Μια εκπληκτική αλλαγή συντελείται στη ζωή στην Αγγλία και την Ουαλία, για την οποία οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τίποτα και, όταν ενημερώνονται σχετικά, δεν την πιστεύουν. Τα περισσότερα εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένης της βίας, έχουν μειωθεί κατά ένα αξιοσημείωτο 90% τα τελευταία 30 χρόνια. Ωστόσο, μόλις το 6% των ανθρώπων το πιστεύει, ενώ το 61% θεωρεί ότι η εγκληματικότητα αυξάνεται. Αυτή η μεγάλη άρνηση αποτελεί την υποκείμενη αιτία της κρίσης υπερπληρότητας των φυλακών, καθώς οι πολιτικοί —από όλα τα κόμματα— υποκινούν τους ψηφοφόρους να απαιτούν ολοένα αυστηρότερες ποινές ως υποτιθέμενη λύση σε μια υποτιθέμενη εκρηκτική αύξηση της εγκληματικότητας.
Όλες οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης απολαμβάνουν την ίδια αξιοσημείωτη κοινωνική βελτίωση, για την οποία έρευνες που έχουν διεξαχθεί επί δεκαετίες προσφέρουν αμέτρητες πιθανές εξηγήσεις: οι άνθρωποι παραμένουν περισσότερα χρόνια στην εκπαίδευση, η χρήση κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης (CCTV), η καλύτερη ασφάλεια για αυτοκίνητα και σπίτια, καθώς και το γεγονός ότι οι νέοι μένουν στο σπίτι για να παίζουν βιντεοπαιχνίδια με φανταστική εγκληματικότητα αντί να διασκεδάζουν διαπράττοντας πραγματικά εγκλήματα. Η απομάκρυνση του μολύβδου, που προκαλούσε βλάβες στον εγκέφαλο, από τη βενζίνη, καθώς και οι αμβλώσεις ανεπιθύμητων εμβρύων που ενδέχεται στο μέλλον να αντιμετώπιζαν παραμέληση, αποτελούν άλλες πιθανές εξηγήσεις.
Η σημερινή γενιά ζει σε μια πολύ λιγότερο βίαιη κοινωνία, με πολύ λιγότερες ανθρωποκτονίες, κλοπές, διαρρήξεις και σοβαρά βίαια εγκλήματα, αλλά και με πολύ λιγότερη καθημερινή κοινωνική βία, όπως καβγάδες και συμπλοκές. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι που νοσταλγούν μια τακτοποιημένη «χρυσή εποχή», όταν κανείς δεν έμπαινε στον κόπο να κλειδώνει την εξώπορτά του, συνήθως την τοποθετούν λίγο πριν από τις δικές τους αναμνήσεις, στις ειδυλλιακές ημέρες των παππούδων τους. Όμως οι ριζικές κοινωνικές αλλαγές οδηγούν σε μικρότερη αποδοχή κάθε μορφής βίας. Η διαδικτυακή απάτη και το ηλεκτρονικό έγκλημα είναι εκείνα που αυξάνονται ραγδαία, αν και διαπράττονται από εντελώς διαφορετικού τύπου εγκληματίες.
Έχει αλλάξει και η φύση της βίας. Τα επίσημα στοιχεία από την εθνική έρευνα για την εγκληματικότητα στην Αγγλία και την Ουαλία δείχνουν ότι το 65% των περιστατικών βίαιου εγκλήματος δεν προκαλεί κανέναν τραυματισμό στο θύμα. (Βέβαια, το «χωρίς τραυματισμό» μπορεί να σημαίνει ότι οι άνθρωποι έχουν υποστεί σοβαρή ψυχολογική ή άλλη βλάβη εξαιτίας τρομακτικών απειλών βίας ή σεξουαλικής κακοποίησης και εκφοβισμού.) Εξακολουθεί, λοιπόν, να υπάρχει μια αναντιστοιχία ανάμεσα στο πώς είναι πραγματικά η ζωή και στα εγκλήματα που φοβάται ο κόσμος.
Μεμονωμένες, εμβληματικές υποθέσεις φρίκης — από τους δολοφόνους των Moors μέχρι τον Fred West και τον Axel Rudakubana — έχουν χαραχτεί για πάντα στους συλλογικούς εφιάλτες του έθνους. Πολύ συχνά, αυτά τα ακραία περιστατικά καθοδηγούν την πολιτική σχετικά με τις ποινές. Πέντε χρόνια μετά τη δίκη των 10χρονων δολοφόνων του James Bulger, ο Νόμος περί Εγκληματικότητας και Δημόσιας Τάξης του 1998 (Crime and Disorder Act 1998) κατάργησε το doli incapax — την απαίτηση να αποδεικνύεται ότι ένα παιδί κάτω των 14 ετών γνώριζε πως η πράξη του ήταν ηθικά λανθασμένη. Η επανειλημμένη αυστηροποίηση της νομοθεσίας για τις ποινές, ως απάντηση στη δημόσια αγανάκτηση για συγκεκριμένα φρικιαστικά εγκλήματα, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το ευρύτερο πλαίσιο, αποτελεί βασική αιτία της υπερπλήρωσης των φυλακών.
Το ίδιο συμβαίνει ξανά στην περίπτωση δύο από τους υπεύθυνους για τον σπαρακτικό θάνατο του αστυνομικού PC Andrew Harper. Η οικογένεια του Harper, καθώς και κάθε αρχηγός αστυνομίας στην Αγγλία και την Ουαλία, διαμαρτυρήθηκαν έντονα επειδή, σύμφωνα με τους νέους κανόνες, επρόκειτο να αποφυλακιστούν έχοντας εκτίσει μόλις το ήμισυ των 13ετών ποινών τους για ανθρωποκτονία εξ αμελείας (manslaughter).
