Η ίδια η Πολιτεία φαίνεται να θέτει σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης, ενός θεσμού που δημιούργησε μόλις πριν δύο χρόνια στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προκαλώντας προβλήματα στη λειτουργία και το μέλλον τους.
Εάν ένας ΕΟΑ χάσει μια αγωγή 10 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία κινήθηκε εναντίον μιας πολεοδομικής Αρχής πριν το 2024, θα φορτωθεί βάρος 10 εκατομμυρίων ευρώ για αποφάσεις ή λάθη άλλων
Του Τάσου Περδίου
Η παροιμία «έβαλε τα χέρια του και έβγαλε τα μάτια του» ταιριάζει γάντι στην υπόθεση που έφερε στο φως η εφημερίδα μας την εβδομάδα που πέρασε και αφορά στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης. Συγκεκριμένα, άπτεται της οικονομικής βιωσιμότητας των ΕΟΑ, την οποία υπονομεύει η ίδια Πολιτεία που δημιούργησε τον θεσμό στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης πριν δύο χρόνια.
Το πρόβλημα ήρθε στο φως από άρθρο του δικηγόρου Μιχάλη Δειλινού, ο οποίος ειδικεύεται στο διοικητικό δίκαιο και είναι νομικός σύμβουλος του ΕΟΑ Λάρνακας. Ο κ. Δειλινός τιτλοφόρησε το άρθρο του «Κίνδυνος για τους ΕΟΑ από το “ριφιφί” του Κράτους στα ταμεία τους» και έγραψε συγκεκριμένα τα εξής, συγκεκριμενοποιώντας και τη νομοθετική ρύθμιση που δημιούργησε το πρόβλημα:
«Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οποία έθεσε σε λειτουργία τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ), βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή και ασύμμετρη απειλή, η οποία προέρχεται από μια πρόσφατη Νομοθετική τροποποίηση. Ειδικότερα, με την ψήφιση του περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης (Τροποποιητικού) (Αρ. 3) Νόμου του 2025 (Ν.132(I)/2025) στις 22/7/2025 τροποποιήθηκε το άρθρο 101 του βασικού Νόμου (Ν.37(Ι)/2022) με την προσθήκη αμέσως μετά του εδαφίου (4) του ακόλουθου νέου εδαφίου, ως εδαφίου (5):
“(5) Οποιαδήποτε δικαστική ή άλλη διαδικασία ή/και προσφυγή ή/και αγωγή εκκρεμούσα ή/και δημιουργηθείσα ή/και αναφορικά με ζήτημα ή/και διαφορά που ηγέρθη και αφορά ως διάδικο ή μέρος σε διαδικασία οποιαδήποτε Πολεοδομική Αρχή η οποία ασκούσε αρμοδιότητα ως τέτοια πριν από την 1η Ιουλίου 2024 συνεχίζεται ή/και ασκείται εφεξής από τη διάδοχή της Πολεοδομική Αρχή, όπως αυτή εκάστοτε καθορίζεται, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 4 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, βάσει και των σχετικών διατάξεων του άρθρου 20 του παρόντος Νόμου:
Νοείται ότι, οποιαδήποτε δικαστική απόφαση εκδοθεί ενδιάμεσα και ειδικότερα από την 1η Ιουλίου 2024 και εντεύθεν και αφορά απόφαση, ενέργεια ή παράλειψη Πολεοδομικής Αρχής δεσμεύει πλέον τον οικείο Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης, ως διάδοχη Πολεοδομική Αρχή”.
Πρακτικά τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει με απλά λόγια ότι το Κράτος επιχειρεί να αποποιηθεί τις δικές του ευθύνες για πράξεις και αποφάσεις περασμένων ετών ή και δεκαετιών, μετακυλίοντας το βάρος της δικαστικής διαμάχης και των πιθανών αποζημιώσεων στους ώμους των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης.
Και να δώσουμε ένα παράδειγμα. Το Κράτος αποφάσισε πριν δεκαετίες να μην επιτρέψει την ανάπτυξη σε μια μεγάλη περιοχή του Δήμου Πέγειας, η οποία εμπίπτει σε τουριστική ζώνη, με σκοπό να προστατεύσει τη χερσόνησο του Ακάμα. Οι αιτήσεις κάποιων ιδιοκτητών ακινήτων για τουριστική ανάπτυξη των ακινήτων τους απορρίφθηκαν από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως αρκετά χρόνια πριν τη σύσταση των ΕΟΑ, ακριβώς διότι η απόφαση του Κράτους ήταν να προστατεύσει τη χερσόνησο του Ακάμα. Οι ιδιοκτήτες των ακινήτων αυτών κινήθηκαν δικαστικά εναντίον του Κράτους, αξιώνοντας αποζημιώσεις εκατομμυρίων. Με την τελευταία τροποποίηση του περί Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης Νόμου, οι αγωγές αυτές θα στραφούν εναντίον και των ΕΟΑ, οι οποίοι θα κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με δικαστικές αποφάσεις που θα τους υποχρεώνουν να αποζημιώσουν εκατομμύρια, για αποφάσεις που δεν πήραν οι ίδιοι οι ΕΟΑ και για αποφάσεις που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Κράτους και όχι των ΕΟΑ.
Αυτό πρακτικά θα συνεπάγεται τεράστιο διοικητικό κόστος για τους ΕΟΑ, οι οποίοι θα πρέπει να στελεχώσουν νομικά τμήματα και να αναλώσουν πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό για να υπερασπιστούν υποθέσεις που δεν χειρίστηκαν ποτέ οι ίδιοι. Αντί οι υπάλληλοι των Οργανισμών να επικεντρώνονται στην ταχεία αδειοδότηση και την εξυπηρέτηση του κοινού, θα αναζητούν ιστορικούς φακέλους σε κρατικά αρχεία για να υπερασπιστούν τις δικαστικές υποθέσεις.
Επιπρόσθετα, εάν το Δικαστήριο επιδικάσει αποζημιώσεις σε ιδιοκτήτες ακινήτων, η περιουσία των οποίων επηρεάστηκε από Πολεοδομικές αποφάσεις, το οικονομικό βάρος θα κληθούν να το καταβάλουν οι ΕΟΑ. Αυτό σημαίνει ότι χρήματα που προέρχονται από τα τέλη των πολιτών και προορίζονται για έργα υποδομής, πράσινες αναπτύξεις και βελτίωση της ποιότητας ζωής, θα καταλήγουν τελικά σε αποζημιώσεις.
Κατά την άποψή μας, το Κράτος οφείλει να αναλάβει την ευθύνη για τις πράξεις και τις αποφάσεις που του αναλογούν ως Κεντρική Διοίκηση και να μην προσπαθεί να τις μετακυλήσει στους ώμους των ΕΟΑ, οι οποίοι δεν μπορούν να σηκώσουν τέτοιο βάρος. Πρέπει να γίνει άμεσα σαφής και ξεκάθαρος διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων και των ευθυνών που αναλογούν στο Κράτος και των αρμοδιοτήτων και ευθυνών που αναλογούν στους ΕΟΑ για υποθέσεις που προκύπτουν ή προέρχονται από πολεοδομικές αποφάσεις. Ποιος από τους δύο έχει την ευθύνη χειρισμού τέτοιων υποθέσεων; Και ποιος από τους δύο έχει την ευθύνη να καταβάλει αποζημιώσεις σε τέτοιου είδους υποθέσεις, σε περίπτωση δικαστικής καταδίκης; Με λίγα λόγια, η νομοθεσία αυτή χρήζει άμεσα τροποποίησης.
Πρέπει να ξεκαθαρίσει νομοθετικά ποιος έχει την ευθύνη χειρισμού των υποθέσεων αυτών είτε δικαστηριακά είτε εξωδικαστικά και ποιος έχει την ευθύνη πληρωμής αποζημιώσεων των υποθέσεων αυτών που προκύπτουν από πολεοδομικές αποφάσεις.
Αλλιώς, η χρηματοοικονομική σταθερότητα και η διοικητική δομή των νεοσύστατων ΕΟΑ θα κινδυνεύσουν σοβαρά και η μεταρρύθμιση θα αποτύχει προτού καν ωριμάσει από πράξεις μάλιστα και αποφάσεις που δεν έλαβαν οι ίδιοι οι ΕΟΑ. Τον λογαριασμό δε, για άλλη μια φορά, θα κληθούν να τον πληρώνουν οι πολίτες».
ΕΟΑ Λάρνακας: «Να διαμορφωθεί ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο που θα προστατεύει την οικονομική βιωσιμότητα των ΕΟΑ»
Μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος από τη «Χ», εκδόθηκε ανακοίνωση από τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λάρνακας, ο οποίος δεν έκρυψε την ανησυχία του για τα νέα δεδομένα που δημιούργησε η τροποποίηση της νομοθεσίας, ζητώντας άμεσα διορθωτικά μέτρα.
«Η σχετική νομοθετική ρύθμιση δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς, καθώς οι ΕΟΑ ενδέχεται να κληθούν να αναλάβουν όχι μόνο τη διαχείριση παλαιών υποθέσεων, αλλά και οικονομικές υποχρεώσεις ή αποζημιώσεις που πιθανόν να προκύψουν από αυτές, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν οποιαδήποτε συμμετοχή ή αρμοδιότητα κατά τον χρόνο λήψης των συγκεκριμένων αποφάσεων», τόνισε, υιοθετώντας τη θέση του δικηγόρου Μιχάλη Δειλινού ότι είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστεί νομοθετικά τόσο ποιος φέρει την ευθύνη για τον δικαστικό ή εξωδικαστικό χειρισμό αυτών των υποθέσεων όσο και ποιος αναλαμβάνει την καταβολή ενδεχόμενων αποζημιώσεων.
«Ο ΕΟΑ Λάρνακας υπογραμμίζει την άμεση ανάγκη επανεξέτασης και ρύθμισης του ζητήματος, με σαφή διαχωρισμό μεταξύ των ευθυνών που απορρέουν από αποφάσεις των προγενέστερων αρμόδιων Αρχών και εκείνων που αναλογούν στους ΕΟΑ από την ημερομηνία ανάληψης των σχετικών αρμοδιοτήτων.
Η οικονομική και διοικητική βιωσιμότητα των ΕΟΑ αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Πόροι που προορίζονται για την εύρυθμη λειτουργία των Οργανισμών, την εξυπηρέτηση των πολιτών και την υλοποίηση έργων δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται από υποχρεώσεις που προκύπτουν από αποφάσεις του παρελθόντος.
Ο ΕΟΑ Λάρνακας καλεί, ως εκ τούτου, τους αρμόδιους να προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση στις αναγκαίες ενέργειες, ώστε να διαμορφωθεί ένα σαφές και δίκαιο θεσμικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την ορθή κατανομή των ευθυνών και θα προστατεύει την οικονομική βιωσιμότητα των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης», κατέληξε ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λάρνακας.
Πηγή – Διάλογος
