Ακολουθήστε το Dialogos
Διαβάστε τις τελευταίες ειδήσεις στο Google News
Ακολουθήστε τώρα
Powered by
Dialogos Viber
Google News
Οδοιπορικό μνήμης, προδοσίας και εγκατάλειψης της ΑμμοχώστουΑυτές τις μέρες του Δεκαπενταύγουστου, οι μνήμες μας παίρνουν 52 χρόνια πίσω, όταν η μεγάλη προδοσία ολοκλήρωσε το έγκλημα με την παράδοση της πόλης της Αμμοχώστου στις σιδερόφρακτες ορδές του Αττίλα. Ένα οδοιπορικό μνήμης καταγράφει την εγκατάλειψη, τη σύγχυση και τις δραματικές ώρες που σημάδεψαν για πάντα την Αμμόχωστο. Μέσα από προσωπικές μαρτυρίες αναβιώνουν οι στιγμές της μαζικής φυγής και της αγωνίας ενός λαού που πίστευε πως σύντομα θα επέστρεφε στα σπίτια του.
Του
Χριστάκη Κουμπάρου*
Για όλους όσοι βιώσαμε το φασιστικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, 52 χρόνια μετά, παραμένει ένα αναπάντητο ερώτημα. Ποιοι ήταν οι ανεγκέφαλοι, πορωμένοι ηγήτορες της χούντας και της ΕΟΚΑ Β’ που διέταξαν την εγκατάλειψη της πόλης μας και άνοιξαν τον δρόμο για την είσοδο των τουρκικών στρατευμάτων, χωρίς να ριχθεί ούτε μία σφαίρα; Στους χουντικούς και στους ηγέτες της ΕΟΚΑ Β’ ήταν γνωστό ότι η Αμμόχωστος δεν ήταν στα σχέδια κατάληψης της Κύπρου. Όταν τα τουρκικά στρατεύματα καταφθάνουν στην Αμμόχωστο, μπαίνοντας «θριαμβευτικά» στην εντός των τειχών πόλη που κατοικείτο από Τ/κ, αναζήτησαν, μέσω και των δυνάμεων των Ηνωμένων Εθνών που βρίσκονταν στην περιοχή, τις αντίστοιχες ε/κ στρατιωτικές και διοικητικές Αρχές, για να καθορίσουν το σημείο όπου θεωρούσαν ότι ήταν στα σχέδια και την αποστολή τους, χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Στην κεντρική είσοδο προς την πόλη, απέναντι από τα τείχη και την εντός των τειχών πόλη, ήταν το Επαρχιακό Νοσοκομείο, η Επαρχιακή Διοίκηση, η Αστυνομική Διεύθυνση Αμμοχώστου και η Ανωτέρα Στρατιωτική Διοίκηση, το δημαρχείο και άλλα δημόσια κτίρια, σε απόσταση μέχρι ενός χιλιομέτρου από τα τείχη, και η περιοχή ήταν επαρκώς εξοπλισμένη.
Αργά το απόγευμα της 14ης Αυγούστου 1974, οι αστυνομικές και στρατιωτικές Αρχές, με άνωθεν οδηγίες, όπως λέχθηκε αργότερα, φορτώνουν τον οπλισμό, επιβιβάζονται σε αστυνομικά και στρατιωτικά οχήματα, εγκαταλείπουν τις θέσεις τους και φεύγουν από την πόλη, εγκαταλείποντας τον κόσμο της Αμμοχώστου. Είχαν προηγηθεί, στη διάρκεια της μέρας, πτήσεις τουρκικών στρατιωτικών αεροπλάνων με βομβαρδισμούς παράκτιων περιοχών, που ενέτειναν τον φόβο και την αγωνία, με αρκετό κόσμο να εγκαταλείπει την πόλη. Η φυγή των αστυνομικών και στρατιωτικών Αρχών δημιούργησε περισσότερα αισθήματα φόβου και αγωνίας, γι’ αυτό και η φυγή του κόσμου πήρε διαστάσεις. Ο κόσμος της Αμμοχώστου, χωρίς επαρκή πληροφόρηση και γνώση των εξελίξεων στα μέτωπα, έφευγε εκτός της πόλης, πιστεύοντας ότι σε 2-3 μέρες θα ομαλοποιηθεί η κατάσταση και θα μπορέσει να επιστρέψει στα σπίτια του. Ένας μικρότερος αριθμός παρέμεινε το βράδυ της 14ης Αυγούστου στην πόλη και έφυγε την επόμενη μέρα, στις 15 Αυγούστου. Η καταπληκτική πλειοψηφία έφυγε χωρίς να πάρει μαζί της τα πιο αναγκαία: ρουχισμό, τρόφιμα, χρήματα και άλλα πολύτιμα αντικείμενα.
Οδοιπορικό μνήμης, προδοσίας και εγκατάλειψης της αμμοχώστου 4
Με την κατάρρευση του μετώπου της Μιας Μηλιάς στη Β’ φάση της τουρκικής εισβολής, στις 14 Αυγούστου, τα τουρκικά τανκς, χωρίς να συναντούν καμία αντίσταση, προελαύνουν στον κύριο δρόμο Λευκωσίας προς την Αμμόχωστο, καταλαμβάνοντας τα χωριά που βρίσκονταν στον δρόμο τους. Με την κατάληψη της επαρχίας Κερύνειας και άλλων περιοχών από τις 20 Ιουλίου μέχρι τις 14 Αυγούστου 1974 και την προσφυγοποίηση του πληθυσμού τους, έγιναν γνωστά στον κόσμο οι δολοφονίες, τα εγκλήματα, η αιχμαλωσία, οι λεηλασίες περιουσιών και οι βιασμοί. Γι’ αυτό, στη θέα και στον ήχο των ερπυστριοφόρων τουρκικών τανκς, ο κόσμος, από τον φόβο του εγκλωβισμού, της σύλληψης, της ομηρίας και της αιχμαλωσίας, εγκατέλειπε με οποιοδήποτε μεταφορικό μέσο τα χωριά του για να γλιτώσει.
Με τη διμοιρία στην οποία υπηρετούσα στη Μια Μηλιά μετατεθήκαμε στην περιοχή Σαλαμίνας – Αμμοχώστου, στο ξενοδοχείο Salamis Bay, όπου επανδρώσαμε παρατηρητήριο για παρακολούθηση και ενημέρωση του τάγματος σε περίπτωση εμφάνισης τουρκικών πολεμικών πλοίων στη θαλάσσια περιοχή του κόλπου Αμμοχώστου μέχρι και την Καρπασία. Από το ύψος του ξενοδοχείου, από το πρωί της 14ης Αυγούστου μέχρι αργά το βράδυ, γίναμε αυτόπτες μάρτυρες μιας μαζικής φυγής πολιτών, γυναικόπαιδων κάθε ηλικίας. Στα 200 μέτρα, στον κύριο δρόμο από Καρπασία – Τρίκωμο και τα γύρω χωριά προς Αμμόχωστο, βλέπαμε ένα συνεχόμενο κομβόι, μια τεράστια φάλαγγα από ιδιωτικά αυτοκίνητα, φορτηγά, λεωφορεία, τρακτέρ με συρόμενες καρότσες και πάνω σε όλα αυτά να είναι καθήμενοι και όρθιοι άνθρωποι, γυναίκες, ηλικιωμένοι και παιδιά, με στοιβαγμένα ελάχιστα προσωπικά αντικείμενα, ρούχα και άλλα χρειώδη.
Η πληροφόρηση που είχαμε για τις εξελίξεις στα πολεμικά μέτωπα ήταν ελάχιστη μέχρι ανύπαρκτη από τη θέση του παρατηρητηρίου όπου βρισκόμασταν. Βρισκόμασταν σε μια κατάσταση άγνοιας για ό,τι είχε προηγηθεί τις προηγούμενες μέρες. Τα τηλέφωνα, οι ασύρματοι, δεν απαντούσαν. Από τη θέση μας στο παρατηρητήριο στο Salamis Bay πήραμε εντολή, αργά το βράδυ της 14ης Αυγούστου, να μετακινηθούμε προς την Ιερά Μονή Αποστόλου Βαρνάβα, όπου ήταν επίσης συγκεντρωμένες και άλλες στρατιωτικές μονάδες. Αυτό που μου είχε προκαλέσει έντονη απογοήτευση κατά τη διάρκεια της παρουσίας μου στη Μονή εκείνο το βράδυ ήταν γενικά η συμπεριφορά των αξιωματικών των διαφόρων μονάδων. Υπήρχε πλήρης σύγχυση, ασυνεννοησία, ανευθυνότητα, απουσία κάποιου επιτελικού σχεδίου για το πώς θα προχωρήσουμε, τι θα κάνουμε, πώς θα ενεργήσουμε. Όλοι αυτοί ασφαλώς και ήταν ενήμεροι για την όλη κατάσταση. Πιθανόν κάποιοι από αυτούς να γνώριζαν τις εντολές, τις αποφάσεις για το τι μέλλει γενέσθαι για την πόλη. Μετά την παρέλευση δύο ωρών στον Απόστολο Βαρνάβα, ο επικεφαλής ανθυπολοχαγός μάς συγκεντρώνει, ανεβαίνουμε στο φορτηγό και κατευθυνόμαστε προς τη Λίμνη Αγίου Λουκά. Εκεί υπήρχαν μερικά υψώματα που βρίσκονταν 200-300 μέτρα από τον κύριο δρόμο Λευκωσίας – Αμμοχώστου. Ο ανθυπολοχαγός, αφού μας τοποθέτησε σε διάφορες θέσεις στα δύο υψώματα, μας ενημέρωσε ότι με το ξημέρωμα της 15ης Αυγούστου 1974 θα περάσουν από μπροστά μας τα τουρκικά τανκς στον δρόμο προς την Αμμόχωστο και θα τα κτυπήσουμε.
Η εμπειρία μας από τη θητεία μας στην Εθνική Φρουρά το 1964 μάς δημιουργούσε κάποιες αμφιβολίες, όπως για τις θέσεις που πήραμε για να κτυπήσουμε τα τανκς, την κάλυψη που πρόσφεραν τα μικρά υψώματα, σε συνδυασμό με τον ελλιπή οπλισμό που διαθέταμε. Χωρίς να εξωτερικεύσουμε τις σκέψεις μας, παραμείναμε στις θέσεις μας. Μετά την παρέλευση περίπου δύο ωρών είχαμε την επίσκεψη – επιθεώρηση των θέσεων από ανώτερο αξιωματικό – λοχαγό. Ο αξιωματικός ζήτησε αναφορά από τον ανθυπολοχαγό για τη διάταξη της διμοιρίας, τον αριθμό στρατιωτών και τον οπλισμό που διαθέταμε. Ο ανθυπολοχαγός ενημέρωσε για τα μέσα που διέθετε η διμοιρία και ανέφερε ότι είχε ζητηθεί ενίσχυση με αντιαρματικά. Ο αξιωματικός ανέφερε ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα και ότι με τον οπλισμό που διαθέταμε δεν μπορούσαμε να κτυπήσουμε τα τανκς και διέταξε την εγκατάλειψη των θέσεών μας και να κατευθυνθούμε στην περιοχή Πέρτσιενας, στην Κ. Δερύνεια, όπου ήταν συγκεντρωμένες αρκετές μονάδες στρατού.
Στον δρόμο για την Πέρτσιενα, περάσαμε από την ενορία Αγίου Λουκά, Κάτω Βαρωσίων και Αγίας Ζώνης. Διασχίσαμε μια πόλη στα σκοτεινά, μια πόλη βουβή, χωρίς να συναντήσουμε κανέναν άνθρωπο ή όχημα να κυκλοφορεί, χωρίς κανένα ίχνος ανθρώπινης ύπαρξης. Ήταν ένα παράξενο συναίσθημα να διασχίζεις μια πόλη που άλλοτε έσφυζε από ζωή, να τη βλέπεις σκοτεινή, βουβή και φοβισμένη. Φτάνοντας στην Πέρτσιενα, άρχισε να χαράζει, γι’ αυτό επιβιβαστήκαμε όλοι στα φορτηγά και κατευθυνθήκαμε στο χωριό Σωτήρα. Από κει, διάφορες μονάδες είχαν τη δική τους εντολή να κατευθυνθούν εκτός της πόλης της Αμμοχώστου, σε διάφορες περιοχές. Η δική μας διμοιρία πήρε ξανά εντολή να επανδρώσει σημείο ελέγχου στον δρόμο Φρενάρους – Δερύνειας, για να παρακολουθεί τις κινήσεις των τουρκικών στρατευμάτων στα κράσπεδα της Δερύνειας, τα οποία κινήθηκαν από τα τείχη της παλιάς πόλης και καταλάμβαναν τμηματικά την πόλη της Αμμοχώστου μέχρι τη Δερύνεια.
Η Αμμόχωστος συνεχίζει εδώ και 52 χρόνια να πληρώνει βαρύ το τίμημα της προδοσίας και της άνευ όρων παράδοσης της πόλης στα τουρκικά στρατεύματα. Παρά την πικρία και την απογοήτευση για τα 52 πέτρινα χρόνια που έχουν περάσει, ο κόσμος της Αμμοχώστου συνεχίζει τον αγώνα για λύση και επανένωση της Κύπρου και επιστροφή της πόλης του στους νόμιμους κατοίκους της.
*Βετεράνος ΑΚΕΛ
Οι είδησεις σήμερα από την Κύπρο και τον κόσμο στο dialogos.com.cy:
Διαβάζονται τώρα
Cyprus
