Read More
*Του Γιάννου Γεωργιάδη,
Δικηγόρος & Νομικός Σύμβουλος
Επί δεκαετίες βλέπουμε απεσταλμένους να καταφθάνουν με τυμπανοκρουσίες, μόνο και μόνο για να αφήσουν πίσω τους τα ίδια συρματοπλέγματα και τις ίδιες ανυποχώρητες γεωπολιτικές πραγματικότητες.
Υπάρχει, ωστόσο, λόγος να αντικρίσουμε αυτή την επίσκεψη του Ιουλίου 2026 με μια συγκρατημένη, αντικειμενική αισιοδοξία. Το αποτέλεσμα δεν ήταν η λύση, ούτε κάποια θεαματική ρήξη του αδιεξόδου. Ήταν, όμως, ένα αναγκαίο διαδικαστικό άνοιγμα — μια υπεράσπιση του νομικού πλαισίου που μας προστατεύει, και μια υπενθύμιση προς την Άγκυρα ότι η διεθνής κοινότητα δεν έχει αποδεχθεί τη διχοτόμηση της Κύπρου ως τετελεσμένο γεγονός.
Το Διαδικαστικό Κέρδος για τους Ελληνοκύπριους
Για να κατανοήσουμε τα θετικά συμπεράσματα για τη δική μας πλευρά, πρέπει να διαχωρίσουμε τη διπλωματική ουσία από τη ρητορική των μέσων ενημέρωσης. Ο ΟΗΕ δεν ανακοίνωσε ημερομηνία επανένωσης, ούτε την αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, ούτε κάποιον μηχανισμό για την αποκατάσταση των κλεμμένων περιουσιών. Αυτό που ανακοίνωσε ήταν μια υπό προϋποθέσεις πορεία προς μια άτυπη πενταμερή συνάντηση (5+1).
Γιατί έχει σημασία αυτό; Διότι η διπλωματική στασιμότητα είναι ο εχθρός της δικαιοσύνης. Όταν οι διαπραγματεύσεις βαλτώνουν επ’ αόριστον, το status quo σκληραίνει. Οι μονομερείς ενέργειες στα Βαρώσια προχωρούν, η νεκρή ζώνη δοκιμάζεται και η παράνομη διαίρεση του νησιού μας κανονικοποιείται απλώς με το πέρασμα του χρόνου.
Η πιο σημαντική νίκη για τους Ελληνοκύπριους κατά τη διάρκεια αυτής της επίσκεψης ήταν αυτό που δεν συνέβη. Τα Ηνωμένα Έθνη δεν υπέκυψαν στην απαίτηση της Τουρκίας ότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να ξεκινήσουν με αφετηρία την «κυριαρχική ισότητα» ή την αναγνώριση δύο ξεχωριστών κρατών. Η διαδικασία παραμένει σταθερά αγκυροβολημένη στο πλαίσιο που έχει καθορίσει το Συμβούλιο Ασφαλείας: μια βιώσιμη διευθέτηση βασισμένη σε μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, αποτελούμενη από ένα Κράτος της Κύπρου με μία και μόνη κυριαρχία, μία διεθνή νομική προσωπικότητα και μία ιθαγένεια.
Διατηρώντας αυτό το πλαίσιο, ο ΟΗΕ θωράκισε την πιο ζωτική νομική μας άμυνα. Διασφαλίζει ότι όταν καθίσουμε στο τραπέζι —μαζί με την Ελλάδα, την Τουρκία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τον ΟΗΕ— δεν θα το κάνουμε για να διαπραγματευτούμε τους όρους της μόνιμης διχοτόμησης του νησιού μας, αλλά για να επιλύσουμε τις συνεχιζόμενες συνέπειες μιας παράνομης εισβολής.
Το Στρατηγικό Έλλειμμα της Τουρκίας
Αντιστρόφως, αν εξετάσουμε αντικειμενικά τι απέτυχε να επιτύχει η Τουρκία, τα όρια της τρέχουσας στρατηγικής της γίνονται σαφή.
Η Άγκυρα και η τουρκοκυπριακή ηγεσία έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια απαιτώντας ίσο διεθνές καθεστώς ως προϋπόθεση για συνομιλίες. Η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα δεν προσέφερε καμία διεθνή νομιμοποίηση σε αυτή τη φόρμουλα των δύο κρατών. Αντίθετα, η Τουρκία βρίσκεται να συμμετέχει σε μια διαδικασία της οποίας οι επίσημες παράμετροι αποκλείουν ρητά την απόσχιση.
Επιπλέον, μια ανανεωμένη διαδικασία 5+1 αναπόφευκτα επαναφέρει τον διεθνή έλεγχο σε ζητήματα όπου η νομική θέση της Τουρκίας είναι ανυπεράσπιστη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει επανειλημμένα και κατηγορηματικά καταδικάσει την Τουρκία για συνεχιζόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη βόρεια Κύπρο. Οι αποφάσεις του Δικαστηρίου στην υπόθεση Λοϊζίδου κατά Τουρκίας και στην ιστορική διακρατική προσφυγή Κύπρος κατά Τουρκίας καθιέρωσαν ότι η Άγκυρα ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στον βορρά και είναι υπόλογη για την άρνηση πρόσβασης των Ελληνοκυπρίων στα σπίτια τους, τη στέρηση των περιουσιακών τους δικαιωμάτων και την αποτυχία διεξαγωγής επαρκών ερευνών για την τύχη των αγνοουμένων.
Η Τουρκία δεν μπορεί να καθίσει σε ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ χωρίς τελικά να λογοδοτήσει για αυτές τις παραβιάσεις, ούτε μπορεί να αγνοήσει τις συνεχιζόμενες απαιτήσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για αναστροφή των μονομερών ενεργειών της στα Βαρώσια. Η επίσκεψη δεν ανάγκασε την Τουρκία να υποχωρήσει σε αυτά τα σημεία σήμερα, αλλά διασφάλισε ότι παραμένουν σταθερά στη διεθνή ατζέντα αύριο.
Το Συμπέρασμα ενός Ρεαλιστή
Η αισιοδοξία στην Κύπρο πρέπει πάντα να μετριάζεται από τον ρεαλισμό. Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς με τους συμπολίτες μας: αυτή η επίσκεψη δεν έφερε ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, μια αποχώρηση ξένων στρατευμάτων, ή μια εγγύηση επιστροφής για τους πρόσφυγες. Η θεμελιώδης ασυμβατότητα μεταξύ του ομοσπονδιακού πλαισίου του ΟΗΕ και της τουρκικής απαίτησης για δύο κράτη παραμένει άλυτη. Έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουμε για τη δικαιοσύνη που επιδιώκουμε.
Ωστόσο, ως νομικός, γνωρίζω ότι δεν μπορείς να κερδίσεις μια υπόθεση αν δεν βρίσκεσαι στην αίθουσα του δικαστηρίου, και δεν μπορείς να διασφαλίσεις τα δικαιώματά σου αν το νομικό πλαίσιο που τα προστατεύει ξηλωθεί.
Η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα κράτησε την αίθουσα ανοιχτή και το νομικό πλαίσιο ανέπαφο. Δημιούργησε δυναμική εκεί όπου υπήρχε μόνο τέλμα. Εναπόκειται πλέον σε εμάς —στην πολιτική μας ηγεσία, στα νομικά μας μυαλά και στην κοινωνία των πολιτών— να αξιοποιήσουμε αυτή τη δυναμική. Πρέπει να εμπλακούμε εποικοδομητικά, να απαιτήσουμε τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης να είναι αμοιβαία και ουσιαστικά, και να διασφαλίσουμε ότι η επιδίωξη της ειρήνης δεν θα απαιτήσει ποτέ την εγκατάλειψη της δικαιοσύνης.
Ο δρόμος μπροστά παραμένει ανηφορικός, αλλά η πόρτα δεν έχει κλείσει. Προς το παρόν, αυτό αρκεί για να συνεχίσουμε τον αγώνα.
Live
