Η ιδανική περίπτωση θα ήταν μια νέα διεύρυνση της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια και για έκτακτα μέτρα στήριξης, τα οποία δεν θα εγγράφονται στο έλλειμμα, με σαφείς περιορισμούς στο είδος των μέτρων και του χρόνου εφαρμογής τους, ώστε να καλυφθούν σε μεγάλο μέρος και οι χώρες με δημοσιονομικό πρόβλημα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιστέκεται σε μια τέτοια συνθήκη έχοντας κατά νου το προηγούμενο της κρίσης του 2022. Τότε ίσχυε η γενική ρήτρα διαφυγής.
Εκτροχιασμός
Ετσι, αρκετές χώρες έλαβαν μέτρα τα οποία ήταν πολλές φορές «οριζόντια» και με ισχύ η οποία υπερέβη την περίοδο του υψηλού πληθωρισμού. Τούτο, με δεδομένο ότι κάποια έπαψαν να ισχύουν μετά το τέλος του 2024. Το αποτέλεσμα ήταν το χρέος της Ε.Ε. να φτάσει το 96% του ΑΕΠ. Σήμερα, το χρέος της Ε.Ε. φτάνει το 90% του ΑΕΠ και το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα θα φτάσει το 3% του ΑΕΠ. Συνεπώς, μπορεί χρέος και έλλειμμα να είναι οριακά αλλά μπορεί να εκτροχιαστούν με άγνωστο χρόνο επανόδου στην κανονικότητα.
Υπέρ της άρνησης της Επιτροπής συνηγορεί και το γεγονός ότι η αύξηση στις τιμές ενέργειας δεν είναι τόσο υψηλή, όπως κατά την κρίση του 2022. Σήμερα, η διεθνής τιμή του πετρελαίου περνάει κατά λίγο τα 100 δολάρια το βαρέλι με μία κορύφωση τα 110 δολάρια πριν από λίγες μέρες. Το 2022 η διεθνής τιμή είχε φτάσει τα 130 δολάρια το βαρέλι. Το φυσικό αέριο έφτασε μέχρι και τα 83 ευρώ για κάθε θερμική μεγαβατώρα, ενώ το 2022 είχε φτάσει τα 323 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. Από την άλλη, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη, την κορύφωση και πολύ περισσότερο την ολοκλήρωση της σημερινής κρίσης.
Τα περιθώρια
Αν η Ελλάδα είχε μαζί με όλες τις άλλες χώρες ένα τέτοιο περιθώριο για επιπλέον αύξηση π.χ. 0,3% του ΑΕΠ των δαπανών της για μέτρα στήριξης τα οποία δεν θα μετρούσαν στα έλλειμμα, θα είχε πολύ μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων. Προς το παρόν, ο χώρος για μέτρα στήριξης είναι 200 εκατ. ευρώ, ενώ ο προϋπολογισμός έχει πρόβλεψη για επίδομα θέρμανσης ύψους 250 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι ήδη ενσωματωμένο στις δηλωμένες δαπάνες της χώρας. Αυτό από μόνο του δίνει χώρο για μέτρα στήριξης συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ.
Με βάση όλες τις ενδείξεις, στο τέλος του χρόνου η Ελλάδα θα φτάσει για τρίτη συνεχόμενη χρονιά σε πρωτογενές πλεόνασμα υψηλότερο του 4% – 4,2% του ΑΕΠ, έναντι επίσημου στόχου για πλεόνασμα 3,2% του ΑΕΠ. Συνεπώς, με την ανακοίνωση των δημοσιονομικών στοιχείων του 2026, τον ερχόμενο Απρίλιο θα έχει ξεπεράσει τον στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος κατά τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ. Από την υπέρβαση αυτή, χωρίς να υπολογιστούν τα ενεργητικά δημόσια έσοδα, η Ελλάδα θα έχει περιθώριο επιπλέον δαπανών ύψους 0,3% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 850 – 900 εκατ. ευρώ. Ετσι, το «οπλοστάσιο» για μέτρα στήριξης θα έφτανε το 1,35 με 1,4 δισ. ευρώ, για να πετύχει τιμή για το πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από το 1,75 ευρώ το λίτρο μέχρι και το τέλος του ερχόμενου Απριλίου.
Οι σκέψεις για μείωση του ΕΦΚ
Η λύση της μείωσης του ΕΦΚ, η οποία έπεσε στο τραπέζι από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, είναι μια λύση με δημοσιονομικό κόστος και αμφίβολο όφελος. Επιπλέον, ένα τέτοιο μέτρο είναι δύσκολο να είναι έκτακτο αφού επαναφορά του ΕΦΚ στα σημερινά επίπεδα θα συναντούσε τεράστιες αντιδράσεις. Ωστόσο, συνεχίζει να υπάρχει στην ατζέντα του ΥΠΕΘΟΟ ως ύστατη λύση, αφού είναι συμβατή με τις οδηγίες που έδωσε η Επιτροπή τον περασμένο Απρίλιο, λίγο μετά το ξέσπασμα της κρίσης στον Περσικό Κόλπο και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Πηγή – Ελεύθερος Τύπος
