Κλειστές περίοδοι, περιορισμοί σε αλιευτικά εργαλεία και αυξημένες υποχρεώσεις καταγραφής περιλαμβάνει το νέο πακέτο μέτρων
Οι μικροί επαγγελματίες ψαράδες ενδέχεται να δεχθούν πρόσθετη πίεση εάν οι νέοι περιορισμοί δεν συνοδευτούν από ουσιαστική στήριξη
Η Κύπρος εντάσσεται πλήρως στο νέο πλαίσιο της ΕΕ, αλλά οι επιπτώσεις δεν θα είναι ίδιες για όλα τα είδη και όλες τις μορφές αλιείας
Περισσότερη προστασία για χελώνες, καρχαριοειδή και άλλα ευάλωτα είδη μαζί με αυστηρότερη δράση κατά της παράνομης αλιείας
Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου
Νέο πλαίσιο κανόνων για τη διαχείριση της αλιείας στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις αλλαγές να αφορούν και την Κύπρο. Ο βαθμός επίδρασης στους Κύπριους ψαράδες, ωστόσο, διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος αλιείας, την περιοχή και τα αλιευτικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται.
Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλείται κατά την ολομέλεια του Σεπτεμβρίου, η οποία θα πραγματοποιηθεί από τη Δευτέρα 14 μέχρι την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026, να ψηφίσει τη συμφωνία με το Συμβούλιο για την ενσωμάτωση στο δίκαιο της ΕΕ σειράς δεσμευτικών μέτρων που έχει υιοθετήσει η Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο (GFCM).
Η ΕΕ συμμετέχει στην GFCM και οφείλει να μεταφέρει τις αποφάσεις της στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Βασικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η βιώσιμη εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων, αλλά και ο περιορισμός των επιπτώσεων της αλιείας στα ευάλωτα θαλάσσια οικοσυστήματα και στα είδη που αλιεύονται παρεμπιπτόντως.
Τα μέτρα αφορούν, μεταξύ άλλων, το ευρωπαϊκό χέλι, τις γαρίδες, τον μπακαλιάρο, τον γαύρο, τη σαρδέλα, την παπαλίνα, τη μαύρη τσιπούρα, τον κυνηγό, το καλκάνι, τον αγκαθωτό καρχαρία και το κόκκινο κοράλλι. Προβλέπονται επίσης αυξημένα μέτρα προστασίας για καρχαριοειδή και σαλάχια, θαλάσσιες χελώνες, θαλασσοπούλια και κητώδη, καθώς και ενισχυμένη δράση κατά της παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας.
Η Κύπρος στο νέο πλαίσιο
Η Κύπρος δεν βρίσκεται εκτός των νέων ρυθμίσεων. Τα κυπριακά νερά εντάσσονται στη γεωγραφική υποπεριοχή GSA 25 της GFCM, στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η ευρωπαϊκή νομοθεσία εφαρμόζει τις αποφάσεις της Επιτροπής στις αλιευτικές δραστηριότητες των κρατών μελών στη Μεσόγειο.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε περιορισμός που περιλαμβάνεται στο ευρωπαϊκό πακέτο θα εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο στην Κύπρο. Πολλά από τα μέτρα συνδέονται με συγκεκριμένα είδη, γεωγραφικές υποπεριοχές ή μεθόδους αλιείας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ευρωπαϊκό χέλι. Οι σχετικοί κανόνες καλύπτουν τις γεωγραφικές υποπεριοχές GFCM 1 έως 27, στις οποίες περιλαμβάνεται και η Κύπρος, και προβλέπουν, μεταξύ άλλων, περιόδους απαγόρευσης της εμπορικής αλιείας.
Σε άλλες περιπτώσεις, το μεγαλύτερο βάρος των μέτρων πέφτει σε χώρες όπου υπάρχει πιο αναπτυγμένη και εξειδικευμένη αλιευτική δραστηριότητα. Τέτοια είναι η περίπτωση του κυνηγού, για τον οποίο η GFCM έχει θεσπίσει πολυετές σχέδιο διαχείρισης με περιορισμούς στα αλιεύματα, στον αριθμό των διατάξεων συγκέντρωσης ψαριών, γνωστών ως FADs, καθώς και άλλα τεχνικά μέτρα. Η συγκεκριμένη αλιεία έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία κυρίως για την Ιταλία, τη Μάλτα, την Ισπανία και την Τυνησία.
Τι αλλάζει για τους ψαράδες
Για τους επαγγελματίες ψαράδες στην Κύπρο, η ουσία βρίσκεται κυρίως στο ενδεχόμενο αυστηρότερων κανόνων για συγκεκριμένα είδη, στην ενισχυμένη παρακολούθηση των αλιευμάτων και στις αυξημένες υποχρεώσεις συμμόρφωσης και ελέγχου.
Ανάλογα με το είδος αλιείας, μπορεί να εφαρμόζονται κλειστές περίοδοι, περιορισμοί στα εργαλεία και στην αλιευτική προσπάθεια, μέτρα προστασίας συγκεκριμένων ειδών, κανόνες για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα και αυξημένες απαιτήσεις καταγραφής.
Το ενημερωτικό σημείωμα της EPRS δεν υπολογίζει το οικονομικό κόστος για τους Κύπριους ψαράδες ούτε αναφέρει πόσα κυπριακά σκάφη ενδέχεται να επηρεαστούν. Επομένως, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα ότι οι νέοι κανόνες θα οδηγήσουν σε οριζόντια μείωση των εισοδημάτων του αλιευτικού κόσμου.
Η κατεύθυνση, πάντως, είναι σαφής. Η διαχείριση των αποθεμάτων γίνεται αυστηρότερη και ο έλεγχος της αλιευτικής δραστηριότητας ενισχύεται. Για τους μικρούς επαγγελματίες ψαράδες, οποιοσδήποτε πρόσθετος περιορισμός στις ημέρες αλιείας, στα είδη ή στα εργαλεία μπορεί βραχυπρόθεσμα να δημιουργήσει επιπλέον πίεση, ιδιαίτερα εάν δεν συνοδεύεται από κατάλληλα μέτρα στήριξης.
Από την άλλη, η προστασία των αποθεμάτων έχει ως μακροπρόθεσμο στόχο τη διατήρηση βιώσιμης της ίδιας της αλιευτικής δραστηριότητας. Η GFCM συνδέει τα σχέδια διαχείρισης με τη διατήρηση των αποθεμάτων σε βιώσιμα επίπεδα, τον περιορισμό της παράνομης αλιείας και τη διασφάλιση οικονομικά βιώσιμων στόλων.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τον Κύπριο καταναλωτή δεν προκύπτει από την έκθεση άμεση αύξηση στις τιμές των ψαριών. Η EPRS δεν κάνει πρόβλεψη για ανατιμήσεις ούτε εκτιμά ότι τα συγκεκριμένα μέτρα θα προκαλέσουν ελλείψεις στην αγορά.
Βραχυπρόθεσμα, περιορισμοί στην αλιεία συγκεκριμένων ειδών θα μπορούσαν σε ορισμένες περιόδους να μειώσουν την ποσότητα ντόπιων αλιευμάτων που φτάνει στην αγορά. Αυτό ενδέχεται να ασκήσει πίεση στην προσφορά ορισμένων ειδών, χωρίς όμως να τεκμηριώνεται από τα διαθέσιμα στοιχεία ότι θα οδηγήσει από μόνο του σε γενικευμένες αυξήσεις τιμών.
Η κυπριακή αγορά, άλλωστε, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την παράκτια αλιεία. Με βάση διαθέσιμα στοιχεία, η κατανάλωση προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας στην Κύπρο ανέρχεται περίπου στα 28,16 κιλά ανά κάτοικο τον χρόνο, ενώ σημαντικό μέρος της προσφοράς καλύπτεται από την υδατοκαλλιέργεια και τις εισαγωγές.
Μακροπρόθεσμα, ο στόχος του νέου πλαισίου είναι ακριβώς να αποτρέψει την εξάντληση των αποθεμάτων, ώστε να διασφαλίζεται η παρουσία ψαριών στις θάλασσες αλλά και εισόδημα για τις επόμενες γενιές αλιέων.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία στις 29 Απριλίου 2026, η οποία εγκρίθηκε από την Επιτροπή Αλιείας του Ευρωκοινοβουλίου στις 3 Ιουνίου. Σύμφωνα με την EPRS, η συμφωνία προβλέπει έγκαιρη και αυστηρή ενσωμάτωση των αποφάσεων της GFCM στο ευρωπαϊκό δίκαιο, χωρίς πρόσθετες απαιτήσεις πέραν όσων έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο GFCM, με στόχο ίσους όρους ανταγωνισμού και μεγαλύτερη νομική σαφήνεια.
Cyprus
