Η κυβέρνηση της Δανίας ανακοίνωσε επισήμως ότι οι τρεις πλευρές αναμένεται να υπογράψουν τη συμφωνία την επόμενη εβδομάδα και ότι, μετά την υπογραφή της, θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εθνικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες προτού τεθεί σε ισχύ. Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί και αρκετές λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, μεταξύ των οποίων ο αριθμός των Αμερικανών στρατιωτών που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στη Γροιλανδία και το εάν θα κατασκευαστούν νέες αμερικανικές βάσεις.
Μόνιμη πρόσβαση βάσεις και υπερπτήσεις
Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνιμα δικαιώματα πρόσβασης, εγκατάστασης βάσεων και υπερπτήσεων στη Γροιλανδία. Παράλληλα, επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να διευρύνει σημαντικά τη στρατιωτική παρουσία της στο νησί. Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη πολύ εκτεταμένα δικαιώματα βάσεων και υπερπτήσεων στη Γροιλανδία βάσει της αμυντικής συμφωνίας που υπέγραψαν με τη Δανία το 1951. Σήμερα λειτουργούν στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού τη διαστημική βάση Pituffik, σημαντική εγκατάσταση για την πυραυλική προειδοποίηση και την επιτήρηση του Διαστήματος. Το νέο πλαίσιο, ωστόσο, είναι τριμερές, καθώς συμμετέχει πλέον και η ίδια η Γροιλανδία, και επιχειρεί να κατοχυρώσει τη μακροπρόθεσμη αμερικανική παρουσία ανεξάρτητα από πιθανές μελλοντικές πολιτικές αλλαγές στο νησί. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα αρχίσουν σύντομα να αναπτύσσουν «μεγάλη στρατιωτική παρουσία» στη Γροιλανδία, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τον αριθμό των στρατιωτών ή τις εγκαταστάσεις που σχεδιάζονται. Το Reuters σημειώνει ότι μέχρι στιγμής παραμένει άγνωστο εάν η συμφωνία θα οδηγήσει στην κατασκευή νέων βάσεων.
Κλειστή η πόρτα σε Ρωσία και Κίνα
Βασικό στοιχείο της συμφωνίας είναι ο αποκλεισμός στρατιωτικής παρουσίας χωρών εκτός ΝΑΤΟ. Αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε στο Reuters ότι χώρες που δεν είναι μέλη της Συμμαχίας δεν θα μπορούν να κατασκευάζουν στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία. Η ρύθμιση αφορά κυρίως τη Ρωσία και την Κίνα, τις οποίες η Ουάσινγκτον θεωρεί βασικούς στρατηγικούς ανταγωνιστές στην Αρκτική. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η συμφωνία αντιμετωπίζει «μόνιμα και πλήρως» τις ανησυχίες εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ σχετικά με τη Γροιλανδία και ότι το νησί θα παραμείνει μέρος της στρατηγικής αμυντικής περιοχής της Βόρειας Αμερικής, αποκλείοντας την παρουσία αντιπάλων στην περιοχή.
Τι προβλέπεται για τις επενδύσεις
Η συμφωνία έχει και σημαντική οικονομική διάσταση. Ο Τραμπ ανέφερε ότι αντίπαλοι των Ηνωμένων Πολιτειών δεν θα μπορούν να πραγματοποιούν «ευαίσθητες επενδύσεις» στη Γροιλανδία χωρίς αμερικανική έγκριση. Σύμφωνα με αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που μίλησε στο Reuters, μόνο οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα μπορούν να πραγματοποιούν ορισμένες, μη προσδιορισμένες ακόμη, «ευαίσθητες επενδύσεις» στο νησί. Oι περιορισμοί φαίνεται να αφορούν κυρίως χώρες εκτός ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι ΗΠΑ αποκτούν γενικό δικαίωμα βέτο σε όλες τις επενδυτικές αποφάσεις της Γροιλανδίας και το ακριβές εύρος των περιορισμών θα γίνει σαφές όταν δημοσιοποιηθεί το τελικό κείμενο.
Χωρίς ημερομηνία λήξης
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, σύμφωνα με τον Τραμπ, η συμφωνία δεν έχει ημερομηνία λήξης. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε στο Reuters ότι το νέο πλαίσιο προβλέπεται να συνεχίσει να ισχύει ακόμη και στην περίπτωση που η Γροιλανδία αποκτήσει στο μέλλον πλήρη ανεξαρτησία από τη Δανία. Η πρόβλεψη αυτή επιχειρεί να διασφαλίσει ότι η στρατιωτική πρόσβαση των ΗΠΑ δεν θα εξαρτάται από την πολιτική σχέση της Γροιλανδίας με το Βασίλειο της Δανίας.
Τι λένε Δανία και Γροιλανδία
Παρά τη διατύπωση του Ντόναλντ Τραμπ περί μόνιμης δυνατότητας των ΗΠΑ να κάνουν «ό,τι είναι απαραίτητο» για την ασφάλεια της Γροιλανδίας, η συμφωνία δεν προβλέπει την προσάρτηση του νησιού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Reuters επισημαίνει ότι η τελική συμφωνία υπολείπεται του παλαιότερου στόχου του Τραμπ να αποκτήσουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε ότι η συμφωνία ενισχύει την κοινή ασφάλεια στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό, καθώς και το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας και το δικαίωμα των Γροιλανδών στην αυτοδιάθεση. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν ανέφερε ότι η συμφωνία αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας και τη θέση της στη διεθνή συνεργασία και εκτίμησε ότι ενισχύει την ασφάλεια της Γροιλανδίας, της Δανίας, των ΗΠΑ και της δυτικής συμμαχίας.
Τι παραμένει άγνωστο
Παρά τις ανακοινώσεις, κρίσιμες λεπτομέρειες δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστές. Δεν έχει διευκρινιστεί πόσοι επιπλέον Αμερικανοί στρατιωτικοί θα αναπτυχθούν στη Γροιλανδία, εάν θα δημιουργηθούν νέες βάσεις και σε ποια σημεία, ούτε ποιοι ακριβώς οικονομικοί τομείς θα χαρακτηριστούν «ευαίσθητοι» για τις ξένες επενδύσεις. Έχουν υπάρξει αναφορές για πιθανή αξιοποίηση επιπλέον περιοχών του νησιού και για ενδεχόμενες νέες αμερικανικές αμυντικές ζώνες, όμως μέχρι σήμερα αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί ως όρος της συμφωνίας. Η τελική έκταση των αμερικανικών δικαιωμάτων, αλλά και οι μηχανισμοί που θα διέπουν τις ξένες επενδύσεις, αναμένεται να αποσαφηνιστούν με τη δημοσιοποίηση του κειμένου και την ολοκλήρωση των διαδικασιών κύρωσης.
Πηγή – Ελεύθερος Τύπος
