Η επιχείρηση φέρεται να βρισκόταν σε εξέλιξη για μεγάλο χρονικό διάστημα και είχε ως στόχο την απόκτηση πληροφοριών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για παρεμβάσεις στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Σουηδίας, αλλά και για την υπονόμευση της εικόνας της χώρας και των συμμάχων της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Η Σέπο υποστηρίζει ότι κατάφερε να παρακολουθήσει και να χαρτογραφήσει τη δραστηριότητα των εμπλεκομένων και να λάβει μέτρα πριν η ρωσική επιχείρηση καταφέρει να πετύχει τους βασικούς της στόχους.
Τρεις άνθρωποι στο επίκεντρο της επιχείρησης
Σύμφωνα με τη σουηδική υπηρεσία, στην υπόθεση εμπλέκονταν τρία πρόσωπα. Τα δύο ήταν στελέχη της ρωσικής SVR. Το τρίτο ήταν άτομο που εργαζόταν σε ξένη διπλωματική αποστολή στη Στοκχόλμη και, σύμφωνα με τη Σέπο, είχε στρατολογηθεί από τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Η σουηδική υπηρεσία δεν έδωσε στη δημοσιότητα ούτε την εθνικότητα του συγκεκριμένου προσώπου ούτε τη χώρα που εκπροσωπούσε η διπλωματική αποστολή.
Και οι τρεις διέθεταν διπλωματική ασυλία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι σουηδικές αρχές να μην μπορούν να προχωρήσουν σε συλλήψεις ή ποινικές διώξεις, παρά τα στοιχεία που είχαν συγκεντρώσει για τη δραστηριότητά τους. Πλέον, κανείς από τους τρεις δεν βρίσκεται στη Σουηδία, καθώς όλοι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα.
Η SAPO είχε εικόνα των συναντήσεων
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει ο τρόπος με τον οποίο οι σουηδικές αρχές παρακολουθούσαν τη συγκεκριμένη επιχείρηση. Ο αναπληρωτής επικεφαλής επιχειρήσεων της SAPO, Κρίστοφερ Βέντελιν, ανέφερε ότι οι αρχές είχαν τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις συναντήσεις των εμπλεκομένων και να γνωρίζουν τι συζητούσαν και ποιες οδηγίες δίνονταν.
Οι επαφές πραγματοποιούνταν σε διάφορα σημεία της Στοκχόλμης, ακόμη και σε εστιατόρια. Η SAPO υποστηρίζει ότι κατέγραψε συναντήσεις ανάμεσα στους δύο Ρώσους αξιωματούχους και το στρατολογημένο άτομο, ενώ παράλληλα εντόπισε παραδόσεις αντικειμένων και δώρων προς το τελευταίο.
Η εικόνα που σχημάτισαν οι σουηδικές υπηρεσίες ήταν, σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους, μιας οργανωμένης επιχείρησης με σαφή στόχο τη συλλογή πληροφοριών και τη δημιουργία δυνατοτήτων για μελλοντικές παρεμβάσεις.
Τι ήθελε να πληροφορηθεί η Μόσχα
Το άτομο που φέρεται να είχε στρατολογηθεί από τη ρωσική υπηρεσία πληροφοριών είχε αναλάβει να συγκεντρώνει πληροφορίες για κρίσιμες διαδικασίες λήψης αποφάσεων στη Σουηδία.
Στο ενδιαφέρον της επιχείρησης περιλαμβάνονταν επίσης οι σχέσεις της Στοκχόλμης με άλλα κράτη. Σύμφωνα με τη Σέπο, οι πληροφορίες αυτές θα μπορούσαν να προσφέρουν στη ρωσική υπηρεσία τη δυνατότητα να παρεμβαίνει σε πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα που προκαλούν πόλωση στη σουηδική κοινωνία.
Επομένως, η υπόθεση δεν φαίνεται να περιορίζεται στην κλασική κατασκοπεία και στην προσπάθεια απόκτησης κρατικών μυστικών. Η σουηδική πλευρά εκτιμά ότι η επιχείρηση είχε και σαφή διάσταση πολιτικής επιρροής.
Βασικός στόχος ήταν, σύμφωνα με τη SAPO, η υπονόμευση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στη Σουηδία και η προσπάθεια να πληγεί η αξιοπιστία τόσο της ίδιας της χώρας όσο και του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η SAPO υποστηρίζει ότι η επιχείρηση απέτυχε
Οι σουηδικές αρχές θεωρούν ότι κατάφεραν να διακόψουν τη δραστηριότητα πριν οι ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών αποκτήσουν τα αποτελέσματα που επιδίωκαν.
«Έχουμε λάβει μια σειρά μέτρων για να περιορίσουμε τη ζημιά», δήλωσε ο Κρίστοφερ Βέντελιν, εκτιμώντας ότι η ρωσική επιχείρηση πληροφοριών αποτράπηκε και ότι οι εμπλεκόμενοι δεν κατάφεραν να ολοκληρώσουν την αποστολή τους.
Η SAPO δεν αποκάλυψε ποια ακριβώς μέτρα εφαρμόστηκαν, επικαλούμενη λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας.
Οι αρχές ανέφεραν, πάντως, ότι κατάφεραν να διακόψουν περαιτέρω επαφές και να περιορίσουν τη δυνατότητα των εμπλεκομένων να αποκτήσουν επιπλέον πληροφορίες.
Η Ρωσία θεωρείται η μεγαλύτερη απειλή για τη Σουηδία
Η αποκάλυψη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Στοκχόλμη αντιμετωπίζει τη Ρωσία ως τη σημαντικότερη εξωτερική απειλή για την εθνική της ασφάλεια.
Στην τελευταία αξιολόγηση απειλών της SAPO, η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν κατατάσσονται μεταξύ των σημαντικότερων κρατικών απειλών.
Η σουηδική υπηρεσία αναφέρει ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί διαφορετικές μεθόδους, μεταξύ των οποίων η κατασκοπεία, οι επιχειρήσεις επιρροής, η απόκτηση τεχνολογίας και οι απειλές για δολιοφθορά.
Η δραστηριότητα των ρωσικών υπηρεσιών δεν περιορίζεται, σύμφωνα με τη SAPO, στην απόκτηση ευαίσθητων πληροφοριών. Περιλαμβάνει επίσης προσπάθειες πρόσβασης σε προηγμένη τεχνολογία, ερευνητικά δεδομένα και τεχνολογίες διπλής χρήσης.
Μάλιστα, τον Ιούνιο ο Βέντελιν είχε κάνει λόγο για «σοβαρές προσπάθειες» των ρωσικών υπηρεσιών να αποκτήσουν από την Ευρώπη προηγμένη τεχνολογία, μηχανήματα, ερευνητικά δεδομένα και τεχνολογία διπλής χρήσης.
Η ένταξη στο ΝΑΤΟ αλλάζει τα δεδομένα
Η Σουηδία βρίσκεται πλέον σε διαφορετική στρατηγική θέση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Η χώρα έγινε επίσημα μέλος του ΝΑΤΟ τον Μάρτιο του 2024, ενισχύοντας σημαντικά τη στρατιωτική και πολιτική συνεργασία της με τις υπόλοιπες χώρες της Συμμαχίας.
Παράλληλα, η γεωγραφική της θέση της προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στη βόρεια Ευρώπη και στην περιοχή της Βαλτικής. Για τη Μόσχα, επομένως, η Σουηδία δεν αποτελεί πλέον απλώς μια ευρωπαϊκή γειτονική χώρα, αλλά μέλος της δυτικής στρατιωτικής συμμαχίας.
Αυτό αυξάνει τη σημασία πληροφοριών που αφορούν τις αποφάσεις της σουηδικής κυβέρνησης, τη συνεργασία της με τους συμμάχους της και τον τρόπο με τον οποίο το ΝΑΤΟ οργανώνει τη στρατηγική του στη βόρεια Ευρώπη.
Οι προηγούμενες υποθέσεις ρωσικής κατασκοπείας
Η νέα υπόθεση δεν είναι η πρώτη φορά που η Σουηδία βρίσκεται αντιμέτωπη με δραστηριότητες που αποδίδονται στις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Τον Απρίλιο του 2023, η Σουηδία απέλασε πέντε Ρώσους διπλωμάτες, υποστηρίζοντας ότι η δραστηριότητά τους δεν ήταν συμβατή με το διπλωματικό τους καθεστώς.
Την ίδια περίοδο η σουηδική κυβέρνηση είχε καταστήσει σαφές ότι αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη σοβαρότητα την απειλή που προέρχεται από τη ρωσική συλλογή πληροφοριών.
Η SAPO έχει επίσης ερευνήσει άλλες υποθέσεις που συνδέονται με κατασκοπεία και προσπάθειες απόκτησης τεχνολογίας για λογαριασμό της Ρωσίας.
Τον Ιούνιο του 2026, ένας άνθρωπος παραπέμφθηκε σε δίκη στη Σουηδία ως ύποπτος για απόπειρα κατασκοπείας. Σύμφωνα με την υπόθεση, φέρεται να είχε επιχειρήσει να έρθει σε επαφή με τη ρωσική υπηρεσία πληροφοριών και να ταξιδέψει στη Ρωσία για συναντήσεις με στελέχη της.
Έναν μήνα αργότερα, τον Ιούλιο, σουηδικό δικαστήριο καταδίκασε άλλο πρόσωπο για απόπειρα κατασκοπείας, σε υπόθεση που είχε επίσης ερευνηθεί από τη SAPO.
Η διπλωματική ασυλία δεν επέτρεψε συλλήψεις
Παρά την παρακολούθηση και τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι σουηδικές αρχές, κανένας από τους τρεις εμπλεκομένους δεν συνελήφθη.
Η εξήγηση βρίσκεται στο καθεστώς διπλωματικής ασυλίας που απολάμβαναν. Μετά την αποκάλυψη της δραστηριότητάς τους και τις ενέργειες των σουηδικών αρχών για τη διακοπή της επιχείρησης, οι τρεις εγκατέλειψαν τη χώρα.
Η Σέπο δεν διευκρίνισε εάν η αναχώρησή τους έγινε ύστερα από απαίτηση της σουηδικής κυβέρνησης ή μέσω κάποιας άλλης διπλωματικής διαδικασίας.
Γιατί η SAPO δημοσιοποίησε την υπόθεση
Η σουηδική υπηρεσία ασφαλείας επέλεξε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες στη δημοσιότητα, κάτι που δεν αποτελεί πάντα συνήθη πρακτική σε επιχειρήσεις αντικατασκοπείας.
Ο Βέντελιν εξήγησε ότι η συγκεκριμένη περίπτωση παρουσιάζεται δημόσια επειδή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της απειλής που αντιμετωπίζει σήμερα η Σουηδία από τη Ρωσία. Η SAPO υπογραμμίζει ότι μεγάλο μέρος της αντικατασκοπευτικής της δράσης πραγματοποιείται χωρίς δημοσιότητα.
Η συγκεκριμένη υπόθεση, ωστόσο, δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μια ξένη υπηρεσία πληροφοριών μπορεί να επιχειρήσει να δημιουργήσει δίκτυα μέσα σε μια χώρα: να εντοπίσει και να στρατολογήσει πηγές, να αποκτήσει πρόσβαση σε πληροφορίες και στη συνέχεια να αξιοποιήσει τα δεδομένα για να επηρεάσει πολιτικές αποφάσεις ή κοινωνικές αντιπαραθέσεις.
Η ρωσική δραστηριότητα συνεχίζεται
Παρά την εξάρθρωση της συγκεκριμένης επιχείρησης, η SAPO προειδοποιεί ότι η απειλή δεν έχει εξαλειφθεί. Η ρωσική κατασκοπευτική δραστηριότητα στη Σουηδία εξακολουθεί να θεωρείται ενεργή και πολυεπίπεδη.
Η Μόσχα χρησιμοποιεί, σύμφωνα με τις σουηδικές εκτιμήσεις, ένα ευρύ φάσμα μεθόδων: από την παραδοσιακή κατασκοπεία και τη στρατολόγηση πηγών έως τις επιχειρήσεις πολιτικής επιρροής, την απόκτηση προηγμένης τεχνολογίας και τις κυβερνοεπιθέσεις.
Η υπόθεση που αποκαλύφθηκε σήμερα στη Στοκχόλμη αποτελεί έτσι ένα ακόμη κομμάτι μιας ευρύτερης εικόνας.
Για τη Σουηδία, η αντιμετώπιση των ρωσικών επιχειρήσεων πληροφοριών έχει πλέον αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής και νατοϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και η αντιπαράθεση με τη Μόσχα εκτείνεται πολύ πέρα από το πεδίο των συμβατικών στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Greece
