Η Ευρώπη ανταγωνίζεται με τη Ρωσία, την Κίνα και τις ΗΠΑ για να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες στον τομέα της ασφάλειας και της οικονομίας. Τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. συμφώνησαν να αυξήσουν τις επενδύσεις στην Αρκτική εν μέσω μιας αυξανόμενης διαμάχης για πλεονεκτήματα ασφάλειας και τεράστιους φυσικούς πόρους.
Χαρακτηρίζοντας την Αρκτική «γεωπολιτικό σημείο», μια διήμερη Σύνοδος Κορυφής την περασμένη Δευτέρα στο Ροβανιέμι της Φινλανδίας, στην οποία συμμετείχαν ηγέτες 12 κρατών, κάλεσε την Ε.Ε. «να αναλάβει έναν πιο στρατηγικό και προληπτικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Αρκτική», ανέφεραν οι συμμετέχοντες σε κοινή δήλωση.
Η συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν οι ηγέτες της Φινλανδίας, της Δανίας, της Εσθονίας, της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Γερμανίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Ολλανδίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας και της Σουηδίας, επικεντρώθηκε στον αγώνα για επιρροή στην Αρκτική, καθώς η υποχώρηση των πάγων ανοίγει ευκαιρίες στη βόρεια περιοχή. Η συνάντηση αναγνώρισε τη Ρωσία ως τη μεγαλύτερη απειλή για την ευρωπαϊκή Αρκτική, αλλά σημείωσε, επίσης, τις φιλοδοξίες της Κίνας και των ΗΠΑ.
Απειλή
Τα τελευταία χρόνια, η Ρωσία έχει ενισχύσει τη στρατιωτική παρουσία της στην Αρκτική ανοίγοντας ξανά και εκσυγχρονίζοντας βάσεις που εγκαταλείφθηκαν μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης. «Η Ρωσία αποτελεί την πιο σημαντική και μακροπρόθεσμη απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της Αρκτικής. Προκειμένου να ανταποκριθεί στην απειλή που θέτει η Ρωσία, η Ε.Ε. πρέπει να αντιμετωπίσει την Αρκτική ως στρατηγικό σύνορο», δήλωσε ο Φινλανδός πρωθυπουργός, Πέτερι Ορπο, μετά τη συνάντηση.
Επίσης, η Κίνα δεν έχει κρύψει το ενδιαφέρον της για την περιοχή, η οποία είναι πλούσια σε φυσικούς πόρους, ενώ η Γροιλανδία, η οποία δεν αποτελεί μέρος της Ε.Ε. αλλά εποπτεύεται από τη Δανία, έχει γίνει «μήλον της Εριδος» μεταξύ της Ε.Ε. και των ΗΠΑ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να ισχυρίζεται ότι η Δανία δεν μπορεί να προστατεύσει το νησί της Αρκτικής από τη Ρωσία και την Κίνα. «Νομίζω ότι όλοι αναγνώρισαν πως η Γροιλανδία έχει υποστεί μεγάλη πίεση», δήλωσε η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρεντέρικσεν.
Την περασμένη εβδομάδα, η Ε.Ε. υπέγραψε μια συμφωνία με τη Γροιλανδία, υποσχόμενη μια ισχυρότερη συνεργασία και ανακοινώνοντας ένα επενδυτικό πακέτο 200 εκατ. ευρώ, προκειμένου να κατευνάσει το άγχος που προκαλείται από τις επανειλημμένες απειλές του Αμερικανού προέδρου για προσάρτηση της αυτοδιοικούμενης περιοχής.
Η προσπάθεια της Ρωσίας να ελέγξει την αρκτική πλωτή οδό θέτει την Ευρώπη ενώπιον μιας τρομακτικής πρόκλησης. Πρόσφατα, ο υπουργός Αμυνας της Νορβηγίας προειδοποίησε ότι στη Ρωσία δεν πρέπει να επιτραπεί να ελέγξει το Bear Gap. Πρόκειται για μια υδάτινη έκταση που εκτείνεται περίπου 400 μίλια μεταξύ της νήσου Μπέαρ στο νοτιότερο τμήμα του αρχιπελάγους Σβάλμπαρντ και του Ακρωτηρίου του Βορρά στη Νορβηγία. Χρησιμεύει ως το γεωγραφικό σημείο ορίου όπου η ρηχή Θάλασσα του Μπάρεντς συναντά την πολύ βαθύτερη Νορβηγική Θάλασσα.
Η Ρωσία επιδιώκει εδώ και καιρό να ελέγξει το Bear Gap. Ο έλεγχος της πλωτής οδού θα έδινε στα ρωσικά υποβρύχια ευκολότερη πρόσβαση στη Νορβηγική Θάλασσα, όπου οι πολύπλοκες ακουστικές συνθήκες καθιστούν την ανίχνευση πολύ πιο δύσκολη για τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Ο Νορβηγός υπουργός Αμυνας επεσήμανε ότι αυτά τα υποβρύχια θα μπορούσαν να απειλήσουν άμεσα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία, με υπερηχητικούς πυραύλους που έχουν επιχειρησιακό βεληνεκές έως και 1.500 χλμ.
Εμφαση
Υπάρχει, επίσης, ένα αμυντικό στοιχείο στον έλεγχο του Bear Gap. Από τη δεκαετία του 1970 και μετά, το σοβιετικό και αργότερα το ρωσικό δόγμα έχουν δώσει έμφαση σε αυτό που ονομάζεται «στρατηγική προμαχώνα». Η Ρωσία έχει επιδιώξει να δημιουργήσει ισχυρά προστατευμένες περιμέτρους μέσα και γύρω από τη χερσόνησο Κόλα, στα βορειοδυτικά της, για να προστατεύσει τα υποβρύχια βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικών επιθέσεων που βρίσκονται σε «φούσκες» κοντά στα εγχώρια ύδατά της.
Ο βόρειος στόλος της Ρωσίας, ο οποίος εδρεύει κοντά στο λιμάνι του Μούρμανσκ στο βόρειο τμήμα της χερσονήσου Κόλα, αντιπροσωπεύει τα δύο τρίτα των ναυτικών δυνατοτήτων πυρηνικών επιθέσεων. Ετσι, η Ρωσία θεωρεί τον έλεγχο του Bear Gap ως «κλειδί» για να διασφαλίσει ότι οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ θα παραμείνουν εκτός της περιοχής και δεν θα μπορούν να απειλήσουν τον βόρειο στόλο.
Προς το παρόν, ουδείς ελέγχει το Bear Gap, όμως οι ρωσικές δραστηριότητες στην περιοχή έχουν γίνει πιο δυναμικές τα τελευταία χρόνια. Η στρατηγική της Μόσχας για την απόκτηση ελέγχου σε αυτό το τμήμα νερού φαίνεται να εξαρτάται, ουσιαστικά, από την αποσταθεροποίηση της Νορβηγίας.
ΣΕ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ ΤΟ ΝΑΤΟ
Η πυραυλική δοκιμή της Μόσχας και τα στρατηγικής σημασίας νησιά
Τον Ιούλιο του 2026, η Ρωσία πραγματοποίησε ναυτική άσκηση που περιελάμβανε βολή πραγματικών πυραύλων σε μια τεράστια ζώνη αποκλεισμού, μερικές από τις οποίες εκτείνονταν στα χωρικά ύδατα της Νορβηγίας. Δύο μήνες πριν, ο βόρειος στόλος της Ρωσίας πραγματοποίησε δοκιμή ενός αντιπλοϊκού πυραύλου Oniks πάνω από τη Θάλασσα του Μπάρεντς. Η Ρωσία δημοσίευσε βίντεο από τη δοκιμαστική βολή, αλλά δεν επιβεβαίωσε την ακριβή τοποθεσία της.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το ΝΑΤΟ είναι σε εγρήγορση, ενώ στρατιωτικές ασκήσεις συχνά προσομοιώνουν ρωσικές αμφίβιες αποβάσεις σε στρατηγικής σημασίας νησιά, όπως το Γκότλαντ της Σουηδίας, το Μπόρνχολμ της Δανίας ή τα Χιουμαά και Σάαρεμα της Εσθονίας. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλα, λιγότερο γνωστά, νησιά που θα μπορούσαν να γίνουν «δελεαστικοί στόχοι» για τη Μόσχα.
Πηγή – Ελεύθερος Τύπος
