Οπως είναι γνωστό, η Μικρή Πρέσπα αποτελεί έναν από τους ελάχιστους υγροτόπους παγκοσμίως όπου ο Αργυροπελεκάνος (Pelecanus crispus) και ο Ροδοπελεκάνος (Pelecanus onocrotalus) συνυπάρχουν και σχηματίζουν μικτές αναπαραγωγικές αποικίες. Μέχρι το 2022, η λίμνη φιλοξενούσε τη μεγαλύτερη αποικία Αργυροπελεκάνων στον πλανήτη, καθιστώντας την περιοχή διεθνούς σημασίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Τα συγκεκριμένα δύο είδη παρουσιάζουν ιδιαίτερα οικολογικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά. Ο Αργυροπελεκάνος, ένα από τα μεγαλύτερα ιπτάμενα πτηνά στον κόσμο με άνοιγμα φτερών που μπορεί να ξεπεράσει τα τρία μέτρα και σταχτί φτέρωμα, αποτελεί μόνιμο κάτοικο των ελληνικών υγροτόπων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Αντίθετα, ο Ροδοπελεκάνος, ο οποίος ξεχωρίζει από το απαλό ροζέ χρώμα του κατά την αναπαραγωγική περίοδο και τα μαύρα πρωτεύοντα φτερά πτήσης, είναι μεταναστευτικό είδος μεγάλης εμβέλειας. Φθάνει στις Πρέσπες την άνοιξη αποκλειστικά για να φωλιάσει και να αναπαραχθεί, ενώ το φθινόπωρο μεταναστεύει προς την Αφρική για να διαχειμάσει.
Απειλές
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι πληθυσμοί των συγκεκριμένων δύο πελεκάνων στην περιοχή των Πρεσπών βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρές πιέσεις και διαδοχικές προκλήσεις. Η γρίπη των πτηνών το 2022 προκάλεσε δραματικές απώλειες στους αναπαραγωγικούς πληθυσμούς, ενώ η παρατεταμένη περίοδος ανομβρίας και η υποχώρηση της στάθμης του νερού στη λίμνη επιδείνωσαν την κατάσταση. Η μείωση των υδάτων είχε ως αποτέλεσμα οι φυσικές νησίδες και οι καλαμώνες όπου φώλιαζαν τα πουλιά να συνδεθούν με τη στεριά. Eτσι, οι αποικίες έγιναν εύκολα προσβάσιμες σε χερσαίους θηρευτές, όπως αλεπούδες και αρκούδες, καθιστώντας τα αβγά και τους νεοσσούς ιδιαίτερα ευάλωτους στη θήρευση.
Για την αντιμετώπιση της απειλής, τη δημιουργία εναλλακτικών, ασφαλών θέσεων αναπαραγωγής και τη δραστική μείωση του κινδύνου θήρευσης, ο ΟΦΥΠΕΚΑ προχώρησε στην εγκατάσταση των δύο πλωτών κατασκευών, επιφάνειας 42 τετραγωνικών μέτρων η καθεμία. Οι ακριβείς θέσεις αγκύρωσης επιλέχθηκαν σε συνεργασία με την Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών, ενώ οι εξέδρες συναρμολογήθηκαν στην ακτή και μεταφέρθηκαν με πλωτό μέσο στην περιοχή Κρίνα, σε άμεση γειτνίαση με τις υφιστάμενες αποικίες. Οι πλωτές υποδομές θα παραμείνουν σταθερά αγκυρωμένες στη Μικρή Πρέσπα. Πριν από την έναρξη της επόμενης αναπαραγωγικής περιόδου, οι επιφάνειές τους θα καλυφθούν πλήρως με φυσικά καλάμια. Με τον τρόπο αυτό θα προσομοιάζουν στο φυσικό περιβάλλον φωλεοποίησης, παρέχοντας ταυτόχρονα στα πουλιά τα απαραίτητα δομικά υλικά για την κατασκευή των φωλιών τους.
Παράλληλα, επιστημονικές ομάδες θα παρακολουθούν στενά την εξέλιξη του εγχειρήματος μέσω ειδικών καταγραφικών μέσων, προκειμένου να συλλέξουν πολύτιμα δεδομένα για τη συμπεριφορά των πτηνών και την αποδοχή των νέων υποδομών. Η τακτική παρακολούθηση θα επιτρέψει στα στελέχη του ΟΦΥΠΕΚΑ και στους ερευνητές να προβαίνουν σε διορθωτικές παρεμβάσεις εάν αυτό κριθεί απαραίτητο.
Προσαρμογή
Αν και οι πελεκάνοι αναμένεται να χρειαστούν ένα εύλογο διάστημα προσαρμογής και εξοικείωσης με τις νέες κατασκευές, η πιλοτική δράση εκτιμάται ότι μπορεί να δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την επιτυχία του εγχειρήματος. Ακολουθώντας το αντίστοιχο επιτυχημένο παράδειγμα της Κερκίνης, θεωρείται ότι σημαντικό μέρος του πληθυσμού θα υιοθετήσει τις εξέδρες, συμβάλλοντας καθοριστικά και μακροπρόθεσμα στην προστασία, στην αναπαραγωγή και τη διατήρηση των δύο πολύτιμων ειδών στο εθνικό πάρκο.
Greece
