Cyprus
Κάθετα
«Το τρίτο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ που έγινε στην Λεμεσό έδειξε πως το ντοκιμαντέρ βρήκε στην πόλη ένα καλό λιμάνι κάτι που οφείλεται στους καλούς καραβοκύρηδες του φεστιβάλ, τους διοργανωτές και ειδικά στην ψυχή αυτού του θεσμού, τον Γιάγκο Χατζηγιάννη. Νομίζω πως τέτοιες αξιόλογες προσπάθειες πρέπει να στηρίζονται και ο κόπος και ο αγώνας κάποιων ανθρώπων να αναγνωρίζονται. Ήταν μια καθόλα πετυχημένη διοργάνωση στον χώρο του μικρού τουρκοκυπριακού παντοπωλείου (Θέατρο ΕΝΑ) ο οποίος διαμορφώθηκε πολύ όμορφα για την περίσταση και μας άνοιξε ξανά ένα παράθυρο στον κόσμο που είναι γύρω μας, τόσο κοντά αλλά και τόσο μακριά μας, δυστυχώς σκληρό κάποτε αλλά πάντοτε τόσο ενδιαφέρον. Ψηλό το επίπεδο των ντοκιμαντέρ, πέτυχαν να μας προβληματίσουν και να μας ωθήσουν σε συζητήσεις, πολλοί οι προσκεκλημένοι, σκηνοθέτες, παραγωγοί και το πιο ευχάριστο πολλοί και οι θεατές. Και το όλο κλίμα των βραδιών ήταν “εξωστρεφές”, καθόλου μίζερο και «περιθωριακο», αλλά εντός του πολυσύχναστου περιβάλλοντος της περιοχής του Κάστρου της Λεμεσού και η διάθεση άκρως καλοκαιρινή, δεν ξέρω αν σε αυτό βοήθησαν και τα mohitos που σέρβιρε το μπαρ!»
Το πιο πάνω κείμενο το έγραψα πριν από δεκαοκτώ χρόνια, όταν το Φεστιβάλ βρισκόταν μόλις στην τρίτη του διοργάνωση. Φέτος συμπληρώνει είκοσι μία διοργανώσεις και δεν θα άλλαζα ούτε μία λέξη. Αντίθετα, όλες οι διοργανώσεις που ακολούθησαν, τόσο στον πρώτο εκείνο χώρο του όσο και στη νέα του στέγη, στον Χαρουπόμυλο Λεμεσού, επιβεβαίωσαν πως “το ντοκιμαντέρ βρήκε πράγματι το λιμάνι του”.
Τα τελευταία χρόνια, λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων την περίοδο που πραγματοποιείται το φεστιβάλ, δεν καταφέρνω να βρίσκομαι σε όλες τις προβολές όπως παλαιότερα. Όμως οι βραδιές που παρευρίσκομαι εξακολουθούν να είναι από τις πιο ουσιαστικές καλλιτεχνικές εμπειρίες της χρονιάς. Το ίδιο και για αρκετούς άλλους.
Έγραψε πρόσφατα η Καίτη Παπαδήμα, εκ των καλλιτεχνικών διευθυντών του Διεθνούς Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Κύπρου, ότι το Φεστιβάλ «υπήρξε καθοριστικός θεσμός» στην πορεία της. «Θα είμαι για πάντα ευγνώμων που, σε μια εποχή πολιτιστικού blackout, χωρίς πρόσβαση στο ανεξάρτητο σινεμά και το δημιουργικό ντοκιμαντέρ, είχα την ευκαιρία να δω αριστουργήματα που με ώθησαν να βρω τον δρόμο μου.»
Το πρόγραμμα αντικατοπτρίζει ό,τι σημαντικότερο παράγεται στον χώρο του δημιουργικού ντοκιμαντέρ. Περιλαμβάνει συνήθως ταινίες που έχουν παρουσιαστεί ή διακριθεί στα σημαντικότερα διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου, ακόμα και υποψήφιες ή βραβευμένες με Όσκαρ και άλλες κορυφαίες διακρίσεις, αλλά και έργα από μικρότερα, εξίσου σημαντικά εξειδικευμένα φεστιβάλ. Και, φυσικά, οι Κύπριοι δημιουργοί έχουν πάντοτε τη δική τους ξεχωριστή θέση.
Η θεματολογία είναι πάντοτε πλούσια και πολυσυλλεκτική και την καθορίζει όχι η όποια ατζέντα κάποιων αλλά η πραγματικότητα στη οποία εκ της ουσίας του στρέφεται το ντοκιμαντέρ και οι δημιουργοί του: πόλεμος και προσφυγιά, Συρία, Παλαιστίνη, Αραβική Άνοιξη, Ουκρανία, περιβάλλον και κλιματική κρίση, αστικοποίηση, φτώχεια, εργασιακή εκμετάλλευση, ταυτότητα, ζητήματα φύλου, μετανάστευση, ανθρώπινα δικαιώματα, αυταρχικά καθεστώτα, συλλογική μνήμη, δημόσια υγεία, τέχνες, πολιτισμός.
Ένα καλό ντοκιμαντέρ, από τη φύση του δεν μπορεί να αποτελεί εργαλείο κατήχησης ή προπαγάνδας . Σε συνέντευξη τους που παραχώρησαν στον Ορίζοντα οι σκηνοθέτες του The Flycatcher, μιας από τις ταινίες του φετινού προγράμματος, διατυπώνουν με σαφήνεια αυτό που, με διαφορετικά λόγια, επαναλαμβάνουν σχεδόν όλοι οι σημαντικοί δημιουργοί του είδους: «ένα καλό ντοκιμαντέρ δεν ισχυρίζεται όπως κατέχει ολόκληρη την αλήθεια, ούτε όμως αρνείται ότι υπάρχουν αλήθειες.» και συνεχίζουν:
«Θεωρούμε σημαντικό να είναι ξεκάθαρο από ποια αφετηρία μιλάμε, καθώς και ποιοι είναι οι περιορισμοί και η αναπόφευκτη μεροληψία μας. Συχνά, αυτή η ειλικρίνεια κάνει μια ταινία πιο αληθινή από την επίφαση της πλήρους αντικειμενικότητας ή της απόλυτης υποκειμενικότητας. Ξεκινάμε αντιμετωπίζοντας με ιδιαίτερη σοβαρότητα τις αφηγήσεις των ανθρώπων, ιδιαίτερα όταν δεν συμφωνούν με τη δική μας κοσμοαντίληψη.»
Το σημαντικότερο όμως που λένε και που, ίσως συμπυκνώνει και την ουσία της τέχνης του ντοκιμαντέρ είναι πως «ένα καλό ντοκιμαντέρ δεν αποτελεί το τέλος μιας συζήτησης αλλά την αφετηρία της.» Και αν ο θεατής φύγει «έχοντας μάθει κάτι καινούργιο, αλλά ταυτόχρονα με την επιθυμία να συνεχίσει να θέτει ερωτήματα και να αναζητά περισσότερα πέρα από την ίδια την ταινία», τότε το ντοκιμαντέρ έχει πετύχει τον σκοπό του.
Το ίδιο, πιστεύω, ισχύει και για ένα καλό φεστιβάλ ντοκιμαντέρ. Ανοίγει παράθυρα, προκαλεί σκέψεις, γεννά συζητήσεις και φέρνει τους ανθρώπους αντιμέτωπους με την πραγματικότητα, κυρίως δημιουργεί ερωτήματα. Όπως κάνει όλα αυτά τα χρόνια το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Λεμεσού.
Αντώνης Γεωργίου
Το ντοκιμαντέρ βρήκε λιμάνι στην λεμεσό 4
Διαβάστε περισσότερα
