Κυπριακό: Το τέλμα μοιάζει απροσπέλαστο
Γράφει: Μαρία Παπαλαζάρου-Φράγκου
«Τι είχες Γιάννη; Τι είχα πάντα». Αυτή την γεύση μας αφήνει η παρουσία του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο. Το καλάθι μας ήταν που ήταν μικρό, έτσι κι αλλιώς, αλλά και τρύπιο τελικά; Ένα ταξίδι που στόχο είχε να αφήσει μια παρακαταθήκη στον επόμενο ΓΓ του ΟΗΕ ώστε να συνεχίσει την προσπάθεια για λύση, ολοκληρώθηκε χωρίς να αφήσει καμιά προσδοκία για το αύριο. Όλα τα ίδια παραμένουν στη χώρα της ελιάς και της πορτοκαλιάς ή καλύτερα στην χώρα της «φαιδράς πορτοκαλέας» κατά τον Άγγελο Βλάχο. Και δεν φταίει ο επικεφαλής του διεθνούς οργανισμού, βεβαίως, για το μαύρο μας το χάλι και «το ζαβό το ριζικό μας», κατά τον Κώστα Βάρναλη.
Μας το είπε ξανά ο Αντόνιο Γκουτέρες. Αυτή τη φορά στο σπίτι μας. Μας το είπαν κι άλλοι γενικοί γραμματείς, φυσικά, και απεσταλμένοι και ειδικοί αντιπρόσωποι. «Η σημερινή συγκυρία είναι η στιγμή κατά την οποία πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Συμφωνείστε και εφαρμόστε Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που θα κάνουν ουσιαστική διαφορά στην καθημερινότητα όλων των Κυπρίων». Αφού μετατρέψαμε το Κυπριακό σε συζητήσεις για άνοιγμα οδοφραγμάτων, καθαρισμό νεκροταφείων – τη σημασία τους δεν την υποβαθμίζω -παραμένουμε χρόνια τώρα προσκολλημένοι σε αυτά τα ζητήματα. Την ίδια ώρα που το Κυπριακό μετρά δεκαετίες διένεξης, την ίδια ώρα που η περιοχή μας καίγεται και οι εστίες έντασης ανά το παγκόσμιο πληθαίνουν, εμείς στην Κύπρο θεωρούμε πως είμαστε ακόμη ο «ομφαλός της γης». Και αρνούμαστε να κατανοήσουμε πως έχουμε κουράσει και κουραστεί. Τα Ηνωμένα Έθνη εργάζονται διαχρονικά προς την κατεύθυνση της λύσης. Μόνο την τελευταία δεκαετία, οι ηγέτες μας συναντήθηκαν υπό τον ΟΗΕ, στη Γενεύη και στο Κρανς Μοντανά το 2017, στο Βερολίνο το 2019, στη Γενεύη το 2021 και εκ νέου στη Νέα Υόρκη και στη Γενεύη το 2024 και το 2025. Μας τα θύμισε ο Αντόνιο Γκουτέρες. Και τι πετύχαμε αυτή τη δεκαετία; Τίποτα. Ούτε κι ένα επιπρόσθετο οδόφραγμα δεν κατάφεραν οι ηγέτες μας να ανοίξουν…
Τα Ηνωμένα Έθνη είναι βέβαια πως οι Κύπριοι θέλουν πρόοδο, θέλουν λύση, θέλουν επανένωση. «Θέλουν να δουν τους ηγέτες τους να προχωρούν σε συμβιβασμούς και να διανύουν αυτό το τελευταίο κρίσιμο βήμα προς τη διευθέτηση του Κυπριακού», μας είπε ο κ. Γκουτέρες. Τόσο ο κ. Ερχιουρμάν όσο και ο κ. Χριστοδουλίδης , τον διαβεβαίωσαν, όπως είπε, για την αποφασιστικότητά τους να συνεχίσουν να συνεργάζονται με ειλικρίνεια με την προσωπική του απεσταλμένη προς την κατεύθυνση της λύσης. Τους Κύπριους, Ε/κ και Τ/κ γιατί δεν πείθουν οι δύο ηγέτες;
Ο Αντόνιο Γκουτέρες εμφανίζεται αποφασισμένος να συγκαλέσει νέα συνάντηση σε σχήμα 5+1, αφού προηγουμένως γίνουν οι αναγκαίες προετοιμασίες όσον αφορά τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, τη μεθοδολογία και την ουσία, λαμβάνοντας υπόψη και τις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί, όπως είπε στη διάσκεψη που παραχώρησε, μετά τις συναντήσεις του, ξεχωριστές και από κοινού με τους δύο ηγέτες. Διαβεβαίωσε ακόμη πως θα διαβουλευθεί με τις δύο πλευρές και τις εγγυήτριες δυνάμεις, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την επιτυχία της συνάντησης.
Τα Ηνωμένα Έθνη, με δυο λόγια, δεν εγκαταλείπουν την προσπάθεια αλλά δεν μπορούν να επιβάλουν λύση, γιατί αυτή είναι υπόθεση του λαού της Κύπρου.
Χριστοδουλίδης
Για τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, τρία ήταν τα σημαντικά των επαφών με τον ΓΓ του ΟΗΕ: Το πρώτο αφορά την αξιοποίηση του διαπραγματευτικού κεκτημένου, μέχρι και το Κρανς Μοντανά, κάτι που μέχρι στην επίσκεψη Γκουτέρες δεν ήταν δεδομένο, όπως είπε. «Ήταν υπό αμφισβήτηση», υπέδειξε. Δεύτερο, αφορά στο ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ΕΕ και τρίτο, η κοινή επιθυμία σύγκλησης άτυπης διάσκεψης που θα είναι «επιτυχημένη»
Ερχιουρμάν
Ο Τ/κ ηγέτης εμφανίστηκε «πιο αισιόδοξος για την προοπτική επίλυσης του Κυπριακού» . Μίλησε για «σημαντική και θετική» συνάντηση με τον ΓΓ και τον ΠτΔ, αν και όπως παραδέχθηκε, δεν προέκυψαν ιδιαίτερα συγκεκριμένα αποτελέσματα. Στην ανάγνωση της επίσκεψης, πάντως, επέμεινε πως αυτή «ανέδειξε τη σημασία των ΜΟΕ και της μεθοδολογίας .Αυτή τη φορά χρειάζεται κάτι διαφορετικό», κατά τον ίδιο.
Στόχοι και προσδοκίες
Είναι γεγονός αναντίλεκτο πως ο ΓΓ του ΟΗΕ δεν θέλει να φύγει από την έδρα του και να αφήσει το Κυπριακό πιο περίπλοκο από όσο το βρήκε και την Κύπρο μπροστά στο ενδεχόμενο της οριστικής διχοτόμησης. Για τούτο και το ταξίδι του αυτό. Από την άλλη αναγνωρίζει πως τίποτα δεν έχει επιτευχθεί από το 2017 κι εντεύθεν και με την κάθοδό του στην Κύπρο επιδιώκει να δώσει μια ώθηση προς την κατεύθυνση της σύγκλησης πενταμερούς διάσκεψης, προστατεύοντας την ίδια ώρα το διαπραγματευτικό κεκτημένο και όλα όσα έχουν συμφωνηθεί στο Κρανς Μοντανά. Ο Γκουτέρες θέλει να προχωρήσει σε διάσκεψη 5+1, αλλά δεν θέλει να γίνει χάριν της διάσκεψης. Για να φτάσουμε εκεί, θέλει αποτελέσματα και για τη διαδικασία, και για τα ΜΟΕ και για τη μεθοδολογία. Αυτή κι αν είναι η «κατ’ οίκον εργασία» για τους δύο ηγέτες.
Στο ίδιο έργο θεατές
Πού βρισκόμαστε σήμερα, μετά και την ολοκλήρωση της επίσκεψης Γκουτέρες, αν όχι θεατές στο ίδιο έργο; Και ποιους βοηθά η κατάσταση; Όλους. Τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη του οποίου ενισχύεται η ρητορική μέχρι το 2028, τον Τουφάν Έρχιουρμαν αφού ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της πλευράς του, βοηθούνται και όλα τα πολιτικά κόμματα. Τα υπέρ της λύσης κόμματα θα συνεχίσουν την ίδια συνθηματολογία μέχρι τις προεδρικές, όπως θα συμβεί βέβαια και με τα κόμματα τα οποία εναντιώνονται στη συμφωνημένη μορφή λύσης. Ποιοι χάνουν από τις εξελίξεις; Η Κύπρος και ο λαός της που παραμένουν διαιρεμένοι και ο πόθος της λύσης γιγαντώνεται στη μερίδα εκείνη του πληθυσμού, ένθεν κακείθεν του συρματοπλέγματος, που το κάνει πράξη με κάθε αφορμή και ευκαιρία. Όπως το έκανε και τις μέρες παραμονής του Αντόνιο Γκουτέρες στο νησί μας.
