Στις 16 Αυγούστου 1936, λίγες μόλις μέρες μετά την εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου από τον Ιωάννη Μεταξά, το καθεστώς προχώρησε σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές και σκοτεινές κινήσεις του: το μαζικό κάψιμο «ανθελληνικών» και «επικίνδυνων» βιβλίων σε κεντρικές πλατείες της χώρας.
Ο Μεταξάς, ακολουθώντας το φασιστικό και ναζιστικό πρότυπο της εποχής, θεωρούσε ότι η πνευματική ζωή έπρεπε να ελεγχθεί πλήρως από το κράτος. Έτσι, με το πρόσχημα της προστασίας της νεολαίας από «ξένα δόγματα» και «αντεθνικές ιδέες», το καθεστώς οργάνωσε δημόσιες τελετές όπου συγκεντρώθηκαν και κάηκαν χιλιάδες βιβλία.
Τι περιλάμβανε η «λίστα» των απαγορευμένων;
• Έργα μαρξιστών και σοσιαλιστών συγγραφέων.
• Λογοτεχνικά βιβλία που θεωρούνταν «ανήθικα» ή «αποδυναμωτικά του εθνικού φρονήματος».
• Μεταφράσεις φιλοσοφικών και κοινωνιολογικών έργων ξένων συγγραφέων.
• Ακόμη και κλασικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας που δεν ταίριαζαν με το ιδεολογικό φίλτρο του καθεστώτος.
Στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες μεγάλες πόλεις οργανώθηκαν τελετές στις οποίες οι μαθητές, οι φοιτητές και οι νέοι της ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωση Νεολαίας) έριχναν τα «απαγορευμένα» βιβλία στις φωτιές, υπό τις ζητωκραυγές των οπαδών του καθεστώτος.
Η φράση του Μεταξά που συχνά συνοδεύει το γεγονός:
«Σας απαγορεύω να έχετε διαφορετικές ιδέες από αυτές του Κράτους. Αν κάποιος έχει διαφορετικές, καλύτερα να μείνει αμόρφωτος» — αποτυπώνει την απόλυτη περιφρόνηση του καθεστώτος προς την ελευθερία της σκέψης και της πνευματικής δημιουργίας.
Το κάψιμο βιβλίων του 1936 δεν ήταν μια «μεμονωμένη» ενέργεια, αλλά μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου πολιτιστικού ελέγχου: λογοκρισία στον Τύπο, έλεγχος του θεάτρου, των κινηματογραφικών ταινιών και της εκπαίδευσης.
Ήταν η ελληνική εκδοχή μιας πρακτικής που είχε ήδη εφαρμοστεί στη ναζιστική Γερμανία (βιβλιοκαύσεις του 1933) και στη φασιστική Ιταλία. Στην ουσία, το καθεστώς Μεταξά επιχείρησε να δημιουργήσει μια «νέα Ελλάδα» όπου οι πολίτες θα σκέφτονταν και θα διάβαζαν μόνο ό,τι ενέκρινε το κράτος.
ΥΓ: Αυτόν τον «κύριο» δυστυχώς , διδάσκουν στα σχολεία μας
