Περισσότερα από €9,5 εκατ. δαπανήθηκαν το 2025 για τη σίτιση των οπλιτών της Εθνικής Φρουράς, ωστόσο τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αποκαλύπτουν σημαντικές αδυναμίες: χαμηλή έως μέτρια ικανοποίηση από το φαγητό, υπερπαραγγελίες μερίδων, τρόφιμα που μένουν αδιάθετα, θερμοκρασίες γευμάτων κάτω από τα προβλεπόμενα όρια και σχεδόν επτά στους δέκα στρατιώτες να καταφεύγουν στο ΚΨΜ μερικές φορές ή καθημερινά.
Η Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 26/2026 της Ελεγκτικής Υπηρεσίας βάζει στο μικροσκόπιο το σύστημα σίτισης στην Εθνική Φρουρά, εξετάζοντας την ποιότητα και την ασφάλεια των γευμάτων, τη διαχείριση των ποσοτήτων, τους ελέγχους και συνολικά την αποτελεσματικότητα της τροφοδοσίας.
Ο έλεγχος περιέλαβε επιτόπιες επισκέψεις σε στρατόπεδα και φυλάκια, εξέταση ελεγκτικών τεκμηρίων, καθώς και έρευνα στην οποία συμμετείχαν 1.106 οπλίτες.
Το οικονομικό μέγεθος του συστήματος είναι σημαντικό. Μόνο για το 2025 οι δαπάνες για τη σίτιση των οπλιτών ξεπέρασαν τα €9,5 εκατ.
Παρά το ύψος της δαπάνης, οι δείκτες ικανοποίησης που καταγράφονται στην έρευνα κυμαίνονται, ανάλογα με το γεύμα και τον τρόπο σίτισης, από 44,5% μέχρι 61%.
Στο κυρίως γεύμα, οι οπλίτες που τρώνε φαγητό το οποίο παρασκευάζεται στα μαγειρεία των Μονάδων εμφανίζονται περισσότερο ικανοποιημένοι, με δείκτη 59,6%.
Το αντίστοιχο ποσοστό για τις έτοιμες μερίδες περιορίζεται στο 50,5% και για τις κατεψυγμένες στο 52,5%.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται στο δείπνο, με 61% ικανοποίηση από τα μαγειρεία των Μονάδων, έναντι 51,4% για τις έτοιμες και 52% για τις κατεψυγμένες μερίδες.
Αποκαλυπτικές είναι οι απαντήσεις για το τι κάνουν οι στρατιώτες όταν δεν καταναλώνουν το φαγητό που τους παρέχεται.
Το 69% των οπλιτών δήλωσε ότι μερικές φορές ή καθημερινά αγοράζει προϊόντα από το ΚΨΜ, ενώ 41% καταναλώνει με την ίδια συχνότητα φαγητό που προέρχεται εκτός στρατοπέδου.
Παράλληλα, το 73% δήλωσε ότι αποφεύγει ή δεν καταναλώνει συγκεκριμένα φαγητά.
Στις επιλογές που συγκεντρώνουν αρνητικές αξιολογήσεις περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων όσπρια και ψάρια, αλλά και συγκεκριμένα πιάτα όπως ομελέτα και μπέργκερ λαχανικών.
Η εικόνα έχει και οικονομική διάσταση, καθώς όσο μικρότερη είναι η κατανάλωση των γευμάτων που έχουν ήδη παραγγελθεί ή παρασκευαστεί τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος σπατάλης τροφίμων και δημόσιων πόρων.
Χαρακτηριστικά είναι τα ευρήματα για τις ποσότητες φαγητού που παραγγέλλονταν.
Σε συγκεκριμένα φυλάκια εντοπίστηκαν παραγγελίες ατομικών μερίδων που ήταν 100% και 57% περισσότερες από την παρούσα δύναμη.
Ακόμη και όταν εξετάστηκε μεγαλύτερη χρονική περίοδος, από την 1η μέχρι τις 22 Ιανουαρίου 2026, διαπιστώθηκαν σε φυλάκια που εξυπηρετούνταν από συγκεκριμένη Μονάδα Σίτισης υπερπαραγγελίες 42% και 40% σε σχέση με την ημερήσια δικαιούμενη δύναμη.
Τα αποτελέσματα φαίνονταν και στα τρόφιμα που έμεναν αδιάθετα.
Σε μια περίπτωση είχαν παραγγελθεί 30 σάντουιτς για πρόγευμα και καταναλώθηκαν μόλις 13, με 17 να παραμένουν αδιάθετα.
Σε άλλη περίπτωση, από 30 πίτες με τόνο καταναλώθηκαν οι 20. Οι υπόλοιπες παρέμεναν διαθέσιμες ακόμη και μετά την ημερομηνία λήξης που αναγραφόταν στη συσκευασία.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι υπάρχουν συμβατικές πρόνοιες που επιτρέπουν τη μείωση των παραγγελιών όταν διαπιστώνεται υποκατανάλωση, ωστόσο η δυνατότητα αυτή δεν αξιοποιείται επαρκώς.
Ακόμη σοβαρότερα είναι τα ευρήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια των τροφίμων.
Σε ελέγχους στο Στρατόπεδο «Μ. Καίλη» και στο Φυλάκιο ΜΠΑΡΣΑΚ, ενώ κατά την παράδοση είχε καταγραφεί θερμοκρασία 65 βαθμών Κελσίου, οι μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν πριν από την έναρξη του γεύματος έδειξαν θερμοκρασίες 15 μέχρι 25 βαθμούς χαμηλότερες από το ελάχιστο προβλεπόμενο όριο των 60°C.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι οι θερμοκρασίες αυτές εμπίπτουν στην αποκαλούμενη «επικίνδυνη ζώνη» για την ανάπτυξη μικροοργανισμών.
Προβλήματα εντοπίστηκαν και στους ίδιους τους ελέγχους παραλαβής.
Σε αιφνιδιαστικό έλεγχο στο Στρατόπεδο «Β. Καποτά», κατά την παραλαβή των έτοιμων μερίδων βρίσκονταν εκεί μόνο δύο κληρωτοί οπλίτες και κανένα μέλος της προβλεπόμενης επιτροπής παραλαβής.
Το θερμόμετρο που χρησιμοποιείτο για τις μετρήσεις δεν διέθετε την απαιτούμενη πιστοποίηση, ενώ πρόβλημα καταγράφηκε και με την καταλληλότητα της ηλεκτρονικής ζυγαριάς που χρησιμοποιείτο για τον έλεγχο του βάρους των μερίδων.
Ιδιαίτερα προβληματική εικόνα προκύπτει και για τους οπλίτες που έχουν ειδικές διατροφικές ανάγκες.
Περίπου μόνο ένας στους πέντε από όσους ακολουθούν ειδική διατροφή δηλώνει ότι οι ανάγκες του καλύπτονται επαρκώς ή πλήρως.
Στο σύνολο των ερωτηθέντων, ένας στους τέσσερις απάντησε ότι οι διατροφικές του ανάγκες καλύπτονται λίγο ή καθόλου.
Παράλληλα, η Ελεγκτική Υπηρεσία εντοπίζει διαφοροποιήσεις μεταξύ των τριών συστημάτων σίτισης ως προς τα μενού και τη συχνότητα με την οποία προσφέρονται τρόφιμα όπως κρέας, ψάρι και ζυμαρικά.
Η θέση της Υπηρεσίας είναι ότι η θρεπτική αξία, η ποιότητα και η ποικιλία δεν θα πρέπει να εξαρτώνται από τον τρόπο με τον οποίο σιτίζεται κάθε Μονάδα.
Προβληματισμό προκαλούν και τα στοιχεία για τη στελέχωση.
Στην Εθνική Φρουρά υπηρετούν συνολικά 21 ωρομίσθιοι κυβερνητικοί υπάλληλοι με ειδικότητα μάγειρα Α΄.
Ωστόσο, τέσσερα από τα 17 ενεργά μαγειρεία Μονάδων –ποσοστό 24%– δεν διαθέτουν επαγγελματία μάγειρα.
Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, την παρασκευή των γευμάτων αναλαμβάνουν κληρωτοί οπλίτες που έχουν λάβει την ειδικότητα του μάγειρα.
Η Έκθεση ανοίγει και ένα διαφορετικό κεφάλαιο: αυτό των απορριμμάτων.
Από τις 20 Ιανουαρίου 2025, όταν άρχισε η ισχύς της τρέχουσας σύμβασης, μέχρι τις 6 Μαρτίου 2026, είχαν διανεμηθεί περίπου 720.000 μερίδες σε ανακυκλώσιμες ατομικές συσκευασίες μιας χρήσης, χωρίς σε αυτό τον αριθμό να περιλαμβάνονται οι συσκευασίες των συνοδευτικών.
Παρά ταύτα, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι συσκευασίες κατέληγαν στα κοινά σκουπίδια.
Το 48% των Μονάδων Σίτισης δήλωσε ότι δεν διαθέτει κάδους ανακύκλωσης και το 52% ότι δεν εξυπηρετείται από αδειοδοτημένο συλλογικό σύστημα διαχείρισης αποβλήτων.
Ένα ακόμη βασικό ζήτημα που αναδεικνύεται αφορά τον ίδιο τον διατροφικό σχεδιασμό.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπιστώνει ότι δεν έχουν προσδιοριστεί επιστημονικά οι ημερήσιες ενεργειακές ανάγκες των οπλιτών ούτε οι συνολικές θερμίδες που τους παρέχονται.
Δεν έχει επίσης πραγματοποιηθεί ολοκληρωμένη ανάλυση των γευμάτων ως προς βασικά διατροφικά στοιχεία, όπως υδατάνθρακες, λίπος και πρωτεΐνες.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται σειρά αλλαγών, μεταξύ των οποίων επιστημονική εκτίμηση των ενεργειακών αναγκών των οπλιτών, ανάλυση της θρεπτικής αξίας των γευμάτων, καλύτερη αντιμετώπιση των ειδικών διατροφικών αναγκών και επανεξέταση των μενού.
Ζητά επίσης αυστηρότερους ελέγχους κατά την παραλαβή των τροφίμων, αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των παραγγελιών ώστε να περιοριστούν οι αχρείαστες ποσότητες και η σπατάλη, καθώς και καλύτερο έλεγχο των θερμοκρασιών.
Στις εισηγήσεις περιλαμβάνονται ακόμη η ενίσχυση των φρέσκων τροφίμων, η βελτίωση του προγεύματος και των ροφημάτων και η ορθή εφαρμογή των διαδικασιών ανακύκλωσης.
Η Έκθεση αναγνωρίζει πάντως και βελτιώσεις σε σχέση με το παρελθόν, κυρίως στην καθαριότητα και την υγιεινή χώρων και μέσων σίτισης, καθώς και μεγαλύτερη ευελιξία στη διοικητική μέριμνα μέσω των έτοιμων γευμάτων.
Η συνολική εικόνα, ωστόσο, δείχνει ότι παρά τα εκατομμύρια που δαπανώνται κάθε χρόνο, παραμένουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης τόσο στην ποιότητα και την ασφάλεια του φαγητού όσο και στον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται οι παραγγελίες και διαχειρίζονται οι δημόσιοι πόροι.
ΠΗΓΗ:
Πηγή – Διάλογος
