Ροή ΕιδήσεωνΜελέτη: Εντοπίστηκε ο πρώτος εταιρικός ψυχοπαθής παγκοσμίως
Έρευνα αποκαλύπτει ότι στέλεχος της πρώτης πολυεθνικής του 17ου αιώνα παρουσίαζε σύγχρονα χαρακτηριστικά τοξικής ηγεσίας The post Μελέτη: Εντοπίστηκε ο πρώτος εταιρικός ψυχοπαθής παγκοσμίως appeared first on in.gr .
24 Οκτωβρίου 2026 · 00:31
Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι τα ίδια χαρακτηριστικά προσωπικότητας που συνδέονται σήμερα με τους «τοξικούς» εταιρικούς ηγέτες, ενδέχεται να υπήρχαν ήδη από τη γέννηση του παγκόσμιου καπιταλισμού, πριν από 400 χρόνια.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Asian Journal of Business Ethics, προσδιορίζει τον Ιερόνιμους Κορνέλιτζ —έναν εμπορικό διευθυντή της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών— ως το πιθανότατα αρχαιότερο τεκμηριωμένο παράδειγμα «εταιρικού ψυχοπαθούς».
Η έρευνα, που διεξήχθη από τον Δρ. Κλάι Μπόντι του Πανεπιστημίου Anglia Ruskin στην Ανατολική Αγγλία, η οποία έχει αξιολογηθεί από ανεξάρτητους ειδικούς του κλάδου, θεωρείται η πρώτη που αξιολογεί συστηματικά τη συμπεριφορά του Κορνέλιτζ, χρησιμοποιώντας ένα αναγνωρισμένο πλαίσιο για την εταιρική ψυχοπάθεια, αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε ιστορικές ερμηνείες. Η μελέτη διαπίστωσε ότι ο Κορνέλιτζ εμφάνιζε και τα 10 βασικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με τους εταιρικούς ψυχοπαθείς.
Αυτά περιλαμβάνουν: τη χρήση γοητείας για την απόκτηση εμπιστοσύνης, τη συγκέντρωση πιστών υποστηρικτών γύρω του, την εξουδετέρωση πιθανών αντιπάλων, τη δημιουργία διχόνοιας μεταξύ των ανταγωνιστών, την εδραίωση κλίματος φόβου, την αποποίηση ευθυνών σε περιπτώσεις αποτυχίας, καθώς και την επιδίωξη εξουσίας, χρήματος και ελέγχου πάνω από οτιδήποτε άλλο.
Η πρώτη πολυεθνική
Η Ολλανδική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών υπήρξε η πρώτη πολυεθνική εταιρεία στον κόσμο με μετόχους, ενώ το 1602 ίδρυσε στο Άμστερνταμ αυτό που έμελλε να γίνει ένα από τα πρώτα χρηματιστήρια παγκοσμίως.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η περίπτωση του Κορνέλιτζ υποδηλώνει ότι άτομα με κίνητρα την εξουσία, τον πλούτο και την προσωπική ανέλιξη ελκύονταν από τις εμπορικές επιχειρήσεις ήδη από τα πρώτα στάδια του καπιταλιστικού επιχειρείν.
Η έρευνα εστιάζει στο διαβόητο ναυάγιο του πλοίου Batavia το 1629, το οποίο προσέκρουσε σε υφάλους ανοιχτά των ακτών της Δυτικής Αυστραλίας. Μετά το ναυάγιο, περίπου 200 επιζώντες βρέθηκαν εγκλωβισμένοι σε ένα σύμπλεγμα απομονωμένων νησιών. Καθώς οι ανώτεροι αξιωματούχοι είχαν αναχωρήσει για τη σημερινή Τζακάρτα αναζητώντας βοήθεια, ο Κορνέλιτζ —ένας εμπορικός υπάλληλος της εταιρείας— παρέμεινε ως το ανώτερο στέλεχος ανάμεσα στους επιζώντες.
Στη μελέτη, ο Μπόντι εξηγεί πώς ο Κορνέλιτζ εδραίωσε γρήγορα την εξουσία του, αντικαθιστώντας τα μέλη του συμβουλίου με πιστούς υποστηρικτές, απαιτώντας προσωπικούς όρκους πίστης και απομονώνοντας τους πιθανούς αντιπάλους του.
Υπό την ηγεσία του, περίπου 100 άνδρες, γυναίκες και παιδιά δολοφονήθηκαν, ενώ ορισμένες γυναίκες υπέστησαν σεξουαλική βία. Ο Κορνέλιτζ δικαιολογούσε τις δολοφονίες ως μέσο εξοικονόμησης αποθεμάτων τροφής και νερού, ωστόσο, μέσω αυτών, εξουδετέρωνε και όσους θεωρούσε αντιπάλους του.
Τοξική και μη τοξική ηγεσία
Παράλληλα, μια ομάδα επιζώντων, τους οποίους ο Κορνέλιτζ είχε εγκαταλείψει σε ένα άλλο νησί, βρήκε ηγέτη στο πρόσωπο του Γουίμπι Χέιζ. Ο Χέιζ οργάνωσε συστηματικές έρευνες για την εξεύρεση πόσιμου νερού και τροφής, οι οποίες οδήγησαν στην ανακάλυψη δύο πηγαδιών με γλυκό νερό, αυγών θαλασσοπουλιών, καθώς και άφθονων ψαριών, μικρών μαρσιποφόρων (wallabies) και φωκιών. Σύμφωνα με έναν από τους ακολούθους του Χέιζ, τα αποθέματα αυτά επαρκούσαν για να τραφούν όλοι οι επιζώντες για «χίλια χρόνια».
Ο Μπόντι, Αναπληρωτής Καθηγητής Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin (ARU) και πρωτοπόρος στον τομέα της «εταιρικής ψυχοπάθειας», δήλωσε στο Asian Journal of Business Ethics: «Αυτό που καθιστά την εν λόγω περίπτωση αξιοσημείωτη είναι ότι, όταν αναλύσαμε τη συμπεριφορά του Κορνέλιτζ με βάση ένα σύγχρονο πλαίσιο διοικητικής ψυχοπάθειας, διαπιστώσαμε ότι παρουσίαζε όλα τα κύρια χαρακτηριστικά που συνδέονται με τους εταιρικούς ψυχοπαθείς».
«Το ίδιο μοτίβο συμπεριφοράς που συναντάμε σήμερα σε τοξικά εργασιακά περιβάλλοντα, εντοπίζεται και σε αυτή την περίπτωση του 1629. Ο Κορνέλιτζ εξουδετέρωνε τους αντιπάλους του, επιβράβευε τους πιστούς ακολούθους του, καλλιεργούσε τον φόβο, χειραγωγούσε τους ανθρώπους γύρω του και επιδίωκε την εξουσία με κάθε κόστος».
«Ίσως το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι ότι ένας άλλος ηγέτης, βρισκόμενος στις ίδιες ακριβώς συνθήκες, πέτυχε εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα. Ο Γουίμπι Χέιζ προήγαγε τη συνεργασία, ανακάλυψε νέους πόρους και κατάφερε να κρατήσει τους ανθρώπους στη ζωή».
«Πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα φυσικό πείραμα ηγεσίας: η μία ομάδα ευημέρησε, ενώ η άλλη διολίσθησε σε δολοφονίες και κακοποιήσεις».
Η μελέτη υποστηρίζει επίσης ότι οι εταιρικοί ψυχοπαθείς εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για τους σύγχρονους οργανισμούς, συνδέοντας την ψυχοπαθητική ηγεσία με φαινόμενα όπως ο εκφοβισμός στον χώρο εργασίας, η παρενόχληση, η μειωμένη ευημερία των εργαζομένων, η αυξημένη εναλλαγή προσωπικού και η οργανωσιακή αποτυχία. Τα ευρήματα ενισχύουν τις εκκλήσεις προς τους εργοδότες να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στον χαρακτήρα, την ηθική και τις αξίες κατά την επιλογή στελεχών σε ανώτατες ηγετικές θέσεις.
Πηγή – in.gr (ΟΤ)









