Χάσμα €400 τον μήνα στις αμοιβές ανδρών και γυναικών – Ο Γιώργος Κουκουμάς πιέζει για άμεση εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου

Με διαφορά σχεδόν €400 τον μήνα στις μέσες απολαβές ανδρών και γυναικών και με σημαντικό ποσοστό γυναικών να παραμένει στα χαμηλότερα μισθολογικά κλιμάκια, η μισθολογική ανισότητα εξακολουθεί να αποτελεί ανοικτή πληγή στην κυπριακή αγορά εργασίας.

Το πρόβλημα επαναφέρει δυναμικά στο προσκήνιο ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιώργος Κουκουμάς, ζητώντας σαφές χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τη μισθολογική διαφάνεια και ουσιαστικούς μηχανισμούς που θα επιτρέπουν τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση αδικαιολόγητων διαφορών στις αμοιβές.

Με κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον αρμόδιο υπουργό, έθεσε το θέμα της εναρμόνισης της κυπριακής νομοθεσίας με την Οδηγία (ΕΕ) 2023/970, η οποία ενισχύει την αρχή της ίσης αμοιβής ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.

Η παρέμβαση Κουκουμά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το φως των τελευταίων στοιχείων της Στατιστικής Υπηρεσίας. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, οι μέσες ακαθάριστες μηνιαίες απολαβές ανήλθαν στα €2.601, έναντι €2.508 ένα χρόνο προηγουμένως, καταγράφοντας μεν αύξηση, χωρίς όμως να εξαλείφονται οι σημαντικές ανισότητες.

Πίσω, όμως, από τον γενικό μέσο όρο παραμένει αισθητή η απόσταση μεταξύ ανδρών και γυναικών. Οι μέσες ακαθάριστες απολαβές των ανδρών ανέρχονται στα €2.776, ενώ των γυναικών στα €2.378. Η διαφορά φτάνει έτσι τα €398 τον μήνα ή περίπου €4.776 τον χρόνο.

Τα στοιχεία δεν αποτελούν από μόνα τους μέτρηση του προσαρμοσμένου μισθολογικού χάσματος για ίδια εργασία. Καταγράφουν, ωστόσο, μια σαφή συνολική μισθολογική απόσταση και ενισχύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια στις αμοιβές και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς ελέγχου.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο επικεντρώνεται και η παρέμβαση του Γιώργου Κουκουμά, ο οποίος υπενθύμισε ότι τα κράτη-μέλη όφειλαν να έχουν θεσπίσει τις αναγκαίες διατάξεις μέχρι τις 7 Ιουνίου 2026 και ζήτησε ενημέρωση για το πότε θα κατατεθεί το εναρμονιστικό νομοσχέδιο.

Απαντώντας, ο Υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας ανέφερε ότι η διαδικασία βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Σύμφωνα με την κυβερνητική απάντηση, το νομοσχέδιο αναμένεται να οδηγηθεί ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου εντός Σεπτεμβρίου και ακολούθως να κατατεθεί στη Βουλή.

Το κρίσιμο, ωστόσο, δεν είναι μόνο να ολοκληρωθεί η εναρμόνιση. Το ζητούμενο είναι το νέο πλαίσιο να λειτουργήσει ως πραγματικό εργαλείο ελέγχου και διεκδίκησης ίσης αμοιβής, ώστε η μισθολογική διαφάνεια να μετατραπεί σε ουσιαστική αντιμετώπιση των ανισοτήτων και σε απτή βελτίωση για τους εργαζομένους.

Η μισθολογική ανισότητα γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν εξεταστεί η κατανομή των εργαζομένων ανά επίπεδα απολαβών. Συνολικά, το 33,9% των εργαζομένων λαμβάνει ακαθάριστες μηνιαίες απολαβές κάτω από €1.500, ενώ ακόμη ένα 40,9% βρίσκεται μεταξύ €1.500 και €2.999. Για τις γυναίκες, όμως, η εικόνα είναι δυσμενέστερη. Το 37,4% βρίσκεται κάτω από το όριο των €1.500, έναντι 31,1% των ανδρών. Η απόσταση διευρύνεται ακόμη περισσότερο στα υψηλότερα εισοδήματα, όπου μόλις το 3,8% των γυναικών βρίσκεται στην κατηγορία των €6.000 και άνω, σε σύγκριση με 7,2% των ανδρών.

Ακόμη πιο έντονη είναι η ανισότητα μεταξύ των μή Κυπρίων εργαζομένων. Το 50,5% των μη Κυπρίων γυναικών λαμβάνει κάτω από €1.500 τον μήνα, ενώ στους άνδρες το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 44,5%.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το μισθολογικό χάσμα δεν αφορά μόνο τον μέσο μισθό, αλλά και τη μεγαλύτερη συγκέντρωση γυναικών στα χαμηλότερα επίπεδα απολαβών.

Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 επιχειρεί να βάλει τέλος στη μυστικότητα γύρω από τις αμοιβές και να δώσει στους εργαζομένους περισσότερα εργαλεία για να διαπιστώνουν κατά πόσο εφαρμόζεται στην πράξη η αρχή της ίσης αμοιβής. Το νέο πλαίσιο αυξάνει τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και δημοσιοποίησης στοιχείων από τους εργοδότες, ενώ ενισχύει και την πρόσβαση των εργαζομένων σε πληροφορίες για τα επίπεδα αμοιβών σε όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα σύγκρισης θέσεων εργασίας με αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια. Έτσι θα μπορεί να διαπιστώνεται κατά πόσο οι μισθολογικές διαφορές δικαιολογούνται από πραγματικούς εργασιακούς παράγοντες ή συνιστούν άνιση μεταχείριση.

Κομβική πρόνοια αποτελεί επίσης η υποχρέωση των εργοδοτών να υποβάλλουν στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών, με την πρώτη σχετική υποβολή να προβλέπεται μέχρι τις 6 Ιουνίου 2027.

Σύμφωνα με την απάντηση του Υπουργού Εργασίας προς τον Γιώργο Κουκουμά, το προσχέδιο του εναρμονιστικού νομοσχεδίου έχει ήδη περάσει από σειρά σταδίων επεξεργασίας. Αρχικά συζητήθηκε στην Τριμερή Τεχνική Επιτροπή που συστάθηκε το 2024, με τη συμμετοχή των εργοδοτικών οργανώσεων ΟΕΒ και ΚΕΒΕ και των συνδικαλιστικών οργανώσεων ΠΕΟ, ΣΕΚ και ΔΕΟΚ. Στη συνέχεια τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τις 4 Νοεμβρίου έως τις 5 Δεκεμβρίου 2025 και ακολούθησε συζήτηση ενώπιον του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος. Μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών, το προσχέδιο υποβλήθηκε στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο. Όπως αναφέρει ο Υπουργός Εργασίας, το νομοσχέδιο αναμένεται να οδηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο εντός Σεπτεμβρίου και ακολούθως να κατατεθεί στη Βουλή. Η κυβερνητική απάντηση επιβεβαιώνει, πάντως, ότι η εναρμόνιση δεν ολοκληρώθηκε μέχρι την ευρωπαϊκή προθεσμία της 7ης Ιουνίου 2026.

Για την εφαρμογή του νέου πλαισίου, το Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων προχώρησε από το πρώτο εξάμηνο του 2025 στην υλοποίηση δύο έργων με ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Το πρώτο, με την ονομασία «ValueJobs», επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη εργαλείων για την αξιολόγηση και σύγκριση διαφορετικών εργασιών με κριτήρια ουδέτερα ως προς το φύλο. Συγχρηματοδοτήθηκε από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα CERV με €52.117,32 και ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη το έργο «Μέτρα Στήριξης για τη Μισθολογική Διαφάνεια», συνολικού προϋπολογισμού €1,1 εκατ., το οποίο χρηματοδοτείται μέσω του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «ΘΑΛΕΙΑ 2021-2027». Το έργο θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος του 2027 και προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία πληροφοριακού συστήματος για την υποβολή στοιχείων σχετικά με το χάσμα αμοιβών. Περιλαμβάνει επίσης την ετοιμασία οδηγών και δράσεις καθοδήγησης και εκπαίδευσης εργοδοτών και άλλων εμπλεκομένων, με στόχο την αποτελεσματική εφαρμογή της νέας νομοθεσίας.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ