Αμείλικτα είναι τα ερωτήματα που θέτει στηΒρετανίαη περίπτωση του Τζέισον Αρντάι, που από τον κοσμικό θρίαμβο της πρωτιάς του ως ο νεότερος καθηγητής τουΚέιμπριτζ, μοιάζει να έχει εξαπατήσει ένα σύστημα που αφ’ εαυτού έδειχνε άτρωτο. Τα ερωτήματα είναι πολλαπλά, διότι αφορά στον τρόπο που η σύγχρονη εποχή είναι διατεθειμένη να μην εξετάζει ενδελεχώς το παρελθόν ενός υποψήφιου προς χάρη της συμπερίληψης. Ο Αρντάι έδειχνε να έχει όλο το πακέτο: έφτασε στην κορυφή της ακαδημαϊκότητας το 2023,όταν ήταν 37, με το Κέιμπριτζ να προτάσσειτην ποικιλία, τη δικαιοσύνη και τη συμπερίληψη, το τρίπτυχο που είναι γνωστό ως αρκτικόλεξο, με τους λατινικούς χαρακτήρες του,DEI. Μάλιστα, το παρελθόν του έδειχνε να καθιστά θρίαμβο το συγκεκριμένο κατόρθωμα.
Διαβάστε: Ηλίας Μόσιαλος: Αποθέωσε το νέότερο μαύρο καθηγητή του Κέιμπριτζ – Η ιστορία του Τζέισον Αρντάι

Βρετανία: “Ο καλύτερος στον κόσμο” 

Έλεγε ότι μίλησε πρώτη φορά στα 11 και πωςδεν είχε την ικανότητα της γραφής και της ανάγνωσης στα 18. Η μεταμόρφωση ήταν οβιδιακή και έγινε σύμβολο στο χώρο της κοινωνιολογίας, της φυλής και των ανισοτήτων. Συγκεκριμένα, απέκτησε διδακτορικό τίτλο, ενώ οι δημοσιευμένες έρευνές του ήταν πρότυπες. Ο επικεφαλής του τμήματος Εκπαίδευσης φέρεται να του είχε πει: «Είσαι ο καλύτερος στον κόσμο όσον αφορά την έρευνα που κάνεις». Ο Αρντάι, από τη μεριά του, διάνθιζε την εικόνα τουστοχεύοντας στον πυρήνα του wellness culture. Συγκεκριμένα, έλεγε ότι ήταν εξαιρετικός δρομέας μεγάλων αποστάσεων και ένας από τους πιο επιτυχημένους στη συγκέντρωση εράνων. Μάλιστα, είχε περιγράψει πώς σε έξι μέρες είχε τρέξει 600 μίλια για να συγκεντρώσει σχεδόν 7,5 εκατ. δολάρια για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Σαν να μην έφτανε αυτό, τόνιζε πως είχε τρέξει αρκετούς μαραθωνίους με σπασμένο πόδι και ότι είχε επιβιώσει από κώμα διάρκειας μηνών.

Οι πρώτες αμφιβολίες

Τι άλλαξε; Η ανθρώπινη περιέργεια. Δηλαδή, η «Telegraph». Η έρευνά της δεν έταμε με τις επιβεβαιώσεις που θα περίμενε κάποιος. Ο Αρντάι είχε δηλώσει ότι ήταν επισκέπτης καθηγητής σε ιδρύματα, τα οποία αρνούνταν ότι είχε τέτοια θέση. Επίσης, φοιτητές υπό την επίβλεψή του ζητούσαν να επανεξεταστούν και να επαναβαθμολογηθούν. Οι υποψίες των συναδέλφων του έγιναν ερωτήσεις και παρήγαγαν ντεσιμπέλ. Το πλήρωμα του χρόνου φέρεται να είχε φτάσει. Η παραίτησή του του Κέιμπριτζ ήταν θέμα χρόνου και ήρθε, ενώ παρ’ ότι δεν προκύπτει πως τοβιβλίοτουμε τίτλο «Great and Unfortunate Things»δεν θα κυκλοφορήσει κατά τα τέλη του Αυγούστου, ακυρώθηκαν η περιοδεία προώθησης, οι ομιλίες και οι δημόσιες εμφανίσεις που το συνόδευαν. Ο Αρντάι δεν παραδέχθηκε ατόπημα, ωστόσο τόνισε πως η δημόσια πίεση και η έντονη δημοσιότητα είχαν επιβαρύνει την ψυχική υγεία του. Αυτό ήταν, κατά τον ίδιο, που τον οδήγησε εκτός Κέιμπριτζ. 

Καταγγελία για παρενόχληση

Η θέση του Αρντάι βαίνει επιδεινούμενη, καθώς προέκυψε πως δημοσιογράφος του εξειδικευμένου περιοδικού «Times Higher Education» είχε ζητήσει να του απαντήσει για ρεπορτάζ που αφορούσε στο βιογραφικό του, ωστόσο τον είχε καταγγείλει για παρενόχληση στην Αστυνομία. Αυτό που παραδέχθηκε ο 40χρονος, πια, τέως καθηγητής του Κέιμπριτζ, ενώ ο κλοιός γύρω του σφίγγει, είναι ότι… στρογγύλεψε τις γωνίες σε ό,τι αφορά λεπτομέρειες της προσωπκής ζωής του. Ασφαλώς, δεν αποδέχεται ότι υπήρξε ανέντιμος. Προηγούμενες έρευνες σε άλλα ιδρύματα δεν είχαν επιβεβαιώσει όλες τις καταγγελίες εναντίον του. Άλλες διαδικασίες ελέγχου εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη.Ο ίδιος είχε πει ότι συμμετείχε στη σειρά «Seven Up» του… 1964, ως ένα από τα 14 παιδιά που ακολουθούσε. Φυσικά, με βάση την ηλικία του, γεννήθηκε το 1986. 

Ο συντηρητισμός ως αουτσάιντερ

Η θεαματική μεταστροφή στο πνεύμα, πάντως, απασχολεί. Κάποτε αυτολογοκρίνονταν οι προοδευτικοί, τώρα, με βάση τον καθηγητή Πολιτικής Έρικ Κάουφμαν, μία από τις πιο γνωστές φωνές που καταγγέλλουν την κυριαρχία προοδευτικών αντιλήψεων στην ακαδημαϊκή ζωή, οι συντηρητικοί φοιτητές και ακαδημαϊκοί συχνά αυτολογοκρίνονται. Όπως ανέφερε, τα πανεπιστημιακά τμήματα με αριστερόστροφη ιδεολογική σύνθεση δημιουργούν περιβάλλον στο οποίο οι συντηρητικές απόψεις εκφράζονται πολύ λιγότερο ανοιχτά. Στοιχεία της Foundation for Individual Rights and Expression (FIRE) για το 2026 δείχνουν πράγματι αυξημένη αυτολογοκρισία και στις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος. Σύμφωνα με την έρευνα, το 53% των φοιτητών δήλωσε ότι δεν θα άνοιγε καν συζήτηση για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη.

Παράλληλα, οι αριστερόστροφοι φοιτητές εξέφρασαν φόβους ότι θα μπορούσαν να συλληφθούν ή να παρενοχληθούν από την αστυνομία ή την ICE εάν συμμετείχαν σε διαδηλώσεις, ενώ δεξιόστροφοι φοιτητές δήλωσαν ότι ανησυχούν για τις συνέπειες της έκφρασης συντηρητικών απόψεων απέναντι σε φιλελεύθερους καθηγητές. Το 71% των φοιτητών υποστήριξε την απαγόρευση ορισμένων αμφιλεγόμενων ομιλητών, ενώ το 54% δήλωσε ότι θα δεχόταν ακόμη και ενέργειες για να εμποδιστούν άλλοι φοιτητές να παρακολουθήσουν ομιλίες με τις οποίες διαφωνούν.

Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι 34% δήλωσαν πως θεωρούν αποδεκτή τη χρήση βίας για να σταματήσει μια τέτοια ομιλία, ποσοστό-ρεκόρ σύμφωνα με την έρευνα. Ο Έρικ Κάουφμαν υποστηρίζει ότι το πρόβλημα αφορά κυρίως τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες. Επικαλείται μελέτη του James Manzi, σύμφωνα με την οποία το 90% των άρθρων πολιτικής κοινωνικής επιστήμης έχουν αριστερό προσανατολισμό. Κατά την άποψή του, υπάρχουν θεματικές ή οπτικές που θεωρούνται είτε «εκτός ορίων» είτε απλώς παρωχημένες και μη ελκυστικές ακαδημαϊκά, όπως η στρατιωτική ιστορία, η κοινωνιολογία των ενόπλων δυνάμεων και της αστυνομίας.

Απέναντι στη “woke” κυριαρχία

Ο Έρικ Κάουφμααν, λοιπόν, ένιωσε την επιθυμία να δράσει, για αυτό και ίδρυσε το Heterodox Conference, μια ετήσια συνάντηση ακαδημαϊκών που αντιτίθενται σε αυτό που χαρακτηρίζουν «woke» κυριαρχία στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Στην τελευταία διοργάνωση, που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο στο πανεπιστήμιο του Μπάκιγχαμ, συζητήθηκαν θέματα όπως «The Equity-Excellence Tradeoff», «Rethinking Gender» και «Suicidal Empathy». Ο Κάουφμαν περιέγραψε και προσωπικά την εμπειρία του από την ακαδημαϊκή κοινότητα, λέγοντας ότι όταν άρχισε να μιλά πιο ανοιχτά για ιδεολογική προκατάληψη στα πανεπιστήμια έγινε λιγότερο κοινωνικά αποδεκτός και, όπως είπε, «κάπως ραδιενεργός» στους διαδρόμους.

Κατά την άποψή του, το ακαδημαϊκό σύστημα μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός αναπαραγωγής της ίδιας ιδεολογικής γραμμής, επειδή η επαγγελματική εξέλιξη εξαρτάται από δίκτυα συναδέλφων που αξιολογούν αιτήσεις για χρηματοδότηση, προαγωγές και προσλήψεις.

Τι έκανε ο Τραμπ

Στις ΗΠΑ, πάντως, οΝτόναλντ Τραμπφέρεται να μην προτίθεται να αφήσει την… προοδευτικότητα να παρεισφρέει περαιτέρω στα πανεπιστήμια. Η αφετηρία της ήταν παρόμοια: η κατηγορία ότι η ανώτατη εκπαίδευση έχει μετατραπεί σε φιλελεύθερη μονοκαλλιέργεια, εχθρική προς συντηρητικές ιδέες και υπερβολικά προσηλωμένη στις πολιτικές DEI. Στη δεύτερη θητεία του, όμως, ο Τραμπ προχώρησε πολύ πέρα από τη ρητορική.

Η κυβέρνησή του αξιοποίησε τη χρηματοδοτική εξάρτηση των πανεπιστημίων από το ομοσπονδιακό κράτος, μέσω ερευνητικών επιχορηγήσεων, φοιτητικής βοήθειας, πιστοποίησης και μεταναστευτικής πολιτικής, για να απαιτήσει θεσμικές αλλαγές. Τον Απρίλιο του 2025, ο Τραμπ διέταξε την αναθεώρηση του συστήματος ακαδημαϊκής πιστοποίησης με στόχο, όπως αναφέρεται, την προώθηση της «διανοητικής διαφορετικότητας» και τον έλεγχο πανεπιστημίων για ιδεολογικές υπερβολές ή παράνομες διακρίσεις. Η κυβέρνηση επιτέθηκε επίσης σε ιδρύματα για προγράμματα DEI, πολιτικές εισαγωγής, θέματα τρανς δικαιωμάτων και τον τρόπο διαχείρισης φιλοπαλαιστινιακών διαδηλώσεων και καταγγελιών για αντισημιτισμό.

Ακόμα και το Ντιουκ

Η μεγαλύτερη πίεση ασκήθηκε μέσω της χρηματοδότησης. Τον Μάρτιο του 2025, η κυβέρνηση ακύρωσε περίπου 400 εκατ. δολάρια σε ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις και συμβάσεις προς το πανεπιστήμιο Κολούμπια, επικαλούμενη τον χειρισμό καταγγελιών για αντισημιτισμό κατά τη διάρκεια φιλοπαλαιστινιακών κινητοποιήσεων.

Αργότερα, η επαναφορά αυτής της χρηματοδότησης χρησιμοποιήθηκε ως διαπραγματευτικό εργαλείο για αλλαγές στην πολιτική του πανεπιστημίου. Ανάλογες πιέσεις ασκήθηκαν σε άλλα ιδρύματα, με απειλές για εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια στο Μπράουν και δισεκατομμύρια στο Χάρβαρντ. Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης κατηγόρησε πρόσφατα τη Νομική Σχολή του Ντιουκ, του πιο… λευκού υψηλού επιπέδου πανεπιστημίου στις ΗΠΑ, ότι ευνοεί μαύρους και ισπανόφωνους φοιτητές έναντι λευκών και Ασιατών.Σύμφωνα με ξένα Μέσα, η εκστρατεία του Τραμπ δεν περιορίζεται στην προστασία των συντηρητικών από διακρίσεις. Επιδιώκει να αναδιαμορφώσει τα ίδια τα πανεπιστήμια μέσω της οικονομικής πίεσης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.