Σημεία κοινού
meanwhile, back at the ranch
που λένε και στις βουβές ταινίες
(εν μέσω άγριων πυροβολισμών)
ένα παράθυρο
έπνιξε
την κραυγή του περιθωρίου
στο τετράδιο των νέων ελληνικών
(απίστευτα πράγματα συμβαίνουν σε αφώτιστα σημεία)
κάτω από τη γη
κάτω από τα κτίρια
(την ώρα που κόβεται απότομα το γέλιο)
κάτι τσιρίζει ακόμα
τσιριλλά
σε γλώσσα αμνιακή
(σελ. 43)
Η μορφή των ποιημάτων της Μαρίας Α. Ιωάννου προσαρμόζεται στη δυναμική η οποία αναπτύσσεται τόσο από τις πολυεπίπεδες σχέσεις των λέξεων όσο και από το πολυειδές φορτίο το οποίο –για την ίδια την ποιήτρια– έχει η κάθε λέξη. Δεν πρόκειται, απλά, για ελευθερόστιχα ποιήματα που δεν συμμορφώνονται προς ένα ορισμένο σχήμα ή προς κάποιο μέτρο αλλά για σύνολα από τα οποία το καθένα αποτελεί μια συνάρτηση των στοιχείων του. Συνάρτηση, μάλιστα, δυναμική, χάρη σε τεχνικές όπως οι παρενθετικές παρεμβολές, το σκόρπισμα λέξεων και φράσεων επάνω στη σελίδα και, το πιο βασικό, η ελλειπτικότητα, η ασυνέχεια, η απουσία, εν γένει, του συγκείμενου το οποίο θα δημιουργούσε ένα σταθερό πλαίσιο. Τέλος, η φρενήρης μεταφορικότητα και η προφανής ή άδηλη ανταπόκριση του ενός ποιήματος στο άλλο.
Και μόνο τα προηγούμενα κάνουν την ποίηση της Ιωάννου ενδιαφέρουσα. Όμως συμβάλλει και ένα ακόμη γνώρισμα: η απενοχοποιημένη διάθεσή της. Εννοώ ότι γράφει χωρίς να έχει την εντύπωση πως «ιερουργεί» –μια ρομαντική φαντασίωση ή ένα μοντερνιστικό κατάλοιπο που χαρακτηρίζει πολλούς ποιητές. Ωστόσο, η ποίησή της δεν καθίσταται ούτε επιπόλαιη ούτε επιφανειακή. Αντίθετα, αυτή η αμεριμνησία, η έλλειψη της αίσθησης κινδύνου, της επιτρέπει να δοκιμάζει, στα ποιήματά της, πράγματα τα οποία οι «ιερουργούντες» ομότεχνοί της θα απέφευγαν ή δεν θα σκεφτόντουσαν καθόλου. Και κάθε υφολογική καινοτομία οδηγεί, πάντοτε, σε ένα βάθος ή σε ένα ύψος. Δηλαδή, μας περνά σε ένα νέο νοηματικό επίπεδο, ώστε διευρύνει το φάσμα της πολυσημίας. Άλλωστε, η αμεριμνησία αποδεικνύεται προγραμματική. Είναι ένας κατασταλαγμένος τρόπος, για τον χειρισμό της σύνθεσης. Η απενοχοποιημένη διάθεση της Ιωάννου συνοδεύεται, επίσης, από την αδιαφορία για τη διαχρονία και της ποιητικής γλώσσας και της γλώσσας συνολικά. Το ιδίωμά της ανοίγεται στην πιο σημερινή μορφή ομιλίας και ειδικότερα στον τύπο της διαδικτυακής προφορικότητας, με συνέπεια την εντύπωση μιας επικαιρικότητας την οποία δίνουν τα ποιήματά της.
Έτσι, αυτά μοιάζουν με περισσότερο ή λιγότερο παράδοξες αναρτήσεις στα social media. Επιθετικές, τρομακτικές, πνευματώδεις και αστείες. Με συχνές, επιπλέον, αναφορές στο ίδιον σώμα, κάτι το οποίο θα το ονόμαζα «επανερχόμενη αυτοπάθεια».
Παναγιώτης Βούζης
Πρώτη δημοσίευση στη στήλη Βραχέα Ποιητικά, στο Culturebook.gr. στις 25 Ιουλίου 2026
Culture
