Ωστόσο, τα υψηλά παγκόσμια αποθέματα και τα διαφοροποιημένα δίκτυα εφοδιασμού που δημιουργήθηκαν μετά το 2022 εκτιμάται ότι θα αποτρέψουν, τουλάχιστον αρχικά, μια νέα εκτίναξη των τιμών ανάλογη με εκείνη μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η ουκρανική εκστρατεία με drones εναντίον ρωσικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Αζόφ έχει προκαλέσει παρατεταμένα ρωσικά αντίποινα κατά ουκρανικών λιμανιών και πλοίων. Οι επιθέσεις σε τερματικούς σταθμούς σιτηρών, λιμενικές υποδομές και εμπορικά πλοία έχουν επιβάλει de facto αποκλεισμό στο βασικό λιμενικό σύμπλεγμα της Οδησσού (Τσορνομόρσκ, Οδησσός, Πιβντένι) από το οποίο περνούσε ιστορικά σχεδόν το 90% των αγροτικών εξαγωγών της Ουκρανίας.
Το Κίεβο έχει στραφεί έτσι στα μικρότερα λιμάνια του Δούναβη και σε έναν ακριβό και αναξιόπιστο σιδηροδρομικό διάδρομο μέσω Μολδαβίας προς την Κωνστάντζα της Ρουμανίας. Η περιορισμένη δυναμικότητα αυτών των εναλλακτικών διαδρομών έγινε εμφανής τον Αύγουστο, όταν οι ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών μειώθηκαν περισσότερο από δύο τρίτα σε ετήσια βάση. Το υπουργείο Αγροτικής Πολιτικής και Τροφίμων της Ουκρανίας (MAPFU) είχε αρχικά προβλέψει εξαγωγές 43 εκατ. τόνων για το 2026-27, έναντι 37,5 εκατ. την προηγούμενη περίοδο, αλλά αναθεώρησε την πρόβλεψη σε 29,6 εκατ. τόνους. Την ίδια στιγμή, οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν περιορίσει σημαντικά και το νότιο δίκτυο εξαγωγών σιτηρών της Ρωσίας. Στις 6 Ιουλίου, οι ουκρανικές Δυνάμεις Μη Επανδρωμένων Συστημάτων και η Υπηρεσία Ασφαλείας ξεκίνησαν την Επιχείρηση MoLoChKa εναντίον του ρωσικού «σκιώδους στόλου», επιδιώκοντας μεταξύ άλλων την απομόνωση της Κριμαίας και τον περιορισμό των εξαγωγών σιτηρών από κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη. Μετά τις επιθέσεις, η Ρωσία ανέστειλε τη ναυσιπλοΐα μέσω του καναλιού Ντον-Αζόφ και των Στενών Κερτς. Οι δύο διαδρομές αντιστοιχούσαν περίπου στο 28% των ρωσικών εξαγωγών σιταριού. Μέχρι τις 8 Αυγούστου, η Ουκρανία ανέφερε ότι είχε πλήξει 218 πλοία στη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Αζόφ.
Στα μέσα Αυγούστου, τρεις τερματικοί σταθμοί στο Νοβοροσίσκ, μέσω των οποίων διακινείται πάνω από το 30% των ρωσικών εξαγωγών σιταριού, ανέστειλαν τη λειτουργία τους. Εκτιμήσεις του κλάδου αναφέρουν ότι σχεδόν το 90% των ρωσικών υποδομών εξαγωγής σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα βρίσκεται πλέον εκτός λειτουργίας. Οι ρωσικές εξαγωγές σιταριού τον Αύγουστο εκτιμάται ότι περιορίστηκαν στους 2,2 εκατ. τόνους, έναντι 4,5 εκατ. έναν χρόνο νωρίτερα, σημειώνοντας πτώση άνω του 50% και, εφόσον επιβεβαιωθεί, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2010. Η Μόσχα ανακατευθύνει φορτία μέσω των λιμανιών της Βαλτικής και της Κασπίας και μέσω σιδηροδρομικών και πολυτροπικών διαδρόμων μέσω Καζακστάν προς την Κεντρική Ασία, το Αφγανιστάν και το Ιράν. Εξετάζει επίσης τα λιμάνια της Απω Ανατολής και της Αρκτικής. Ωστόσο, επειδή το μεγαλύτερο μέρος της ρωσικής παραγωγής βρίσκεται στη δυτική και ιδιαίτερα στη νότια χώρα, οι ανατολικές διαδρομές απαιτούν μεγάλες και ακριβές μεταφορές. Τα αρκτικά λιμάνια μπορούν να αποτελέσουν μόνο συμπληρωματική λύση. Συνεπώς, οι εναλλακτικές οδοί δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τη χαμένη δυναμικότητα.
Για την Ουκρανία, οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Εκατομμύρια τόνοι σιτηρών κινδυνεύουν να παραμείνουν εγκλωβισμένοι, πιέζοντας τις αποθηκευτικές υποδομές και στερώντας από τους αγρότες εισόδημα απαραίτητο για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Μετά την αποχώρηση της Ρωσίας από την πρωτοβουλία του ΟΗΕ για τα σιτηρά το 2023, το Κίεβο είχε δημιουργήσει μονομερώς θαλάσσιο διάδρομο που έφτασε να διακινεί περίπου 5 εκατ. τόνους αγροτικών προϊόντων τον μήνα. Η νέα κλιμάκωση, όμως, αύξησε σημαντικά τον κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα. Τον Ιούλιο καταγράφηκαν 35 επιθέσεις σε πλοία μέσα σε λιμάνια και 22 στη θάλασσα, έναντι συνολικά 14 το 2025. Η αύξηση των επιθέσεων έχει εκτοξεύσει τα ασφάλιστρα και τα ναύλα και αποθαρρύνει τους πλοιοκτήτες από τα ουκρανικά λιμάνια. Οι αγρότες αναμένεται να πωλούν τα σιτηρά τους με μεγαλύτερες εκπτώσεις, καθώς οι αγοραστές θα συνυπολογίζουν τον πολεμικό κίνδυνο. Οι εναλλακτικές μέσω Δούναβη και σιδηροδρόμου προσφέρουν περιορισμένη ανακούφιση. Η ξηρασία και τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα νερού αναμένεται να περιορίσουν τη ναυσιπλοΐα στον Δούναβη τουλάχιστον έως τον Οκτώβριο, ενώ ακόμη και με πλήρη αξιοποίηση, οι ποτάμιες, σιδηροδρομικές και οδικές υποδομές μπορούν να καλύψουν μόλις το 50%-55% της δυναμικότητας του λιμενικού συμπλέγματος της Οδησσού.
Παράλληλα, οι ρωσικές επιθέσεις στο ουκρανικό σιδηροδρομικό δίκτυο, οι αντιδράσεις Πολωνών αγροτών και τα αυστηρότερα δασμολογικά και διασφαλιστικά μέτρα της Ε.Ε. περιορίζουν περαιτέρω τις εξαγωγές μέσω των δυτικών συνόρων. Το MAPFU υπολογίζει ότι οι περιορισμοί αυξάνουν το κόστος logistics κατά 45-50 δολάρια ανά τόνο. Με τη συγκομιδή σιταριού και καλαμποκιού να αυξάνεται, τα απούλητα αποθέματα μπορεί να εξαντλήσουν τη διαθέσιμη αποθηκευτική χωρητικότητα, δημιουργώντας, στο χειρότερο σενάριο, έλλειμμα 11 εκατ. τόνων έως τον Νοέμβριο. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αρχική απώλεια των εξαγωγών από τη Μαύρη Θάλασσα αναμένεται να απορροφηθεί από τα υψηλά αποθέματα. Το Διεθνές Συμβούλιο Σιτηρών προβλέπει 606 εκατ. τόνους παγκόσμιων αποθεμάτων για το 2026-27. Ωστόσο, το διαθέσιμο «μαξιλάρι» για τις εισαγωγικές χώρες θα περιορίζεται σταδιακά. Οι μειωμένες ευρωπαϊκές σοδειές, οι υψηλές τιμές λιπασμάτων λόγω της αναστάτωσης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και το ενδεχόμενο ισχυρού Ελ Νίνιο, που θα μπορούσε να πλήξει την Αυστραλία και περιοχές της Ασίας, αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω περιορισμού της παγκόσμιας προσφοράς. Οι τιμές του σιταριού αναμένεται έτσι να παραμείνουν υψηλές έως τις αρχές του 2027.
Πηγή: ΠΗΓΗ:Greece
