Ο Μιχαήλ Παπαζήσης προπολεμικά ήταν αξιωματικός της Φρουράς της Στρατιωτικής Διοίκησης Κοζάνης, δηλαδή άνθρωπος του καθεστώτος Μεταξά
Στην κατοχή διορίζεται από τους Γερμανούς ως Έπαρχος Εορδαίας και Κοινοτάρχης Πτολεμαΐδας στον νομό Κοζάνης/Γρεβενών (τότε οι δύο νομοί ήταν ενωμένοι)
Τον Ιούνιο του 1943, ο ταγματάρχης Μιχαήλ Παπαζήσης, όντας ακόμη Έπαρχος Εορδαίας, απήχθη από τον ΕΛΑΣ και τον έστειλαν για εκτέλεση, καθώς θεωρήθηκε ως ο βασικός υπαίτιος για την εκτέλεση 165 ανδρών και το κάψιμο του χωριού Μεσόβουνο Εορδαίας του νομού Κοζάνης από τη Βέρμαχτ
Περιέργως όμως το ΕΑΜ (δηλαδή η ηγεσία του ΚΚΕ) αποφάσισε να μην τον εκτελέσει, αντίθετα αποφάσισε να τον δεχτεί να προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ και τον έστειλε από την Κοζάνη στο 5ο Ανεξάρτητο Τάγμα ΕΛΑΣ Παρνασσίδας ως στρατιωτικό διοικητή, χωρίς οι διοικητές του τάγματος, Διαμαντής και Νικηφόρος, να ενημερωθούν ή να ζητηθεί η γνώμη τους ή τέλος πάντων να έχουν λόγο για ένα τάγμα που έφτιαξαν μόνοι τους και τώρα το κόμμα τούς φόρτωνε έναν άσχετο ως στρατιωτικό διοικητή
Τότε ακόμα και ο Άρης είχε ενστάσεις και είχε συντάξει έκθεση που ζητούσε την αντικατάσταση του Παπαζήση, από τη Διοίκηση του 5ου Ανεξάρτητου Τάγματος ΕΛΑΣ Παρνασσίδας, αλλά οι υπεύθυνοι (για μία ακόμη φορά) αγνόησαν και τον Άρη, όπως είχαν αγνοήσει και τον Νικηφόρο και τον Διαμαντή
Όταν απελευθερώθηκε η Αθήνα, το 2ο Σύνταγμά του ΕΛΑΣ (πρώην 5ο Ανεξάρτητο Τάγμα Παρνασσίδας) ηταν από τα πιο αξιόμαχα, με καπετάνιο τον Νικηφόρο, πολιτικό τον Διαμαντή και στρατιωτικό τον Παπαζήση και δύναμη 1.200 ανδρών με έδρα τη Θήβα
Τότε λοιπόν, παρά τις συμφωνίες του ΚΚΕ με τους Εγγλέζους να μην κατέβει ο ΕΛΑΣ στην Αθήνα στις 12 Οκτώβρη (όταν απελευθερώθηκε η Αθήνα) ο Νικηφόρος το πήρε πάνω του και κατέβηκε με το σύνταγμα στην Ελευσίνα, όπου έγινε πραγματικά μεγάλο πανηγύρι
Τότε τον κάλεσαν σε απολογία και τον επέπληξαν οι κομματικοί και τοτε ήταν που κατάλαβαν ότι αυτό το τόσο αξιόμαχο σύνταγμα πρέπει να το ελέγξουν
Τους φοβούνταν, Νικηφόρο και Διαμαντή, οπως και τον Αρη,
οτι αν μπουν στην Αθήνα και νικήσουν κυβερνητικούς και Εγγλέζους (πράγμα σίγουρο) θα πάρουν τα ηνία της διοίκησης αυτοί και οι ανίκανοι του κομματικού σωλήνα θα κατέληγαν εκεί όπου ανήκουν
Ετσι, με στρατιωτική εντολή στέλνουν Αρη και Σαράφη στην Ήπειρο να πολεμήσουν τον Ζέρβα (ουσιαστικά όμως ήθελαν να απομακρύνουν τον ΕΛΑΣ του βουνού όσο πιο μακριά από την Αθήνα γίνεται) και τον Διαμαντή και τον Νικηφόρo σε διαφορετικές μονάδες
Ο Διαμαντής έφυγε, αλλά τον Νικηφόρο τον πρόλαβε και ακύρωσε τη διαταγή ο Σιαντος, που ο κομματικός σωλήνας τον άφηνε απ’ έξω και δεν ήταν ενήμερος για όλες τις ραδιουργίες
Ετσι πριν ξεκινήσουν τα Δεκεμβριανά, ο Νικηφόρος παρακούει και πάλι τις εντολές του κόμματος και κατεβαίνει με το σύνταγμα του στις παρυφές της Αθήνας
Για την ακρίβεια στρατωνίζονται στα όρια Φιλοθέης-Ψυχικού
Αν έμπαιναν αυτοί οι εμπειροπόλεμοι αντάρτες στην Αθήνα, δεν είχαν καμιά ελπίδα ούτε οι κυβερνητικοί ούτε οι Εγγλέζοι (ήταν πριν φτάσει η μεγάλη αγγλική βοήθεια στην Αθήνα)
Έτσι, τη νύχτα 3 προς 4 Δεκεμβρίου 1944, ο καπετάν Νικηφόρος διετάχθη να μεταβεί στην έδρα του 5ου συντάγματος του ΕΛΑΣ στην Κηφισιά με καπετάνιο τον Νίκο Καρρά για κάποια επιχείρηση
Υποτίθεται ότι θα έπαιρνε μια μικρή δύναμή από τον Νίκο Καρρά, για να αφοπλίσει τα αστυνομικά τμήματα Χολαργού, Αγίας Παρασκευής και Χαλανδρίου, όμως οταν έφτασε στον Νίκο Καρρά αυτός του εξήγησε οτι δεν είχε τέτοια δύναμη να του δώσει, γιατί οι άντρες του ήταν σκόρπιοι σε άλλες αποστολές
Εκείνη την ίδια νύχτα λοιπόν ο Παπαζήσης σε συνεννόηση με τον υφυπουργό Στρατιωτικών, Λεωνίδα Σπαή, παγίδευσαν το σύνταγμα του Νικηφόρου και το αφόπλισαν
Η απουσία του Νικηφόρου είχε προσχεδιαστεί, διότι για να πετύχει ο αφοπλισμός, θα έπρεπε να λείπει ο Νικηφόρος, ο οποίος αν ήταν παρών, ποτέ δε θα επέτρεπε τον αφοπλισμό
Η επιστολή του Λεωνίδα Σπαή στην εφημερίδα “ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ” της 29ης Δεκεμβρίου 1953 το επιβεβαιώνει:
“Η ΙΝΤΕΛΙΝΤΖΕΝΣ ΣΕΡΒΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΟΝ ΚΙΝΗΜΑ”
Υπότιτλος:
“Ο ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΣ, ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ Λ. ΣΠΑΗΣ, ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΟΤΙ ΤΟ 2ον ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΕΛΑΣ ΠΑΡΕΔΟΘΗ ΚΑΤΟΠΙΝ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΕΩΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΑΡΧΟΥ ΠΑΠΑΖΗΣΗ- ΘΑ ΠΑΡΕΔΙΔΟΝΤΟ ΟΜΟΙΩΣ ΚΑΙ ΤΡΙΑ ΑΛΛΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΛΑΣ”
Μετά το τέλος των Δεκεμβριανών και την επικράτηση των Βρετανών και της κυβέρνησης, ο Παπαζήσης μετά από πρόταση του τότε υφυπουργού στρατιωτικών, Λεωνίδα Σπαή, παρέμεινε ως ταγματάρχης στο στράτευμα, με τις αντίστοιχες απολαβές και στα 1946, συνταξιοδοτήθηκε με τον βαθμό του συνταγματάρχη
Περίεργο;
Την ίδια εποχή ο Νικηφόρος ήταν διωκόμενος και τελικά συνελήφθη στις 16 Μαΐου του 1946, πέρασε από στρατοδικείο και καταδικάστηκε δις εις θάνατον
(Τελικά αποφυλακίστηκε στα 1952 μαζί με άλλους ΕΛΑΣιτες με τα “μέτρα ειρήνευσης” του Πλαστήρα)
Μέχρι τη δεκαετία του ’60, κανένας δεν είχε προσάψει καμία μομφή στο Νικηφόρο για εκείνον τον αφοπλισμό
Κάπου τότε όμως ο Νικηφόρος έκανε το “λάθος” να αρχίζει να γράφει κάποια πρώτα βιβλιαράκια για τον πόλεμο, το αντάρτικο, το Γοργοπόταμο κτλ
Όπως ήταν φυσικό ο Νικηφόρος μιλούσε στα γραπτά του για αυτά που είχε δει και είχε ζήσει και εξυμνούσε τον μεγαλύτερο ήρωα του αντάρτικου, τον Αρη
Ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, γιατί το ΚΚΕ προσπαθούσε από τότε να αποδομήσει τον Άρη
Μην ξεχνάμε ότι ο Άρης ήταν αποκηρυγμένος από το ΚΚΕ από πριν αυτοκτονήσει (Ιούνιος 1945) μέχρι το 2011 (τότε θυμήθηκε το ΚΚΕ να τον αποκαταστήσει πολιτικά, αλλά όχι κομματικά)
Η κομματική αποκατάσταση του Άρη έγινε ακόμα πιο αργά, το 2018
Μέχρι τότε λοιπόν ο Άρης για το κόμμα ήταν δηλωσίας, προδότης κτλ
Ετσι, όταν είδαν τον Νικηφόρο να τον εξυμνεί, έφριξαν
Τον κάλεσαν και του έκαναν παρατήρηση, όμως ο έντιμος καπετάνιος δεν μπορούσε ούτε να γράψει ψέματα ούτε να προδώσει τη μνήμη του Αρη
Και τότε ήταν που άρχισαν οι υπόγειοι ψίθυροι και οι φήμες στις τάξεις της αριστεράς γενικότερα ότι ο Νικηφόρος ευθύνεται για τον αφοπλισμό του ’44, για το ότι έλειπε αδικαιολόγητα (ότι είχε πάει να συναντήσει τη μετέπειτα σύντροφό του σε ραντεβού), ενώ η Ντίτα (μετέπειτα σύζυγος του Νικηφόρου) εκείνες τις μέρες ήταν στη Λαμία
(αποδεικνύεται από γράμματα του ταχυδρομείου)
Και συνέχιζε αυτός ο ύπουλος ψίθυρος να εξαπλώνεται χωρίς να υπάρχει μια κατηγορία επίσημη και συγκεκριμένη, για να μπορεί να την αντικρούσει
Στο μεταξύ, από το 1953 η εφημερίδα “Ακρόπολις” είχε δημοσιεύσει την επιστολή όπου ο Σπαής περιέγραφε λεπτομερώς τη συνεννόηση με τον ταγματάρχη Παπαζήση, παρουσία μάλιστα του Βρετανού λοχαγού Φερθ εκ μέρους του Σκόμπι
Μάλιστα, ο στρατηγός Σπαής αναφέρεται και στη διάβρωση της αντίπαλης οργάνωσης και τη διείσδυση σε αυτήν δικών τους πρακτόρων
Όμως ο ταγματάρχης Παπαζήσης ποτέ δεν ενοχοποιήθηκε από το ΚΚΕ, το οποίο ΚΚΕ και τον ειχε φερει (γύρευε πώς) από την άλλη άκρη και τον διόρισε στο τάγμα της Παρνασσίδας (μάλλον γιατί θεωρούσαν τους Διαμαντή και Νικηφόρο, όχι υπάκουους στο κόμμα, αλλά περισσότερο στον Αρη) και μετά θα μπορούσε να τον αποκαλέσει δημόσια προδότη, βάσει της μετέπειτα καριέρας του, που ενώ οι άλλοι ΕΛΑΣίτες περνούσαν από φυλακές και εξορίες, αυτός συνέχιζε την καριέρα του στον ελληνικό στρατό
Αντίθετα, ο Νικηφόρος, που τον κατηγορούσαν οτι πρόδωσε το τάγμα και βοήθησε στον αφοπλισμό του, φυλακίστηκε και παραλίγο να εκτελεστεί από αυτούς με τους οποίους υποτίθεται οτι είχε συνεργαστεί
Ο καημένος ο καπετάνιος το είχε παράπονο που διακινούνταν αυτό το ψέμα για χρόνια και κάποια στιγμή, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, μετά από παρότρυνση του μεγάλου του γιου, του Νίκου, έψαξε και βρήκε αρκετούς ΕΛΑΣιτες που ήταν ακόμα ζωντανοί και μάζεψε όλες μαζί τις μαρτυρίες σε ενα βιβλίο
Ευτυχώς, ήταν ακόμα εν ζωή και έδωσε ενυπόγραφη μαρτυρία και ο Νίκος Καρράς, του 5ου συντάγματος Κηφισιάς, πού είχαν στείλει τον Νικηφόρο το μοιραίο βράδυ, με εντολή για την άλλη αποστολή
Φωτό: Στη Θήβα, κατά την περίοδο της απελευθέρωσης (Νοέμβρης του 1944)
Tους είχε φωτογραφίσει ο Αμερικανός φωτορεπόρτερ του περιοδικού Life, Dmitri Kessel
Πηγή: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ = ΕΛΛΑΔΑ
