Ροή ΕιδήσεωνΨεύτικα μηνύματα που εμφανίζονται ως ειδοποιήσεις από κρατικές υπηρεσίες, παραπλανητικά SMS για δήθεν πληρωμή εξωδίκων ή παραλαβή δεμάτων, αλλά και «υποσχέσεις» για εύκολο και γρήγορο κέρδος από επενδύσεις, αποτελούν μόνο μερικά από τα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν οι δράστες για να αποσπάσουν χρήματα και προσωπικά δεδομένα.
Η εξοικείωση των πολιτών με την τεχνολογία, σε συνδυασμό με τις ολοένα πιο εξελιγμένες μεθόδους εξαπάτησης και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργούν νέα δεδομένα, καθιστώντας δυσκολότερη την αναγνώριση μιας απάτης.
Πώς στήνουν τις παγίδες τους οι επιτήδειοι, γιατί εξακολουθούν να βρίσκουν θύματα και πόσο δύσκολος είναι ο εντοπισμό των δραστών;
Το ειδησεογραφικό μέσο επικοινώνησε με την Αστυνομία και τον Ντίνο Παστό, Ειδικό Σύμβουλο σε Θέματα Ασφάλειας και Δικανικό Αναλυτή Ψηφιακής Τεχνολογίας, οι οποίοι εξηγούν τις συνηθέστερες μορφές απάτης και προειδοποιούν για όσα πρέπει να προσέχουν οι πολίτες, προκειμένου να μην πέσουν στην παγίδα των επιτήδειων.
Ποιες μορφές ηλεκτρονικής απάτης εμφανίζονται συχνότερα
Σύμφωνα με την Αστυνομία, τα περιστατικά που παρατηρούνται συχνότερα αφορούν απάτες μέσω ψευδών μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μέσω τηλεφωνικών μηνυμάτων SMS, τηλεφωνικές απάτες, ψεύτικες επενδυτικές πλατφόρμες, απάτες για την αποπληρωμή τιμολογίων που αφορούν σε αγορά εμπορευμάτων ή υπηρεσιών από εταιρείες και απάτες μέσω κοινωνικών δικτύων, που στόχο έχουν την υποκλοπή στοιχείων τραπεζικών λογαριασμών και καρτών πληρωμών.
Τα πιο συνηθισμένα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν οι επιτήδειοι
Οι ψεύτικες πλατφόρμες επενδύσεων, με υποσχέσεις για άμεσα και τεράστια κέρδη, είναι από τα πιο συνηθισμένα τεχνάσματα των δραστών, όπως μας λέχθηκε από την Αστυνομία. Στο πιο πρόσφατο χρονικό διάστημα, παρουσιάζεται συχνά η απάτη με πλαστά τηλεφωνικά και ηλεκτρονικά μηνύματα που ψευδώς παρουσιάζονται ότι έχουν δήθεν σταλεί από κρατικές υπηρεσίες ή και άλλους ιδιωτικούς οργανισμούς.
Ποιοι πέφτουν συχνότερα θύματα
Παρόλο που δεν υπάρχουν κάποια στατιστικά, σύμφωνα με την Αστυνομία παρατηρείται ότι άτομα μεγαλύτερης ηλικίας είναι πιο ευάλωτα στο να πειστούν και να ακολουθήσουν συγκεκριμένους συνδέσμους που τους αποστέλλονται δήθεν από διάφορους οργανισμούς, με αποτέλεσμα να δώσουν πρόσβαση στους επιτήδειους σε τραπεζικά τους δεδομένα.
Γιατί αυξήθηκαν τα περιστατικά απάτης τα τελευταία χρόνια
Τα τελευταία χρόνια, τα περιστατικά απάτης παρουσιάζουν συνεχή αύξηση, λόγω και της διαδεδομένης χρήσης της τεχνολογίας τηλεπικοινωνιών και του διαδικτύου, από όλες τις πληθυσμιακές ομάδες. Η αυξανόμενη χρήση του διαδικτύου, έχει ως επακόλουθο και την αύξηση στο έγκλημα μέσω διαδικτύου, τονίζει η Αστυνομία.
Το συνηθέστερο λάθος που κάνει ένα θύμα
Σύμφωνα με την Αστυνομία, η εμπιστοσύνη που δείχνουν οι πολίτες στα άγνωστα πρόσωπα που επικοινωνούν μαζί τους είτε τηλεφωνικά ή και μέσω μηνυμάτων, είναι καθοριστικός παράγοντας στις περιπτώσεις απάτης, σύμφωνα με την Αστυνομία.
Η Αστυνομία εξήγησε ότι επιδεικνύοντας εμπιστοσύνη, οι πολίτες ακολουθούν τις οδηγίες των δραστών απάτης, χωρίς να προβαίνουν σε οποιοδήποτε έλεγχο και επαλήθευση της επικοινωνίας τους. Συχνά αποκαλύπτουν προσωπικά και τραπεζικά δεδομένα τους, ενώ ακολουθούν ηλεκτρονικούς συνδέσμους – links – που τους αποστέλλουν οι δράστες και οδηγούν σε πλαστές ιστοσελίδες, όπου οι πολίτες καταχωρούν προσωπικά και τραπεζικά στοιχεία τους, με αποτέλεσμα την κλοπή χρημάτων από τραπεζικούς λογαριασμούς τους.
Πόσο δύσκολο είναι να εντοπιστούν οι δράστες
Στις πλείστες των περιπτώσεων, τέτοιου είδους απάτες, διαπράττονται από πρόσωπα τα οποία διαμένουν σε ξένες χώρες, εξήγησε η Αστυνομία, γεγονός το οποίο καθιστά δυσκολότερο το ανακριτικό έργο.
Στην πλειοψηφία τους πρόκειται για κυκλώματα τα οποία δρουν διασυνοριακά και πολλές φορές οι δράστες δεν βρίσκονται καν στην Κύπρο. Υπάρχει μεταξύ Αστυνομίας σε συνεργασία με τις αρχές άλλων χωρών και άλλους Οργανισμούς, ενώ όπως είπε η Αστυνομία, σχεδόν πάντα απαιτείται διεθνής συνεργασία.
«Σίγουρα υπάρχουν δυσκολίες στη διερεύνηση τέτοιων υποθέσεων όμως υπήρξαν υποθέσεις για τις οποίες προχωρήσαμε και σε συλλήψεις».
Τι πρέπει να κάνει κάποιος αμέσως μόλις αντιληφθεί ότι εξαπατήθηκε;
Η Αστυνομία τονίζει ότι είναι σημαντικό να αναφερθεί το περιστατικό άμεσα στο τραπεζικό ίδρυμα με το οποίο συνεργάζεται ο παραπονούμενος και άμεσα να καταγγέλλεται στην Αστυνομία.
Ποια μορφή απάτης είναι σε έξαρση αυτή την περίοδο
Αυτή τη χρονική περίοδο υπάρχει έξαρση στην απάτη με τηλεφωνικά και διαδικτυακά μηνύματα που ψευδώς παρουσιάζονται ως μηνύματα από κρατικές υπηρεσίες, όπως η Αστυνομία και το ΓεΣΥ, σύμφωνα με την Αστυνομία.
Τα μηνύματα περιέχουν ηλεκτρονικούς συνδέσμους, μέσω των οποίων οι πολίτες με διάφορες προφάσεις, είτε για δήθεν πληρωμή εξωδίκου είτε για ανανέωση στοιχείων καλούνται να ακολουθήσουν τον σύνδεσμο που τους αποστέλλεται με απώτερο στόχο την απόκτηση πρόσβασης σε διαδικτυακούς και τραπεζικούς λογαριασμούς.
Οι συμβουλές στους πολίτες
Την ίδια ώρα η Αστυνομία έδωσε χρήσιμες συμβουλές στους πολίτες:
-Πρέπει να είμαστε υποψιασμένοι με emails, μηνύματα ή τηλεφωνήματα που λαμβάνουμε.
-Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποκαλύπτονται προσωπικά ή τραπεζικά στοιχεία, στοιχεία καρτών ή να δίδονται στοιχεία πρόσβασης σε λογαριασμούς ή συσκευές μας.
-Σε περίπτωση αμφιβολίας ή σε περίπτωση που έχουν ανταποκριθεί σε τέτοιες κλήσεις και μηνύματα να επικοινωνήσουν άμεσα με την αστυνομία και την τράπεζα με την οποία συνεργάζονται.
«Δεν είναι όλες οι απάτες ίδιες»
Από την πλευρά του ο κ. Ντίνος Παστός ξεκαθάρισε πώς δεν είναι όλες οι απάτες ίδιες και πώς οι επιτήδειοι μπορεί να έχουν διαφορετικό στόχο κάθε φορά. Συνήθως χρησιμοποιούν διάφορα τεχνάσματα με σκοπό να πείσουν το θύμα είτε για δήθεν επενδύσεις, είτε να ακολουθήσει ένα κακόβουλο link με σκοπό να του αποσπάσουν χρήματα.
«Καλά ενημερωμένοι οι επιτήδειοι»
Απάτες υπήρχαν πάντα ξεκαθάρισε ο κ. Παστός αλλά το γεγονός ότι βλέπουμε τα περιστατικά να αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου, οφείλεται κυρίως στο ότι οι επιτήδειοι προσαρμόζονται στα καινούρια δεδομένα της καθημερινότητας επιχειρώντας να στήσουν την απάτη τους όσο πιο καλά γίνεται προκειμένου να ξεγελάσουν τον κόσμο.
Όπως είπε ο κ. Παστός, δεν είναι τυχαίο το γεγονός, ότι μια από τις πιο συνηθισμένες απάτες που παρατηρούνται το τελευταίο διάστημα, είναι μέσω της αποστολής μηνυμάτων για δήθεν παραλαβή πακέτων από “courier”, είτε δημιουργούν κακόβουλα links προσποιούμενοι μια υπηρεσία όπως για παράδειγμα για δήθεν πληρωμή εξώδικου προστίμου. Άλλη μια συνηθισμένη μορφή απάτης είναι για δήθεν επενδύσεις, τάζοντας στον κόσμο μεγάλα κέρδη με σκοπό να τους εξαπατήσουν.
Σκοπός τους είναι οι πολίτες να ακολουθήσουν τον κακόβουλο σύνδεσμο και στο τέλος οι επιτήδειοι καταφέρνουν να πείσουν τους πολίτες προκειμένου να τους κλέψουν χρήματα ή να αποκτήσουν πρόσβαση στον τραπεζικό τους λογαριασμό.
«Το γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό ανθρώπων δεν έκανε εύκολα αγορές από το διαδίκτυο, και πλέον όλοι σχεδόν κάνουν, αυτό έδωσε στους επιτήδειους ιδέα για να στήσουν απάτη για δήθεν παραλαβές πακέτων χρησιμοποιώντας τα ονόματα γνωστών courier»
Οι επιτήδειοι κατά τα λεγόμενα του, καταφέρνουν να προσαρμόζονται στις αλλαγές που έχουν γίνει στην χρήση της τεχνολογίας. Όπως είπε, πλέον έχουν τη δυνατότητα να σκέφτονται πιο συγκεκριμένα, και φτιάχνουν πιο πιστευτό υλικό και με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.
«Ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που πέφτουν θύματα είναι άτομα που προηγουμένως δεν είχαν επαφή με διαδικτυακές συναλλαγές», ανέφερε ο ειδικός.
«Κάθε μέρα κάποιος πέφτει θύμα απάτης»
«Οι επιτήδειοι στέλνουν χιλιάδες μηνύματα και παίρνουν ένα ποσοστό επιτυχίας. Συνήθως ούτε ξέρουν που τα στέλνουν, απλά επιλέγουν μια χώρα μια υπηρεσία και κάνουν μια μικρή έρευνα. Έστω και ένα άτομο να πέσει θύμα μιλάμε για πιθανές χιλιάδες ευρώ», ανέφερε ο κ. Παστός.
Παρόλο που πλέον υπάρχει ενημέρωση γύρω από τα περιστατικά απάτης, την ίδια ώρα βλέπουμε ότι οι απάτες συνεχίζονται.
«Κάθε μέρα κάποιος πέφτει θύμα απάτης, για πολλούς λόγους, είτε επειδή δεν έχει ενημέρωση, ή δεν πιστεύει ότι θα του συμβεί εκείνου, ή κάποιος μπορεί να μην δώσει την κατάλληλη σημασία στην ενέργεια του ή δεν ρωτά κάποιον άλλο που μπορεί να ξέρει κάτι παραπάνω», ανέφερε ο κ. Παστός.
Ο κ. Παστός ανέφερε ακόμα πώς «ένας άλλος λόγος που συνεχίζονται αυτές οι απάτες και αυξάνονται είναι επειδή δεν στοιχίζει τίποτα για τους επιτήδειους να στείλουν ένα μήνυμα, και είναι γενικά εύκολο να προστατευθούν, επειδή είναι σε άλλες χώρες, και δεν στέλνουν τα μηνύματα επώνυμα, μπορούν να αλλάξουν και τον αποστολέα».
«Αφέλεια και απληστία»
Τα τεχνάσματα των επιτήδειων συνεχώς εξελίσσονται. Όπως εξήγησε ο κ. Παστός σε μεγάλο βαθμό καταφέρνουν να «πείσουν τον κόσμο να επενδύσει είτε σε κρυπτονομίσματα είτε σε άλλες πλατφόρμες για να βγάλουν λεφτά»
Ο κ. Παστός τόνισε ότι «αυτή η απάτη δεν είναι μόνο να σε ξεγελάσουν οπτικά, υπάρχει και μια δόση αφέλειας και απληστίας από τα θύματα. Έχει τον πελάτη του αυτή η απάτη και συνήθως είναι στοχευμένα που δρούνε, συνήθως στοχεύουν άτομα που μπορεί να μην έχουν και τόση γνώση το πώς δουλεύουν οι επενδύσεις τα κρυπτονομίσματα, οι πλατφόρμες γενικά και αυτό είναι εύκολο να το ξεκαθαρίσει αυτός που κάνει την απάτη».
Τα «προφίλ – παγίδες»
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να δημιουργηθεί μια απάτη, δεν είναι κατ’ ανάγκη μέσω ενός μηνύματος, ανέφερε ο κ. Παστός.
Σύμφωνα με τον κ. Παστό στο διαδίκτυο και γενικά στις εφαρμογές γνωριμιών υπάρχουν χιλιάδες προφίλ «παγίδες», που ουσιαστικά προσεγγίζουν ανυποψίαστους πολίτες αρχικά για δήθεν φιλικό σκοπό. Όπως ανέφερε ο κ. Παστός προσεγγίζουν το θύμα με σκοπό να δημιουργήσουν μια δήθεν φιλική σχέση και στην πορεία χτίζουν μια σχέση εμπιστοσύνης παρουσιάζοντας στο θύμα την «ευκαιρία» να επενδύσουν με σκοπό να τους εξαπατήσουν. Πολλοί άνθρωποι πέφτουν θύματα σε αυτού του είδους απάτες σύμφωνα με τον ειδικό.
«Υπάρχει συνδυασμός αφέλειας και απληστίας μαζί», τόνισε ο κ. Παστός.
Πώς καταφέρνουν να πείσουν τον κόσμο
Το χειρότερο κατά τα λεγόμενα του κ. Παστού είναι όταν ένας πολίτης λάβει ένα ψεύτικο μήνυμα ή υποψιαστεί ότι ένα profile πρόκειται για απάτη ωστόσο παρόλα αυτά θα ακολουθήσει τις συγκεκριμένες οδηγίες ειδικότερα εάν πρόκειται για οικονομικό όφελος.
Για παράδειγμα ένα μήνυμα μπορεί να λέει «βάλε 10 ευρώ σε μια πλατφόρμα, και αυτά μετά από κάποια φάση μπορεί να γίνουν 50 ευρώ, και να ενθουσιαστείς. Μετά θα το ξανακάνεις με σκοπό να βγάλεις περισσότερα. Είναι το λεγόμενο τυράκι που στήνεται μια παγίδα. Τα συγκεκριμένα λεφτά που υποτίθεται κερδίζει κάποιος είναι από άλλα θύματα που τα παίρνουν. Στήνουν και πυραμίδες με σκοπό να εξαπατήσουν τους πολίτες.»
Ο κ. Παστός τόνισε ότι «ο συνδυασμός του προφίλ των ατόμων που σκέφτονται με αυτή τη λογική είναι η απληστία και το οικονομικό όφελος πατώντας επί πτωμάτων».
«Θα θεωρούμε ότι όλα είναι απάτη»
Την ίδια ώρα ο κ. Παστός συνέστησε προσοχή στο κοινό να μην πιστεύει οτιδήποτε περιέλθει στην αντίληψη του.
«Το να εκπαιδεύσεις κάποιον να ξεχωρίζει ένα link εάν είναι αληθινό ή όχι από ότι φαίνεται δεν δουλεύει. Σε ένα μεγάλο βαθμό δουλεύει για τα άτομα που ενδιαφέρονται. Τα άτομα που δεν ενδιαφέρονται θα σε πείσουν ότι δεν είναι απάτη», ανέφερε.
Ο κ. Παστός έδωσε την εξής συμβουλή, «θα θεωρούμε ότι όλα είναι απάτη. Όλα, ακόμα και τα μηνύματα που έρχονται από υπηρεσίες που χρησιμοποιούμε. Κάθε μήνυμα που λαμβάνουμε είτε από γνωστή ή άγνωστη υπηρεσία. Η πιο σωστή κίνηση πλέον είναι να αναρωτηθούμε για κάθε μήνυμα που λαμβάνουμε εάν είναι αληθινό. Εάν δεν είμαστε σίγουροι ρωτάμε κάποιον άλλο, εάν δεν έχουμε κάποιον να ρωτήσουμε μπορούμε να απευθυνθούμε στο ChatGPT. Φτάσαμε στο σημείο που η τεχνητή νοημοσύνη, είναι υπερ αρκετή να μας δώσει το βοήθημα στο να ρωτούμε και να μην πάρουμε ένα ρίσκο μπορεί να μας στοιχίσει πάρα πολλά.», ανέφερε.
