειώνει την αυτοπεποίθηση και η μειωμένη αυτοπεποίθηση μπορεί να κάνει ακόμη δυσκολότερη την επόμενη αίτηση ή συνέντευξη.
Η ανεργία και η ψυχική υγεία
Η σύνδεση μεταξύ ανεργίας και ψυχικής υγείας έχει καταγραφεί σε πολλές μελέτες. Η ανεργία συνδέεται με αυξημένα επίπεδα άγχους και με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων κατάθλιψης.
Η Μίντι Σος, καθηγήτρια Εργασιακής και Οργανωσιακής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Φλόριντα, επισημαίνει ότι όσοι βρίσκονται για μεγάλο χρονικό διάστημα εκτός αγοράς εργασίας συχνά βιώνουν αυξημένο στρες και εξάντληση.
Και το πρόβλημα μπορεί να αυτοτροφοδοτείται. Όταν κάποιος είναι ήδη ψυχολογικά εξαντλημένος, ακόμη και μια απλή διαδικασία, όπως η συμπλήρωση μιας ηλεκτρονικής αίτησης, μπορεί να μοιάζει δυσανάλογα δύσκολη.
Η αναζήτηση εργασίας, αντί να αποτελεί μια δραστηριότητα με συγκεκριμένο στόχο και χρονικό ορίζοντα, μετατρέπεται έτσι σε καθημερινή υποχρέωση που απαιτεί συνεχή ψυχική ενέργεια.
Όταν η δουλειά συνδέεται με την ταυτότητά μας
Η εργασία δεν προσφέρει μόνο εισόδημα. Για πολλούς ανθρώπους αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ταυτότητάς τους.
Το επάγγελμα, οι συνάδελφοι, η καθημερινή ρουτίνα, η αίσθηση ότι κάποιος είναι χρήσιμος και παραγωγικός αποτελούν στοιχεία που συμβάλλουν στην εικόνα που έχει ένας άνθρωπος για τον εαυτό του.
Όταν όλα αυτά εξαφανίζονται ξαφνικά, το κενό μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από την απώλεια ενός μισθού.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη όταν η διαδικασία πρόσληψης πραγματοποιείται σχεδόν αποκλειστικά μέσα από οθόνες. Οι υποψήφιοι μπορεί να μην έχουν ποτέ πραγματική επικοινωνία με έναν άνθρωπο.
Τα βιογραφικά φιλτράρονται από αυτοματοποιημένα συστήματα, οι συνεντεύξεις μπορεί να γίνονται εξ αποστάσεως και η τελική απάντηση να είναι ένα αυτοματοποιημένο μήνυμα — ή ακόμη και να μην έρθει ποτέ.
Ακόμη και η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης στη διαδικασία των προσλήψεων προσθέτει ένα νέο επίπεδο αβεβαιότητας για ορισμένους υποψηφίους, οι οποίοι μπορεί να αισθάνονται ότι αξιολογούνται από συστήματα των οποίων τα κριτήρια δεν γνωρίζουν.
Οι θέσεις-φαντάσματα και η απογοήτευση
Ένα ακόμη πρόβλημα που επιβαρύνει την ψυχολογία των υποψηφίων είναι οι αγγελίες για θέσεις που τελικά δεν οδηγούν σε πραγματική πρόσληψη.
Όταν κάποιος επενδύει χρόνο για να προσαρμόσει το βιογραφικό του, να γράψει συνοδευτική επιστολή και να προετοιμαστεί για μια θέση που μπορεί να μην είναι ουσιαστικά διαθέσιμη, η απογοήτευση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Το αποτέλεσμα είναι μια αίσθηση ματαιότητας: «Γιατί προσπαθώ τόσο πολύ αν κανείς δεν πρόκειται να με ακούσει;»
Αυτό το συναίσθημα μπορεί να γίνει ιδιαίτερα έντονο όταν η οικονομική πίεση αυξάνεται. Η αναζήτηση εργασίας δεν αφορά πλέον μόνο την επαγγελματική εξέλιξη, αλλά την κάλυψη βασικών αναγκών, την πληρωμή λογαριασμών και τη διατήρηση μιας στοιχειώδους οικονομικής ασφάλειας.
Η ανάγκη να απομακρυνθούμε από την οθόνη
Η αντιμετώπιση της ψυχολογικής επιβάρυνσης δεν σημαίνει ότι κάποιος πρέπει απλώς να «σκέφτεται θετικά».
Για ανθρώπους που βιώνουν έντονο άγχος, παρατεταμένη θλίψη ή άλλα σοβαρά συμπτώματα, η υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να είναι καθοριστική.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει η επαφή με άλλους ανθρώπους που περνούν παρόμοια κατάσταση. Μια ομάδα ή ένα δίκτυο ανθρώπων που αναζητούν εργασία μπορεί να μειώσει την αίσθηση απομόνωσης.
Η Λάνγκερ σημειώνει ότι η επαφή με άλλα άτομα που είναι στην ίδια θέση με εμάς μπορεί να βοηθήσει κάποιον να καταλάβει ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει δεν αποτελούν απαραίτητα προσωπική αποτυχία.
Το να συναντά κανείς ανθρώπους με σημαντική εμπειρία και προσόντα που επίσης δυσκολεύονται να βρουν δουλειά μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη δική του κατάσταση.
Να ξαναβρούμε μια αίσθηση ελέγχου
Η Σαμπάθκουμαρ αποφάσισε να συνεργαστεί με σύμβουλο καριέρας, κάτι που, όπως λέει, τη βοήθησε σημαντικά. Παράλληλα, δημιούργησε ένα προσωπικό ενημερωτικό δελτίο και περιόρισε τον χρόνο που περνά στο LinkedIn και στα υπόλοιπα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η επιλογή αυτή έχει σημασία γιατί μετατοπίζει το βάρος από την αδιάκοπη αναμονή μιας απάντησης σε δραστηριότητες που προσφέρουν μεγαλύτερη αίσθηση ελέγχου.
Δεν σημαίνει ότι η αναζήτηση εργασίας σταματά. Σημαίνει ότι δεν καταλαμβάνει ολόκληρη τη ζωή.
Η μακροχρόνια ανεργία μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο να αισθανθεί ότι βρίσκεται σε αδιέξοδο. Όμως η επαγγελματική κατάσταση δεν αποτελεί το σύνολο της προσωπικής του αξίας.
Η διατήρηση κοινωνικών επαφών, η δημιουργία μιας καθημερινής ρουτίνας, η ενασχόληση με δραστηριότητες πέρα από την αναζήτηση εργασίας και, όπου χρειάζεται, η επαγγελματική ψυχολογική υποστήριξη μπορούν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στην εξουθένωση.
«Δεν υπάρχει κανείς στον οποίο να θυμώσω πραγματικά, σωστά;» λέει η Σαμπάθκουμαρ περιγράφοντας την παράξενη απογοήτευση της διαδικασίας.
«Ό,τι συμβαίνει, συμβαίνει».
Ίσως αυτό να είναι και ένα από τα πιο δύσκολα μαθήματα της σύγχρονης αναζήτησης εργασίας: να προσπαθεί κανείς για μια νέα ευκαιρία χωρίς να επιτρέπει στην απουσία της να καθορίζει την αξία, την ταυτότητα και ολόκληρη την καθημερινότητά του.
ΠΗΓΗ:
Πηγή – in.gr
